Araştırma Makalesi

Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi

Sayı: 54 30 Haziran 2021
PDF İndir
EN TR

Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi

Öz

Bireyciliğe ve rasyonel egoizme dayalı objektivizm felsefesi ile Ayn Rand, bugün bile tartışmalı bir filozoftur. Ayn Rand her tür kolektivist ahlaka karşı çıkar ve temele toplumun faydası yerine bireyin kişisel faydasını yerleştirir. Ona göre her insan kendi mutluluğundan sorumludur ve bireyin amacı kişisel fayda maksimizasyonunu sağlamak olmalıdır. Rand, “Yemin ederim ki ne bir başkası için yaşayacağım ne de bir başkasının benim için yaşamasını isteyeceğim” sözü ile fedakarlığın zannedildiği gibi erdemli olmadığını, aksine bir ahlaksızlık olduğunu ve iyi yaşama arzusunda olan insanın ondan kaçınması gerektiğini vurgular. Ayn Rand, en başta merkeze Tanrı’yı ya da toplumu koyan ahlak anlayışları olmak üzere tüm etikleri keyfi olarak niteler. Ona göre kurucusu olduğu objektivist etik ise, isminden de anlaşılacağı üzere objektiftir ve aklın bir ürünü olmaktan çok, aklın gerçekliği keşfidir. Bu nedenle Rand’ın ahlak felsefesi insanların keyfiyetine ve kaprislerine değil, objektif gerçekliğe dayalıdır. O, doğa kanunları kadar kesin ve gerçektir. Bu makalede Ayn Rand’ın bu iddiası sorgulanmış, onun ahlak felsefesinin de keyfi öğelere yer verip vermediği incelenmiştir. Bunun adına, önce Ayn Rand’ın objektivizminin ne olduğu kısaca anlatılmıştır. Ardından kendisinin kurucusu olduğu bu ahlak felsefesinin temelinin ne olduğu ve bağlayıcılık problemine makul bir yanıt verip veremediği incelenmiştir. Bunun için, sadece makalelerinden değil, felsefesini kapsamlı bir şekilde anlattığı romanlarından da alıntılar yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İstanbul Üniversitesi

Teşekkür

İstanbul Üniversitesi Felsefe bölümü doktora öğrencisiyim. Makalemi Felsefe Arkivi'ne göndermem konusunda beni teşvik eden tez danışmanım Prof. Dr. Mehmet Günenç'e teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Aristoteles. Politika. Çeviren Furkan Akderin. İstanbul: Say Yayınları, 2015.
  2. Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Çeviren Furkan Akderin. İstanbul: Say Yayınları, 2014.
  3. Avolio, Bruce J. ve Locke, Edwin E. “Contrasting different philosophies of leader motivation: Altruism versus egoism.” The Leadership Quarterly 13 (2002): 169-91.
  4. Badhwar, Neera K. ve Long, Roderick T. “Ayn Rand”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, editör Edward N. Zalta, Fall 2020. Erişim 28.02.2021, https://plato.stanford.edu/archives/fall2020/entries/ayn-rand/.
  5. Kant, Immanuel. Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi. Çeviren İoanna Kuçuradi. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2002.
  6. Machan, Tibor R. “Teaching Ayn Rand’s Version of Ethical Egoism.” The Journal of Ayn Rand Studies 3, no 1 (2001): 71-81.
  7. Machan, Tibor R. “Egoism and Benevolence.”, The Journal of Ayn Rand Studies 1, no 2 (2000): 283-91.
  8. Rand, Ayn. Atlas Vazgeçti. Çeviren Belkıs Dişbudak. İstanbul: Plato Film Yayınları, 2003.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

7 Mart 2021

Kabul Tarihi

14 Haziran 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 54

Kaynak Göster

APA
Demirel, C. (2021). Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi, 54, 63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT
AMA
1.Demirel C. Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi. 2021;(54):63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT
Chicago
Demirel, Cemre. 2021. “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi”. Felsefe Arkivi, sy 54: 63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT.
EndNote
Demirel C (01 Haziran 2021) Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi 54 63–80.
IEEE
[1]C. Demirel, “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi”, Felsefe Arkivi, sy 54, ss. 63–80, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59ZK55RT
ISNAD
Demirel, Cemre. “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi”. Felsefe Arkivi. 54 (01 Haziran 2021): 63-80. https://izlik.org/JA59ZK55RT.
JAMA
1.Demirel C. Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi. 2021;:63–80.
MLA
Demirel, Cemre. “Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi”. Felsefe Arkivi, sy 54, Haziran 2021, ss. 63-80, https://izlik.org/JA59ZK55RT.
Vancouver
1.Cemre Demirel. Ayn Rand’ın Egoizminde Ahlakın Temellendirilmesi ve Bağlayıcılığı Problemi. Felsefe Arkivi [Internet]. 01 Haziran 2021;(54):63-80. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59ZK55RT