Araştırma Makalesi

Akçasu Dere Havzası’nda (İnegöl, Bursa) Heyelan Duyarlılığının Makine Öğrenmesi Modelleri ile Karşılaştırmalı Analizi

Cilt: 0 Sayı: 16 17 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Akçasu Dere Havzası’nda (İnegöl, Bursa) Heyelan Duyarlılığının Makine Öğrenmesi Modelleri ile Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Heyelan önleme ve risk azaltma stratejilerinin temel yapı taşını oluşturan heyelan duyarlılık analizleri, sahaya ait fiziksel parametreleri değerlendirerek tehdit altındaki alanların önceden belirlenmesine imkan tanır. Bu çalışma kapsamında, makine öğrenmesi algoritmaları aracılığıyla Akçasu Dere Havzası’nın heyelan duyarlılık potansiyelinin modellenmesi ve bu duyarlılığın mekânsal dağılımının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda belirlenen 10 farklı bağımsız değişken temel alınarak; Rastgele Orman (RF), Destek Vektör Makineleri (DVM), Lojistik Regresyon (LR), Yapay Sinir Ağları (YSA) ve Maksimum Entropi (MaxEnt) gibi makine öğrenmesi algoritmalarıyla heyelan duyarlılık modelleri üretilmiştir. Hazırlanan heyelan duyarlılık haritaları düşük, orta, yüksek ve çok yüksek şeklinde dört sınıfa ayrılmıştır. Model sonuçları, heyelan envanteri ve AFAD verileriyle çakıştırılarak sahadaki gerçek kütle hareketleriyle uyumu sayısal olarak ortaya konulmuştur. Model çıktıları, Akçasu Dere Havzası’nda heyelan duyarlılığının orta çığırda yer alan ve akarsular tarafından derince yarılmış platoluk sahalarda kümelendiğini göstermektedir. Bu alanlar aynı zamanda antropojenik (insan kaynaklı) baskıların da en üst seviyeye ulaştığı bölgeleri temsil etmektedir. Aktif kütle hareketlerinin gözlemlendiği Çayyaka, Çayyaka (Kümlük), Dipsizgöl, Hamidiye (Gençali), Hayriye, İclaliye, Kestanealanı, Konurlar, Lütfiye ve Muratbey kırsal mahalleleri yüksek duyarlılık bölgeleri içerisinde yer almaktadır. Bu tür afetlerin zararlarının minimize edilmesi amacıyla; yüksek duyarlılıklı sahaların imar planlarında yerleşime kapatılması ve bu bölgelerdeki mevcut yapıların kademeli olarak tahliyesi önerilmektedir. Yerleşimin sürdüğü orta ve yüksek duyarlı alanlarda ise geoteknik iyileştirmeler (fore kazık, ankraj vb.) ve drenaj sistemleriyle entegre edilmiş teraslama çalışmaları titizlikle uygulanmalı; yamaç dengesini korumak için kontrolsüz mühendislik müdahaleleri denetim altına alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Akçasu Dere Havzası , Heyelan Duyarlılığı , Makine Öğrenmesi , Afet Risk Yönetimi

Kaynakça

  1. Abdelkader, M. M., & Csámer, Á. (2025). Comparative assessment of machine learning models for landslide susceptibility mapping: a focus on validation and accuracy. Natural Hazards, 1-23. https://doi.org/10.1007/s11069-025-07197-0
  2. Abdo, H. G., Richi, S. M., Prasad, P., Katipoğlu, O. M., Halder, B., Niknam, A., ... & Mallick, J. (2025). Mapping landslide susceptibility in the Eastern Mediterranean mountainous region: a machine learning perspective. Environmental Earth Sciences, 84(9), 250. https://doi.org/10.1007/s12665-025-12242-z
  3. Achour, Y., & Pourghasemi, H. R. (2020). How do machine learning techniques help in increasing accuracy of landslide susceptibility maps?. Geoscience Frontiers, 11(3), 871-883. https://doi.org/10.1016/j.gsf.2019.10.001
  4. Akıncı, H., Kılıçoğlu, C., & Doğan, S. (2020). Random forest-based landslide susceptibility mapping in coastal regions of Artvin, Turkey. ISPRS International Journal of Geo-Information, 9(9), 553. https://doi.org/10.3390/ijgi9090553
  5. Akıncı, H., & Zeybek, M. (2021). Comparing classical statistic and machine learning models in landslide susceptibility mapping in Ardanuc (Artvin), Turkey. Natural Hazards, 108(2), 1515-1543. https://doi.org/10.1007/s11069-021-04743-4
  6. Berber, S., Ercanoglu, M., & Ceryan, S. (2024). Landslide susceptibility evaluation of southeastern Çanakkale strait (NW Türkiye) using logistic regression, artificial neural network and support vector machine. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions of Civil Engineering, 48(6), 4575-4591. https://doi.org/10.1007/s40996-024-01367-z
  7. Breiman, L., Cutler, A., Liaw, A., & Wiener, M., (2024). randomForest: Breiman and Cutlers Random Forests for Classification and Regression [R paketi randomForest version 4.7-1.2]. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.randomForest
  8. Chen, W., Yan, X., Zhao, Z., Hong, H., Bui, D. T., & Pradhan, B. (2019). Spatial prediction of landslide susceptibility using data mining-based kernel logistic regression, naive Bayes and RBFNetwork models for the Long County area (China). Bulletin of Engineering geology and the Environment, 78(1), 247-266. https://doi.org/10.1007/s10064-018-1256-z
  9. Chen, W., Peng, J., Hong, H., Shahabi, H., Pradhan, B., Liu, J., ... & Duan, Z. (2018). Landslide susceptibility modelling using GIS-based machine learning techniques for Chongren County, Jiangxi Province, China. Science of the total environment, 626, 1121-1135. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.01.124
  10. Chen, W., Pourghasemi, H. R., Kornejady, A., & Zhang, N. (2017). Landslide spatial modeling: Introducing new ensembles of ANN, MaxEnt, and SVM machine learning techniques. Geoderma, 305, 314-327. https://doi.org/10.1016/j.geoderma.2017.06.020

Kaynak Göster

APA
Durak, M., & Özdel, M. M. (2026). Akçasu Dere Havzası’nda (İnegöl, Bursa) Heyelan Duyarlılığının Makine Öğrenmesi Modelleri ile Karşılaştırmalı Analizi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 16, 148-172. https://doi.org/10.46453/jader.1883674