Edirne - Lalapaşa Arasının Yapısal Özelliklerinin Uygulamalı Jeomorfoloji Üzerine Etkileri
Öz
Çalışma alanı, Trakya Yarımadası’nın Türkiye sınırlarında kalan kısmının kuzeybatısında, Edirne şehir merkezi ile Lalapaşa ilçesi arasında (41°39’-41°52’ Kuzey enlemleri ve 26°33’-26°46’ Doğu boylamları) yer alır. Hem litolojik özellikler ve hem de tektonik aktivite, çalışma sahasının karakteristik monoklinal yapı özelliklerini kazanmasında yönlendirici rol oynamıştır. Bu çalışmada; Edirne-Lalapaşa arasındaki monoklinal yapının jeomorfolojik özellikleri belirlenerek, bu özelliklerin uygulamalı jeomorfoloji açısından değerlendirmesinin yapılması amaçlanmıştır.
Yüzey analizleri ve hidrolojik analizler için 1/25.000 ölçekli topografya haritası, 1/100.000 ölçekli jeoloji haritası kullanılarak veritabanı oluşturulmuş, analizler ArcGIS 10.2 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Saha çalışmalarında; tabakaların doğrultu, eğim açısı ve eğim yönü özellikleri “Brunton Tipi Jeolog Pusulası” kullanılarak ölçülmüştür.UTM koordinatı olarak lokasyon tespiti GarminEtrex 10 El GPS cihazı ile yapılmıştır. Arazi kullanımı-arazi örtüsü özelliklerinin belirlenmesi amacıyla güncel uydu görüntüleri kullanılarak uzaktan algılama verileri üretilmiş ve haritalanmıştır. Bu haritalar arazi çalışmalarıyla doğrulanmış ve detaylandırılmıştır.
Sonuç olarak, çalışma alanındaki litolojik ve tektonik yapısal özelliklerin ve bu özelliklere bağlı olarak şekillenen yapısal jeomorfolojinin ulaşım hatlarının dağılış özelliklerini, tarım faaliyetlerini, yerleşmelerin mekânsal dağılışlarını, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının karakteristiklerini; dolayısıyla bu kaynaklara ulaşım ve kullanım olanaklarını etkiledikleri görülmüştür. Arazi kullanım şekillerinin, çalışma sahasının yapısal jeomorfoloji ve onunla ilişkili olarak gelişen hidrografik özelliklerin sunduğu imkânlara bağlı olarak şekillendiği, bu özelliklerin uygulamalı jeomorfoloji için yönlendirici ve kontrol edici bir rol oynadığı anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Tektonik Yapı,Yapısal Jeomorfoloji,Monoklinal Yapı,Uygulamalı Jeomorfoloji,Litolojik Yapı
Kaynakça
- Allison R. J. (Ed.). (2002). Applied Geomorphology: Theory and Practice. Wiley-Blackwell.
- Aykut T. (2018).Kaynarca Dere Havzası Akarsularının Gelişiminde Yapısal Faktörlerin Etkisi [Öz]. Tücaum 30. Yıl Uluslararası Coğrafya Sempozyumu’nda Sunulan Bildiri, Ankara Üniversitesi. Erişim adresi:http://kitaplar.ankara.edu.tr/detail.php?id=920.
- Aykut, T. (2019).Edirne-Hamzabeyli-Kalkansöğüt Arasının Yapısal Özelliklerinin Uygulamalı Jeomorfoloji Üzerine Etkileri. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Bull, W. B. (1977). Tectonic geomorphology of the Mojave Desert. U.S. Geological Survey Contact Report 14-08-001-G-394. Menlo Park, CA: Office of Earthquakes, Volcanoes, Engineering.
- Bull, W. B. (1978). Geomorphic tectonic classes of the south front of the San Gabriel Mountains, California. U.S. Geological Surfey Contact Report 14- 08-001-G-394. Menlo Park, CA: Office of Earthquakes, Volcanoes, Engineering.
- Burchfiel, B.C., Nakov, R., Dumurdzanov, N., Papanikolau, D., Tzankov, T., Serafimovski, T., King,…& Nurce, B. (2008). Evolution and dynamics of the Cenozoic tectonics of the South Balkan extensional system, Geosphere,4(6), 919–938.
- Çağlayan, A.M. ve Yurtseven, A. (1998).1/100.000’lik Jeoloji Haritaları Raporu. Burgaz-A3, Edirne-B2 ve B3; Burgaz A-4 Paftaları. MTA Genel Müdürlüğü, Ankara.
- Davis, W.M. (1899). The drainage of cuestas. Proceedings of the Geologists’ Association, 16, 87–93.
- Dixey, F. (1962). Applied Geomorphology, South African Geographical Journal, 44:1, 3-24.
- Dönmez, Y. (1968).Trakya'nın Bitki Coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Yayınları No.1321, İstanbul.