Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri

Münir Şahin

doi:10.18009/jcer.1825386

TR EN

Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri

Abstract

Bu araştırmanın amacı, eğitim kurumlarında kadın öğretmenlerin yönetici pozisyonlarına yükselme süreçlerinde karşılaştıkları görünmez engelleri, yani cam tavan sendromunu ve bu engellerle baş etme yollarını incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim) yaklaşımı kullanılmıştır. Tokat ilinde farklı branş ve okul türlerinde görev yapan 50 kadın öğretmenden maksimum çeşitlilik örneklemesiyle veri toplanmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiş, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, kadın öğretmenlerin büyük çoğunluğunun yönetici olma sürecinde toplumsal cinsiyet önyargıları, kurumsal erkek egemenliği, referans ilişkileri ve ailevi sorumluluklar gibi çok katmanlı engellerle karşılaştıklarını göstermiştir. Ayrıca görüşmelerde kadın adayların özel yaşamlarına ilişkin sorularla karşılaşmaları, kurumsal cinsiyetçi önyargıların sürdüğünü ortaya koymuştur. Katılımcılar, cam tavanı aşmak için bireysel direnç, mesleki gelişim, dayanışma ağı kurma, mentorluk programları ve şeffaf atama politikalarının geliştirilmesi gerektiğini önermiştir. Sonuç olarak, eğitimde kadın liderliğinin önündeki engellerin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve kurumsal düzeyde yeniden üretildiği belirlenmiştir.

Keywords

Cam tavan sendromu, kadın öğretmenler, eğitimde liderlik, cinsiyet eşitliği

Opinions of Female Teachers about Glass Ceiling Syndrome

Abstract

The purpose of this study is to examine the invisible barriers women teachers face in their rise to leadership positions in educational institutions, namely the glass ceiling syndrome, and how to overcome these barriers. A phenomenological approach, a qualitative research design, was employed. Data were collected using maximum variation sampling from 50 women teachers working in various branches and school types in Tokat province. The data were obtained through semi-structured interviews and analyzed using content analysis. The findings revealed that the majority of women teachers face multilayered obstacles to becoming leaders, including gender biases, institutional male dominance, referent relationships, and familial responsibilities. Furthermore, the questions women candidates encountered regarding their personal lives during the interviews revealed the persistence of institutional sexist biases. Participants suggested that individual resilience, professional development, solidarity networking, mentoring programs, and transparent appointment policies should be developed to overcome the glass ceiling. Consequently, it was determined that the barriers to women's leadership in education are reproduced not only at the individual but also at the societal and institutional levels.

Keywords

Glass ceiling syndrome, female teachers, educational leadership, gender equality

Ethical Statement

Etik Kurul Belgesi Etik Kurul Komisyon Adı: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Etik Kurulu Etik Kurul Belge Tarihi: 30.10.2025 Etik Kurul Belgesi Sayı ve Numara: 631185/ 01-02

References

Acker, S. (2012). Chairing and caring: Gendered dimensions of leadership in academe. Gender and Education, 24(2), 213-231. https://doi.org/10.1080/09540253.2011.602329
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Bayır, Ö. Ö. (2020). Being a woman school principal in Turkey. Journal of Education and Learning, 9(4), 190–200. https://doi.org/10.5539/jel.v9n4p190
Baxter, J., & Wright, E. O. (2000). The glass ceiling hypothesis: A comparative study of the United States, Sweden, and Australia. Gender & Society, 14(2), 275–294.
Cotter, D. A., Hermsen, J. M., Ovadia, S., & Vanneman, R. (2001). The glass ceiling effect. Social Forces, 80(2), 655–681. https://doi.org/10.1353/sof.2001.0091
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
Çelikten, M., & Yıldırım, A. (2021). An analysis of teachers’ attitudes towards women school managers. International Journal of Organizational Leadership, 10(2), 171–182.
Çubuk, S., & Erol, D. (2023). Türkiye’de kadının akademideki yeri: Cam tavana bir bakış. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 3(2), 185–210.
Eagly, A. H., & Carli, L. L. (2007). Through the labyrinth: The truth about how women become leaders. Harvard Business School Press.

Eagly, A. H., & Karau, S. J. (2002). Role congruity theory of prejudice toward female leaders. Psychological Review, 109(3), 573–598. https://doi.org/10.1037/0033-295X.109.3.573
Ely, R. J., & Meyerson, D. E. (2000). Theories of gender in organizations: A new approach to organizational analysis. Research in Organizational Behavior, 22, 103–151.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82.
Haegele, I. (2024). The broken rung: Gender and the leadership gap. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/2404.07750 (20 November, 2025).
Heilman, M. E. (2012). Gender stereotypes and workplace bias. Research in Organizational Behavior, 32, 113–135. https://doi.org/10.1016/j.riob.2012.11.003
Hymowitz, C., & Schellhardt, T. D. (1986, March 24). The glass ceiling: Why women can’t seem to break the invisible barrier that blocks them from the top jobs. The Wall Street Journal, p. 1. https://www.proquest.com/docview/397950198
Ibarra, H. (1993). Personal networks of women and minorities in management. Academy of Management Review, 18(1), 56–87.
Kallio, H., Pietilä, A.-M., Johnson, M., & Kangasniemi, M. (2016). Systematic methodological review: Developing a framework for a qualitative semi-structured interview guide. Journal of Advanced Nursing, 72(12), 2954–2965. https://doi.org/10.1111/jan.13031
Kılıç, F., & Eyüpoğlu, E. (2021). Türkiye’de eğitim yönetiminde cam tavan sendromu: Kadın okul yöneticilerinin deneyimleri. Eğitim Yönetimi Dergisi, 27(1), 35–58.
Koenig, A. M., Eagly, A. H., Mitchell, A. A., & Ristikari, T. (2011). Are leader stereotypes masculine? Psychological Bulletin, 137(4), 616–642. https://doi.org/10.1037/a0023557
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Mert, P. (2021). Leadership characteristics of female school principals according to female teachers. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8(4), 166 176.
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
Morrison, A. M., White, R. P., & Van Velsor, E. (1987). Breaking the glass ceiling: Can women reach the top of America’s largest corporations? Addison-Wesley.
Özkanlı, Ö., & White, K. (2008). Leadership and strategic choices: Female professors in Australia and Turkey. Journal of Higher Education Policy and Management, 30(1), 53–63.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.
Powell, G. N., & Butterfield, D. A. (2015). The glass ceiling: What have we learned 20 years on? Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 2(4), 306–326.
Ryan,M. K., &Haslam, S. A. (2005). The glass cliff: Evidence that women are over represented in precarious leadership positions. British Journal of Management, 16(2), 81–90.
Sari, M. (2012). Exploring gender roles’ effects of Turkish women teachers. Teaching and Teacher Education, 28(1), 228–238. https://doi.org/10.1016/j.tate.2011.09.004
Şahin, M. (2023). A study on the role of school administrators in school improvement. The Journal of International Education Science, 10 (34), 382-398
Şahin, M., & Şahin, T. (2023). Sömürge sonrası Afrika ve eğitim. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 236-255.
Şahin, M. (2025). Gender in school administration: Problems of women administrators. Journal of Social Sciences and Education, 8(1), 81-113.
Uygun, S. (2014). The gender-related role of teaching profession in Turkey. International Journal of Progressive Education, 10(1), 46–58. https://ijpe.penpublishing.net/makale/2447
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, S. (2018). Türkiye’de kadın akademisyen olmak. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(1), 29–40.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Leadership in Education, Gender, Sexuality and Education

Journal Section

Research Article

Authors

Münir Şahin ^*
0000-0001-5722-496X
Türkiye

Publication Date

May 21, 2026

Submission Date

November 17, 2025

Acceptance Date

April 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14

DOI

https://doi.org/10.18009/jcer.1825386

IZ

https://izlik.org/JA39FF36DD

APA

Şahin, M. (2026). Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri. Journal of Computer and Education Research, 14. https://doi.org/10.18009/jcer.1825386

AMA

1.Şahin M. Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri. JCER. 2026;14. doi:10.18009/jcer.1825386

Chicago

Şahin, Münir. 2026. “Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri”. Journal of Computer and Education Research 14 (May). https://doi.org/10.18009/jcer.1825386.

EndNote

Şahin M (May 1, 2026) Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri. Journal of Computer and Education Research 14

IEEE

[1]M. Şahin, “Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri”, JCER, vol. 14, May 2026, doi: 10.18009/jcer.1825386.

ISNAD

Şahin, Münir. “Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri”. Journal of Computer and Education Research 14 (May 1, 2026). https://doi.org/10.18009/jcer.1825386.

JAMA

1.Şahin M. Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri. JCER. 2026;14. doi:10.18009/jcer.1825386.

MLA

Şahin, Münir. “Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri”. Journal of Computer and Education Research, vol. 14, May 2026, doi:10.18009/jcer.1825386.

Vancouver

1.Münir Şahin. Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri. JCER. 2026 May 1;14. doi:10.18009/jcer.1825386