Cam Tavan Sendromuna İlişkin Kadın Öğretmenlerin Görüşleri

Bu araştırmanın amacı, eğitim kurumlarında kadın öğretmenlerin yönetici pozisyonlarına yükselme süreçlerinde karşılaştıkları görünmez engelleri, yani cam tavan sendromunu ve bu engellerle baş etme yollarını incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim) yaklaşımı kullanılmıştır. Tokat ilinde farklı branş ve okul türlerinde görev yapan 50 kadın öğretmenden maksimum çeşitlilik örneklemesiyle veri toplanmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiş, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, kadın öğretmenlerin büyük çoğunluğunun yönetici olma sürecinde toplumsal cinsiyet önyargıları, kurumsal erkek egemenliği, referans ilişkileri ve ailevi sorumluluklar gibi çok katmanlı engellerle karşılaştıklarını göstermiştir. Ayrıca görüşmelerde kadın adayların özel yaşamlarına ilişkin sorularla karşılaşmaları, kurumsal cinsiyetçi önyargıların sürdüğünü ortaya koymuştur. Katılımcılar, cam tavanı aşmak için bireysel direnç, mesleki gelişim, dayanışma ağı kurma, mentorluk programları ve şeffaf atama politikalarının geliştirilmesi gerektiğini önermiştir. Sonuç olarak, eğitimde kadın liderliğinin önündeki engellerin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve kurumsal düzeyde yeniden üretildiği belirlenmiştir.

The purpose of this study is to examine the invisible barriers women teachers face in their rise to leadership positions in educational institutions, namely the glass ceiling syndrome, and how to overcome these barriers. A phenomenological approach, a qualitative research design, was employed. Data were collected using maximum variation sampling from 50 women teachers working in various branches and school types in Tokat province. The data were obtained through semi-structured interviews and analyzed using content analysis. The findings revealed that the majority of women teachers face multilayered obstacles to becoming leaders, including gender biases, institutional male dominance, referent relationships, and familial responsibilities. Furthermore, the questions women candidates encountered regarding their personal lives during the interviews revealed the persistence of institutional sexist biases. Participants suggested that individual resilience, professional development, solidarity networking, mentoring programs, and transparent appointment policies should be developed to overcome the glass ceiling. Consequently, it was determined that the barriers to women's leadership in education are reproduced not only at the individual but also at the societal and institutional levels.