Research Article

AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Volume: 13 Number: 1 March 20, 2025
EN TR

AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Dünyada en çok kullanılan yapı malzemelerinden biri olan betonun jeomekanik özellikleri (tek eksenli basınç dayanımı, UCS-C, nokta yükü dayanım indeksi, PLI-C ve ultrasonik P dalga hızı, UPV-C) mühendislik uygulamalarında ve tasarım aşamasında sıklıkla kullanılmaktadır. Betonun ana bileşeni agregalar (% 70–80) olduğundan beton özellikleri büyük ölçüde agregalar tarafından kontrol edilmektedir. Agregaların önemli mekanik bozulma testlerinden biri olan Agrega Darbe Dayanım İndeksi (ADDI) parametresinin belirlenebilmesi için de agregalar kullanılmaktadır. Dolayısıyla ADDI parametresi ile betonun jeomekanik özellikleri (UCS-C, UPV-C, PLI-C) arasında bir ilişki olması muhtemeldir. Bu nedenle bu çalışmada ADDI ve betonun jeomekanik özellikleri arasında ilişki olup olmadığı korelasyon analizleri yapılarak araştırılmıştır. Ayrıca, karşılaştırma yapmak amacıyla agregaların elde edildiği kayaçların jeomekanik özellikleri (tek eksenli basınç dayanımı (UCS-R), P dalga hızı (UPV-R), nokta yükü dayanım indeksi (PLI-R), görünür gözeneklilik (%n) ve birim hacim ağırlık) ve ADDI arasında korelasyon analizleri yapılmıştır. Sekiz farklı sağlam kayadan üretilen agregalar ADDI deneylerinde ve beton üretiminde kullanılmıştır. Betonun ortalama dayanım değerleri 4.5–26.4 MPa arasında ve kayaçların dayanımı 12–183 MPa arasında değişmiştir. ADDI değerleri ise % 5.1'den %24.6'ya değişmiştir. Bu çalışmada ADDI ve kaya parametreleri arasında yüksek-çok yüksek, ADDI ve beton parametreleri arasında ise yüksek derecede istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon ilişkileri bulunmuştur. Zayıf kayaç (< 25 MPa) agregalarına ait beton örneklerinin çimento yerine agregaların kırılmasıyla yenilmeye uğraması ve betonun sadece agregalardan değil karışım parametrelerinden de etkilenmesi gibi nedenler korelasyon ilişkilerini kaya parametrelerine kıyasla nispeten düşürmüştür.

Keywords

Ethical Statement

No conflict of interest was declared by the author.

References

  1. Afolagboye, L.O., Talabi, A.O., Oyelami CA., 2017. The use of index tests to determine the mechanical properties of crushed aggregates from Precambrian basement complex rocks, Ado-Ekiti, SW Nigeria. Journal of African Earth Sciences, 129,659-67.
  2. Alemdağ, S., Gürocak, Z., 2011. Üst Kretase yaşlı bazaltlarda (Trabzon/Türkiye) birleşik ayrışma indeksi (UAI) ile fiziksel, mekanik ve kimyasal özellikler arasındaki ilişkiler. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 23 (1), 1-10.
  3. ASTM., 2002. Standard test method for compressive strength of cylindrical concrete specimens. Annual Book of ASTM Standards, ASTM International, West Conshohocken, Pennsylvania, U.S.A.
  4. BSI., 1990. Testing aggregates: methods for determination of aggregate impact value. Part 112, Code no. BS812, British Standards Institution, London, U.K.
  5. Collery, D., Paine, K., Dhir, R., 2015. Establishing rational use of recycled aggregates in concrete: A performance-related approach. Magazine of Concrete Research, 67, 559-574.
  6. Dağ, S., 2018. Determining the degree of saturation of rocks as a function of time a case study from mountainous area of turkey. Journal of Mountain Science, 15(10), 2307–2319.
  7. Idi, M.A., Abdulazeez, A.S., Usman, S.A., Justin, T., 2020. Strength properties of concrete using pumice aggregate as partial replacement of coarse aggregate. International Journal of Engineering Applied Sciences and Technology, 04(11), 519–525.
  8. ISRM., 2007. The complete ISRM suggested methods for rock characterization, testing and monitoring: 1974-2006, in Suggested Methods Prepared by the Commission on Testing Methods, International Society for Rock Mechanics, ISRM Turkish National Group, Ankara, Turkey, 628.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Civil Geotechnical Engineering, Rock Mechanics and Fortification

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 20, 2025

Submission Date

April 22, 2024

Acceptance Date

November 22, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 13 Number: 1

APA
Karaman, K. (2025). AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, 13(1), 28-36. https://doi.org/10.21923/jesd.1472316
AMA
1.Karaman K. AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. JESD. 2025;13(1):28-36. doi:10.21923/jesd.1472316
Chicago
Karaman, Kadir. 2025. “AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi 13 (1): 28-36. https://doi.org/10.21923/jesd.1472316.
EndNote
Karaman K (March 1, 2025) AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13 1 28–36.
IEEE
[1]K. Karaman, “AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI”, JESD, vol. 13, no. 1, pp. 28–36, Mar. 2025, doi: 10.21923/jesd.1472316.
ISNAD
Karaman, Kadir. “AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13/1 (March 1, 2025): 28-36. https://doi.org/10.21923/jesd.1472316.
JAMA
1.Karaman K. AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. JESD. 2025;13:28–36.
MLA
Karaman, Kadir. “AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, vol. 13, no. 1, Mar. 2025, pp. 28-36, doi:10.21923/jesd.1472316.
Vancouver
1.Kadir Karaman. AGREGA DARBE DAYANIM İNDEKSİ İLE KAYA VE BETONUN JEOMEKANİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. JESD. 2025 Mar. 1;13(1):28-36. doi:10.21923/jesd.1472316