Research Article

ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ

Volume: 14 Number: 1 March 20, 2026
TR EN

ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ

Abstract

Endüstriyel temiz üretim uygulamalarında karşılaşılan temel sorunlardan biri, işletmeler için en uygun tekniğin belirlenmesidir. Bu çalışma, entegre bir tekstil işletmesinde enerji verimliliği tekniklerinin seçimine yönelik yeni bir yaklaşım sunmakta ve karar verme aracı olarak “Karmaşık Oransal Değerlendirme (COPRAS)” yöntemini kullanmaktadır. Çalışmanın yürütüldüğü tesis; eski ve yeni tekstil teknolojilerini bir arada barındırması, büyük ölçekli bir baskı ünitesine sahip olması ve Avrupa’nın önemli ev tekstili üreticilerinden biri olması nedeniyle seçilmiştir. İşletmede ayrıntılı enerji verimliliği etütleri gerçekleştirilmiş, elde edilen bulgular doğrultusunda “mevcut en iyi teknikler (MET/BAT)” kapsamında kapsamlı bir iyileştirme listesi oluşturulmuştur. COPRAS değerlendirmesi sonucunda yedi tekniğin öncelikli olduğu belirlenmiştir: ramözlerde kumaş neminin izlenmesi ve hız optimizasyonu, ramözlerde devridaim havası kontrolü, terbiye proseslerinin optimizasyonu, klima ve nemlendirme sisteminin iyileştirilmesi, iç aydınlatma optimizasyonu, enerji izleme sisteminin kurulması ve boru/vana/tank izolasyonu. Bu tekniklerin uygulanmasıyla elektrik, buhar, doğal gaz ve hava emisyonlarında sırasıyla %2,2–3,5, %0,5–1,5, %6,3–13,5 ve %8–16,5 azalma potansiyeli hesaplanmıştır. Ayrıca tüm tekniklerin geri ödeme süresi 40 ayın altında bulunmuştur. Sonuç olarak COPRAS modeli, tekstil sektöründe uygun enerji verimliliği tekniklerinin belirlenmesinde etkili bir yol haritası sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

TÜBİTAK, YÖK, SDÜ BAP

Project Number

Proje No: 3170583

Ethical Statement

There is no need for ethics committee approval for the prepared article.

Thanks

This study was carried out as a part of the project titled “Development of Best Available Techniques (BAT) for Improving Resource Efficiency and Environmental Performance through a Cleaner Production Approach in an Integrated Textile Plant.” The project was supported by the Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK) within the scope of TEYDEB Project (Project No: 3170583). The authors would like to thank the R&D department staff of ZORLUTEKS Tekstil (Turkey) and Murat Yıldırım for their support throughout the study. Elif Şimşek Yeşil conducted her doctoral studies in the thematic area of ​​“Sustainable Water Resources” within the scope of the Council of Higher Education (YÖK) 100/2000 Doctoral Program and the TÜBİTAK 2211/A Domestic General Doctoral Scholarship Program, and was supported by these programs. This study was also financially supported by the Süleyman Demirel University Scientific Research Projects Coordination Unit (SDÜ BAP, Project No: FDK-2022-8638) and the YÖK 100/2000 Doctoral Program. The authors would like to thank the SDÜ BAP Unit, YÖK, and TÜBİTAK for their support.

References

  1. Aksakal, B., Ulutaş, A., Balo, F., Karabasevic, D., 2022. A new hybrid MCDM model for insulation material evaluation for healthier environment. Buildings, 12(5), 655.
  2. Aruldoss, M., Lakshmi, T.M., Venkatesan, V.P., 2013. A survey on multi criteria decision making methods and its applications. American Journal of Information Systems, 1(1), 31–43.
  3. Balkan, M., Ozturk, E., Kitis, M., 2023. Economic and cross-media effect analyses of best available techniques for caustic recovery from mercerization textile wastewater. Clean Technologies and Environmental Policy, 25, 1043–1058.
  4. Bhatia, S.C., 2017. Pollution Control in Textile Industry. Editor: Devraj, S. Woodhead Publishing India in Textiles, Daryaganj, New Delhi, India.
  5. Cakır, N., Alp, E., Yetis, U., 2020. Assessing technologies for reducing dust emissions from sintermaking based on cross-media effects and economic analysis. Clean Technologies and Environmental Policy, 22, 1909–1928.
  6. Chapman, A., 2010. Mistra Future Fashion – Review of Life Cycle Assessments of Clothing. MISTRA Foundation for Strategic Environmental Research, Stockholm, Sweden.
  7. Cınar, Y., 2020. Finansal analiz. http://ocw.ankara.edu.tr:81/eduCommons/isletme/yatirim-projeleri-ve analizi/materyal/finansal-analiz (Erişim Tarihi: 13.05.2020).
  8. Dane, E., Pratt, M.G., 2007. Exploring intuition and its role in managerial decision making. Academy of Management Review, 32(1), 33–54.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clean Production Technologies

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 20, 2026

Submission Date

November 27, 2025

Acceptance Date

March 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 1

APA
Demirel, Y. E., Şimşek Yeşil, E., Hasanoğlu Öztürk, P., Öztürk, E., & Kitiş, M. (2026). ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, 14(1), 214-235. https://doi.org/10.21923/jesd.1831272
AMA
1.Demirel YE, Şimşek Yeşil E, Hasanoğlu Öztürk P, Öztürk E, Kitiş M. ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. JESD. 2026;14(1):214-235. doi:10.21923/jesd.1831272
Chicago
Demirel, Yunus Emre, Elif Şimşek Yeşil, Pınar Hasanoğlu Öztürk, Emrah Öztürk, and Mehmet Kitiş. 2026. “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi 14 (1): 214-35. https://doi.org/10.21923/jesd.1831272.
EndNote
Demirel YE, Şimşek Yeşil E, Hasanoğlu Öztürk P, Öztürk E, Kitiş M (March 1, 2026) ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 1 214–235.
IEEE
[1]Y. E. Demirel, E. Şimşek Yeşil, P. Hasanoğlu Öztürk, E. Öztürk, and M. Kitiş, “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”, JESD, vol. 14, no. 1, pp. 214–235, Mar. 2026, doi: 10.21923/jesd.1831272.
ISNAD
Demirel, Yunus Emre - Şimşek Yeşil, Elif - Hasanoğlu Öztürk, Pınar - Öztürk, Emrah - Kitiş, Mehmet. “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/1 (March 1, 2026): 214-235. https://doi.org/10.21923/jesd.1831272.
JAMA
1.Demirel YE, Şimşek Yeşil E, Hasanoğlu Öztürk P, Öztürk E, Kitiş M. ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. JESD. 2026;14:214–235.
MLA
Demirel, Yunus Emre, et al. “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, vol. 14, no. 1, Mar. 2026, pp. 214-35, doi:10.21923/jesd.1831272.
Vancouver
1.Yunus Emre Demirel, Elif Şimşek Yeşil, Pınar Hasanoğlu Öztürk, Emrah Öztürk, Mehmet Kitiş. ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. JESD. 2026 Mar. 1;14(1):214-35. doi:10.21923/jesd.1831272