TR
EN
ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ
Öz
Endüstriyel temiz üretim uygulamalarında karşılaşılan temel sorunlardan biri, işletmeler için en uygun tekniğin belirlenmesidir. Bu çalışma, entegre bir tekstil işletmesinde enerji verimliliği tekniklerinin seçimine yönelik yeni bir yaklaşım sunmakta ve karar verme aracı olarak “Karmaşık Oransal Değerlendirme (COPRAS)” yöntemini kullanmaktadır. Çalışmanın yürütüldüğü tesis; eski ve yeni tekstil teknolojilerini bir arada barındırması, büyük ölçekli bir baskı ünitesine sahip olması ve Avrupa’nın önemli ev tekstili üreticilerinden biri olması nedeniyle seçilmiştir. İşletmede ayrıntılı enerji verimliliği etütleri gerçekleştirilmiş, elde edilen bulgular doğrultusunda “mevcut en iyi teknikler (MET/BAT)” kapsamında kapsamlı bir iyileştirme listesi oluşturulmuştur. COPRAS değerlendirmesi sonucunda yedi tekniğin öncelikli olduğu belirlenmiştir: ramözlerde kumaş neminin izlenmesi ve hız optimizasyonu, ramözlerde devridaim havası kontrolü, terbiye proseslerinin optimizasyonu, klima ve nemlendirme sisteminin iyileştirilmesi, iç aydınlatma optimizasyonu, enerji izleme sisteminin kurulması ve boru/vana/tank izolasyonu. Bu tekniklerin uygulanmasıyla elektrik, buhar, doğal gaz ve hava emisyonlarında sırasıyla %2,2–3,5, %0,5–1,5, %6,3–13,5 ve %8–16,5 azalma potansiyeli hesaplanmıştır. Ayrıca tüm tekniklerin geri ödeme süresi 40 ayın altında bulunmuştur. Sonuç olarak COPRAS modeli, tekstil sektöründe uygun enerji verimliliği tekniklerinin belirlenmesinde etkili bir yol haritası sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK, YÖK, SDÜ BAP
Proje Numarası
Proje No: 3170583
Etik Beyan
Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur.
Teşekkür
Bu çalışma, “Entegre bir tekstil tesisinde temiz üretim yaklaşımıyla kaynak verimliliğini ve çevresel performansı iyileştirmeye yönelik Mevcut En İyi Tekniklerin (MET) Geliştirilmesi” başlıklı projenin bir bölümünü oluşturacak şekilde yürütülmüştür. Proje, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından TEYDEB Projesi (Proje No: 3170583) kapsamında desteklenmiştir. Yazarlar, çalışma süresince sundukları desteklerden dolayı ZORLUTEKS Tekstil firması (Türkiye) Ar-Ge departmanı çalışanlarına ve Murat Yıldırım’a teşekkür eder. Elif Şimşek Yeşil, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) 100/2000 Doktora Programı ile TÜBİTAK 2211/A Yurt İçi Genel Doktora Burs Programı kapsamında “Sürdürülebilir Su Kaynakları” tematik alanında doktora çalışmalarını yürütmüş ve bu programlar tarafından desteklenmiştir. Bu çalışma ayrıca Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (SDÜ BAP, Proje No: FDK-2022-8638) ve YÖK 100/2000 Doktora Programı tarafından mali olarak desteklenmiştir. Yazarlar, destekleri için SDÜ BAP Birimine, YÖK’e ve TÜBİTAK’a teşekkür eder.
Kaynakça
- Aksakal, B., Ulutaş, A., Balo, F., Karabasevic, D., 2022. A new hybrid MCDM model for insulation material evaluation for healthier environment. Buildings, 12(5), 655.
- Aruldoss, M., Lakshmi, T.M., Venkatesan, V.P., 2013. A survey on multi criteria decision making methods and its applications. American Journal of Information Systems, 1(1), 31–43.
- Balkan, M., Ozturk, E., Kitis, M., 2023. Economic and cross-media effect analyses of best available techniques for caustic recovery from mercerization textile wastewater. Clean Technologies and Environmental Policy, 25, 1043–1058.
- Bhatia, S.C., 2017. Pollution Control in Textile Industry. Editor: Devraj, S. Woodhead Publishing India in Textiles, Daryaganj, New Delhi, India.
- Cakır, N., Alp, E., Yetis, U., 2020. Assessing technologies for reducing dust emissions from sintermaking based on cross-media effects and economic analysis. Clean Technologies and Environmental Policy, 22, 1909–1928.
- Chapman, A., 2010. Mistra Future Fashion – Review of Life Cycle Assessments of Clothing. MISTRA Foundation for Strategic Environmental Research, Stockholm, Sweden.
- Cınar, Y., 2020. Finansal analiz. http://ocw.ankara.edu.tr:81/eduCommons/isletme/yatirim-projeleri-ve analizi/materyal/finansal-analiz (Erişim Tarihi: 13.05.2020).
- Dane, E., Pratt, M.G., 2007. Exploring intuition and its role in managerial decision making. Academy of Management Review, 32(1), 33–54.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Temiz Üretim Teknolojileri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
20 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
27 Kasım 2025
Kabul Tarihi
2 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1
APA
Demirel, Y. E., Şimşek Yeşil, E., Hasanoğlu Öztürk, P., Öztürk, E., & Kitiş, M. (2026). ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(1), 214-235. https://doi.org/10.21923/jesd.1831272
AMA
1.Demirel YE, Şimşek Yeşil E, Hasanoğlu Öztürk P, Öztürk E, Kitiş M. ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. MBTD. 2026;14(1):214-235. doi:10.21923/jesd.1831272
Chicago
Demirel, Yunus Emre, Elif Şimşek Yeşil, Pınar Hasanoğlu Öztürk, Emrah Öztürk, ve Mehmet Kitiş. 2026. “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (1): 214-35. https://doi.org/10.21923/jesd.1831272.
EndNote
Demirel YE, Şimşek Yeşil E, Hasanoğlu Öztürk P, Öztürk E, Kitiş M (01 Mart 2026) ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 1 214–235.
IEEE
[1]Y. E. Demirel, E. Şimşek Yeşil, P. Hasanoğlu Öztürk, E. Öztürk, ve M. Kitiş, “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”, MBTD, c. 14, sy 1, ss. 214–235, Mar. 2026, doi: 10.21923/jesd.1831272.
ISNAD
Demirel, Yunus Emre - Şimşek Yeşil, Elif - Hasanoğlu Öztürk, Pınar - Öztürk, Emrah - Kitiş, Mehmet. “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/1 (01 Mart 2026): 214-235. https://doi.org/10.21923/jesd.1831272.
JAMA
1.Demirel YE, Şimşek Yeşil E, Hasanoğlu Öztürk P, Öztürk E, Kitiş M. ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. MBTD. 2026;14:214–235.
MLA
Demirel, Yunus Emre, vd. “ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 1, Mart 2026, ss. 214-35, doi:10.21923/jesd.1831272.
Vancouver
1.Yunus Emre Demirel, Elif Şimşek Yeşil, Pınar Hasanoğlu Öztürk, Emrah Öztürk, Mehmet Kitiş. ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ. MBTD. 01 Mart 2026;14(1):214-35. doi:10.21923/jesd.1831272