Research Article

ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI

Volume: 14 Number: 3 September 25, 2026
TR EN

ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI

Abstract

Çalışma, atölye tipi çizelgeleme problemini uygulama odaklı bir bakış açısıyla ele almakta ve literatürde görece sınırlı incelenen sıra-bağımlı hazırlık sürelerini dikkate alarak gerçekçi üretim kısıtlarını içeren bütünleşik bir çözüm çerçevesi sunmaktadır. Fabrikanın gerçek üretim yapısını yansıtan karma tam sayılı doğrusal programlama (MILP) modelleri geliştirilmiş ve küçük ile orta ölçekli test problemleri bu modeller aracılığıyla çözülmüştür. Büyük ölçekli problemler için ise evrimsel arama yaklaşımına dayalı, permütasyon temelli bir genetik algoritma (GA) uygulanmıştır. Çalışmanın temel amacı, makineler arasındaki işlem değişikliklerinden kaynaklanan hazırlık sürelerinin neden olduğu sipariş gecikmelerini en aza indirmektir. Elde edilen bulgular, MILP modelinin küçük ve orta ölçekli problemlerde tatmin edici ve optimale yakın çözümler sunduğunu; ancak problem boyutu arttıkça çözüm süresinin belirgin biçimde arttığını ve çözüm etkinliğinin azaldığını göstermektedir. Buna karşılık GA, tüm problem boyutlarında uygulanabilir ve kararlı çözümler üretmiş; özellikle büyük ölçekli örneklerde daha üstün performans sergilemiştir. Gelecek çalışmalarda modelin çok amaçlı yapıya dönüştürülmesi ve GA’nın diğer meta sezgisel yöntemlerle hibrit olarak geliştirilmesi önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Asano, M., Ohta, H., 2002. A heuristic for job shop scheduling to minimize total weighted tardiness. Computers & Industrial Engineering, 42 (2-4), 137-147.
  2. Bahşi, N., 2025. Siparişe dayalı atölye tipi üretim için toplam gecikmeyi enazlayan sezgisel bir çözüm önerisi. (Tez No. 952183) Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Ulusal Tez Merkezi.
  3. Biegel, J.E., Davern, J.J., 1990. Genetic algorithms and job shop scheduling. Computers & Industrial Engineering, 19 (1-4), 81-91.
  4. Bowman, E.H., 1959. The schedule-sequencing problem. Operations Research, 7 (5), 621-624.
  5. Cheung, W., Zhou, H., 2001. Using genetic algorithms and heuristics for job shop scheduling with sequence-dependent setup times. Annals of Operations Research, 107, 65-81.
  6. Gölcük, İ., Baykasoğlu, A., Madenoğlu, F.S., 2014. Kril sürüsü algoritması ile atölye çizelgeleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 16 (48), 61-75.
  7. Graves, S.C., 1981. A review of production scheduling. Operations Research, 29 (4), 646-675.
  8. Halat, K., Bashirzadeh, R., 2015. Concurrent scheduling of manufacturing cells considering sequence-dependent family setup times and intercellular transportation times. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 77, 1907-1915.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Industrial Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 25, 2026

Submission Date

February 21, 2026

Acceptance Date

August 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 3

APA
Bahşi, N., & Özdemir, G. (2026). ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, 14(3), 664-681. https://doi.org/10.21923/jesd.1894728
AMA
1.Bahşi N, Özdemir G. ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI. JESD. 2026;14(3):664-681. doi:10.21923/jesd.1894728
Chicago
Bahşi, Nurhayat, and Gültekin Özdemir. 2026. “ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi 14 (3): 664-81. https://doi.org/10.21923/jesd.1894728.
EndNote
Bahşi N, Özdemir G (September 1, 2026) ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 3 664–681.
IEEE
[1]N. Bahşi and G. Özdemir, “ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI”, JESD, vol. 14, no. 3, pp. 664–681, Sept. 2026, doi: 10.21923/jesd.1894728.
ISNAD
Bahşi, Nurhayat - Özdemir, Gültekin. “ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/3 (September 1, 2026): 664-681. https://doi.org/10.21923/jesd.1894728.
JAMA
1.Bahşi N, Özdemir G. ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI. JESD. 2026;14:664–681.
MLA
Bahşi, Nurhayat, and Gültekin Özdemir. “ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, vol. 14, no. 3, Sept. 2026, pp. 664-81, doi:10.21923/jesd.1894728.
Vancouver
1.Nurhayat Bahşi, Gültekin Özdemir. ATÖLYE TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ: MATEMATİKSEL MODEL VE GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI. JESD. 2026 Sep. 1;14(3):664-81. doi:10.21923/jesd.1894728

Journal of Engineering Sciences and Design (MBTD)

e-ISSN: 1308-6693 | Süleyman Demirel University, Faculty of Engineering and Natural Sciences

© 2026 Journal of Engineering Sciences and Design (MBTD). 

The copyright and usage conditions of works published in this journal are governed by the CC BY 4.0 license.