TR
EN
AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Abstract
Bu çalışmada, Aksu Çayı Üst Havzası’ndaki yüzey sularının kalite özellikleri hidrojeokimyasal süreçler ve trofik durum göstergeleri birlikte değerlendirilmiştir. Bu kapsamda fiziksel parametreler, majör iyon bileşimi, besin tuzları ve klorofil-a konsantrasyonları analiz edilmiş; su kalitesi Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (YSKY) ve Carlson Trofik Durum İndeksi (TSI) çerçevesinde yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, yüzey sularının baskın olarak Ca–Mg–HCO₃ tipinde olduğunu ve su kimyasının büyük ölçüde karbonat çözünmesine bağlı doğal hidrojeokimyasal süreçler tarafından kontrol edildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, bazı istasyonlarda Na⁺ ve Cl⁻ konsantrasyonlarında gözlenen artışlar, evapokonsantrasyon ve antropojenik etkilerle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Besin tuzu konsantrasyonlarının bazı noktalarda yüksek değerlere ulaşmasına karşın klorofil-a seviyelerinin görece düşük kalması, biyolojik üretimin yalnızca besin tuzu varlığı ile değil, hidrodinamik ve fiziksel sınırlayıcı faktörler tarafından da kontrol edildiğini düşündürmektedir. Carlson TSI sonuçları, toplam fosfora dayalı olarak bazı istasyonlarda yüksek trofik seviyelere işaret ederken, klorofil-a temelli değerlendirmeler daha düşük trofik düzeyler ortaya koymuştur. Bu durum, havzada henüz belirgin bir ötrofikasyon gelişmemiş olmakla birlikte potansiyel bir risk bulunduğunu göstermektedir. İstatistiksel analizler, su kalitesinin karbonat çözünmesi, evapokonsantrasyon ve antropojenik girdiler olmak üzere üç temel süreç tarafından kontrol edildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, hidrojeokimyasal süreçler ile trofik durum göstergelerinin birlikte değerlendirilmesinin, yüzey suyu kalitesinin bütüncül olarak yorumlanmasında etkili bir yaklaşım sunduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Project Number
FDK-2022-8702
Ethical Statement
Yazarlar tarafından herhangi bir çıkar çatışması beyan edilmemiştir.
Thanks
Bu çalışma Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FDK-2022-8702 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.
References
- Abbasi, T., & Abbasi, S. A., 2012. Water quality indices. Elsevier. https://doi.org/10.1016/C2010-0-67394-9
- Akbulut, C., 1995. Güneybatı Anadolu’da Neotektonik Dönemde Gelişen Alüvyon ve Neojen Formasyonları. MTA Dergisi, 117, 45–62.
- Aksoy, E., Şen, C., & Demirtaşlı, E., 2005. Isparta Açılımının Yapısal Gelişimi ve Jeolojik Özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 48(2), 175–200.
- Allan, J. D., & Castillo, M. M., 2007. Stream Ecology: Structure and Function of Running Waters. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-5583-6
- Antweiler, R. C., & Taylor, H. E., 2008. Evaluation of statistical treatments of left-censored environmental data using coincident uncensored data sets. Environmental Science & Technology, 42(10), 3732–3738. https://doi.org/10.1021/es071301c
- Appelo, C. A. J., & Postma, D., 2005. Geochemistry, Groundwater and Pollution. CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781439833544
- Basharat, U., Ahmad, S., Nabi, G., ur Rehman, Z., Khan, S., Ahmad, A., Hussain, A., Ajmal, M., Ahmad, I., Khan, S., Khan, J., Ali, M., Al-Ghouti, M. A., & Keshavarzi, B., 2025. Integrated assessment of groundwater hydrogeochemistry and quality using multivariate statistical analysis, self-organizing maps, and water quality indices in District Bagh, AJK, Pakistan. Chemosphere, 384, 144217. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2025.144217
- Carlson, R. E., 1977. A trophic state index for lakes. Limnology and Oceanography, 22(2), 361–369. https://doi.org/10.4319/lo.1977.22.2.0361
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Hydrogeology
Journal Section
Research Article
Publication Date
June 30, 2026
Submission Date
March 31, 2026
Acceptance Date
May 10, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 14 Number: 2
APA
Varol, S., & Ulusoy, M. (2026). AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, 14(2), 457-497. https://doi.org/10.21923/jesd.1919630
AMA
1.Varol S, Ulusoy M. AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. JESD. 2026;14(2):457-497. doi:10.21923/jesd.1919630
Chicago
Varol, Simge, and Mehmet Ulusoy. 2026. “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi 14 (2): 457-97. https://doi.org/10.21923/jesd.1919630.
EndNote
Varol S, Ulusoy M (June 1, 2026) AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 2 457–497.
IEEE
[1]S. Varol and M. Ulusoy, “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”, JESD, vol. 14, no. 2, pp. 457–497, June 2026, doi: 10.21923/jesd.1919630.
ISNAD
Varol, Simge - Ulusoy, Mehmet. “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/2 (June 1, 2026): 457-497. https://doi.org/10.21923/jesd.1919630.
JAMA
1.Varol S, Ulusoy M. AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. JESD. 2026;14:457–497.
MLA
Varol, Simge, and Mehmet Ulusoy. “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, vol. 14, no. 2, June 2026, pp. 457-9, doi:10.21923/jesd.1919630.
Vancouver
1.Simge Varol, Mehmet Ulusoy. AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. JESD. 2026 Jun. 1;14(2):457-9. doi:10.21923/jesd.1919630