Araştırma Makalesi

AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmada, Aksu Çayı Üst Havzası’ndaki yüzey sularının kalite özellikleri hidrojeokimyasal süreçler ve trofik durum göstergeleri birlikte değerlendirilmiştir. Bu kapsamda fiziksel parametreler, majör iyon bileşimi, besin tuzları ve klorofil-a konsantrasyonları analiz edilmiş; su kalitesi Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (YSKY) ve Carlson Trofik Durum İndeksi (TSI) çerçevesinde yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, yüzey sularının baskın olarak Ca–Mg–HCO₃ tipinde olduğunu ve su kimyasının büyük ölçüde karbonat çözünmesine bağlı doğal hidrojeokimyasal süreçler tarafından kontrol edildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, bazı istasyonlarda Na⁺ ve Cl⁻ konsantrasyonlarında gözlenen artışlar, evapokonsantrasyon ve antropojenik etkilerle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Besin tuzu konsantrasyonlarının bazı noktalarda yüksek değerlere ulaşmasına karşın klorofil-a seviyelerinin görece düşük kalması, biyolojik üretimin yalnızca besin tuzu varlığı ile değil, hidrodinamik ve fiziksel sınırlayıcı faktörler tarafından da kontrol edildiğini düşündürmektedir. Carlson TSI sonuçları, toplam fosfora dayalı olarak bazı istasyonlarda yüksek trofik seviyelere işaret ederken, klorofil-a temelli değerlendirmeler daha düşük trofik düzeyler ortaya koymuştur. Bu durum, havzada henüz belirgin bir ötrofikasyon gelişmemiş olmakla birlikte potansiyel bir risk bulunduğunu göstermektedir. İstatistiksel analizler, su kalitesinin karbonat çözünmesi, evapokonsantrasyon ve antropojenik girdiler olmak üzere üç temel süreç tarafından kontrol edildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, hidrojeokimyasal süreçler ile trofik durum göstergelerinin birlikte değerlendirilmesinin, yüzey suyu kalitesinin bütüncül olarak yorumlanmasında etkili bir yaklaşım sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

FDK-2022-8702

Etik Beyan

Yazarlar tarafından herhangi bir çıkar çatışması beyan edilmemiştir.

Teşekkür

Bu çalışma Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FDK-2022-8702 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Abbasi, T., & Abbasi, S. A., 2012. Water quality indices. Elsevier. https://doi.org/10.1016/C2010-0-67394-9
  2. Akbulut, C., 1995. Güneybatı Anadolu’da Neotektonik Dönemde Gelişen Alüvyon ve Neojen Formasyonları. MTA Dergisi, 117, 45–62.
  3. Aksoy, E., Şen, C., & Demirtaşlı, E., 2005. Isparta Açılımının Yapısal Gelişimi ve Jeolojik Özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 48(2), 175–200.
  4. Allan, J. D., & Castillo, M. M., 2007. Stream Ecology: Structure and Function of Running Waters. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-5583-6
  5. Antweiler, R. C., & Taylor, H. E., 2008. Evaluation of statistical treatments of left-censored environmental data using coincident uncensored data sets. Environmental Science & Technology, 42(10), 3732–3738. https://doi.org/10.1021/es071301c
  6. Appelo, C. A. J., & Postma, D., 2005. Geochemistry, Groundwater and Pollution. CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781439833544
  7. Basharat, U., Ahmad, S., Nabi, G., ur Rehman, Z., Khan, S., Ahmad, A., Hussain, A., Ajmal, M., Ahmad, I., Khan, S., Khan, J., Ali, M., Al-Ghouti, M. A., & Keshavarzi, B., 2025. Integrated assessment of groundwater hydrogeochemistry and quality using multivariate statistical analysis, self-organizing maps, and water quality indices in District Bagh, AJK, Pakistan. Chemosphere, 384, 144217. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2025.144217
  8. Carlson, R. E., 1977. A trophic state index for lakes. Limnology and Oceanography, 22(2), 361–369. https://doi.org/10.4319/lo.1977.22.2.0361

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hidrojeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

31 Mart 2026

Kabul Tarihi

10 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Varol, S., & Ulusoy, M. (2026). AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(2), 457-497. https://doi.org/10.21923/jesd.1919630
AMA
1.Varol S, Ulusoy M. AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 2026;14(2):457-497. doi:10.21923/jesd.1919630
Chicago
Varol, Simge, ve Mehmet Ulusoy. 2026. “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (2): 457-97. https://doi.org/10.21923/jesd.1919630.
EndNote
Varol S, Ulusoy M (01 Haziran 2026) AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 2 457–497.
IEEE
[1]S. Varol ve M. Ulusoy, “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”, MBTD, c. 14, sy 2, ss. 457–497, Haz. 2026, doi: 10.21923/jesd.1919630.
ISNAD
Varol, Simge - Ulusoy, Mehmet. “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/2 (01 Haziran 2026): 457-497. https://doi.org/10.21923/jesd.1919630.
JAMA
1.Varol S, Ulusoy M. AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 2026;14:457–497.
MLA
Varol, Simge, ve Mehmet Ulusoy. “AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 2, Haziran 2026, ss. 457-9, doi:10.21923/jesd.1919630.
Vancouver
1.Simge Varol, Mehmet Ulusoy. AKSU ÇAYI ÜST HAVZASI’NDA (ANTALYA, TÜRKİYE) YÜZEY SUYU KALİTESİNİN ÖTROFİKASYON VE HİDROJEOKİMYASAL ÖZELLİKLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 01 Haziran 2026;14(2):457-9. doi:10.21923/jesd.1919630