Research Article

ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Volume: 14 Number: 3 September 25, 2026
EN TR

ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Küresel endişelerden dolayı belirli dönemlerde, ham petrol, kömür ve doğalgaz gibi enerji emtia fiyatlarında dalgalanmalar olmuştur. Bu fiyat dalgalanmaları, ham petrolden türetilen petrokimyasal maddelerin ve türevlerinin fiyatlarında da oynaklığa neden olmaktadır. Bu çalışma; değişen piyasa koşullarında, aseton üretim tesisindeki hammadde ve ürün fiyat dalgalanmalarının ekonomik göstergeler olan geri ödeme süresi ve net bugünkü değer üzerine etkisini box behnken optimizasyon programı ile değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Quadratic model, değişen fiyat aralıklarında, geri ödeme süresi ve net bugünkü değerlerindeki tüm varyasyonları başarılı bir şekilde açıklamakta ve model içinde ANOVA anlamlıdır. Quadratic model istatistik test sonuçlarına göre, çeşitli R-kare değerleri kabul edilebilir seviyenin üzerindedir. Bu da modelin, çeşitli fiyat senaryolarında, ekonomik göstergeleri tahmin etmede başarılı olduğunu göstermektedir. 3 boyutlu kontur grafiklerinde ve türetilen regresyon denklemlerinde görülen doğrusal olmayan bir eğriselliğin, ikili fiyat etkileşimlerinin geri ödeme süresi ve net bugünkü değer üzerine etkisinin varlığını da ortaya koymaktadır. Yıllık 45.000 MT aseton üretim kapasiteli tesisin toplam sermaye yatırımı ve işletme maliyeti, sırasıyla, 18,832 milyon USD ve 59,878 milyon USD’dir. Kabul edilebilir geri ödeme süresi, net bugünkü değer ve aseton üretim maliyeti ise, sırasıyla 2,98 yıl, 24,692 milyon USD ve 1330 USD/MT’dir. Aseton üretim prosesinin ekonomik göstergelerinin optimizasyon programı ile değişimini izlemek, yatırımcılar, proses mühendisleri ve araştırmacılar için önemli bilgiler sağlamaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Yazarlar tarafından herhangi bir çıkar çatışması beyan edilmemiştir.

Thanks

Aseton üretim tesisinin simülasyonu ve ekonomik değerlendirme için SuperPro Designer V15 kullanılmıştır. Yazar, Süleyman Demirel Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü’ne programın kullanım izni için teşekkür eder.

References

  1. Alam, A., Jiang, L., Kittleson, G. A., Steadman, K. D., Nandi, S., Fuqua, J. L., ... & McDonald, K. A. 2018. Technoeconomic modeling of plant-based griffithsin manufacturing. Frontiers in bioengineering and biotechnology, 6, 102. https://doi.org/10.3389/fbioe.2018.00102.
  2. Amezquita-Ortiz, J. M., Alcocer-Garcia, H., Contreras-Zarazua, G., Fontalvo, J., & Segovia-Hernandez, J. G. 2022. Sustainable process design for acetone purification produced via dehydrogenation of 2-propanol. Industrial & Engineering Chemistry Research, 61(10), 3660-3671. https://doi.org/10.1021/acs.iecr.1c04321.
  3. Aseton fiyat indeksi, https://businessanalytiq.com/procurementanalytics/index/acetone-price-index/. Erişim tarihi, 10.07.2026.
  4. Aseton pazar hacmi, https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/acetone-market. Erişim tarihi, 10.07.2026.
  5. Aseton özellikleri, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK590394/table/ch4.tab2/?utm_source, Erişim tarihi, 06.08.2026.
  6. Barrera, I., Amezcua-Allieri, M. A., Estupiñan, L., Martínez, T., & Aburto, J. 2016. Technical and economical evaluation of bioethanol production from lignocellulosic residues in Mexico: Case of sugarcane and blue agave bagasses. Chemical Engineering Research and Design, 107, 91-101. https://doi.org/10.1016/j.cherd.2015.10.015.
  7. Cahyaningtyas, A. K., Zakariya, J., Fahrozi, M. A., Hazim, M. S., & Ariqah, Y. K. 2024. Enhancing of Acetone Purity and Energy Efficiency in the Isopropyl Alcohol (IPA) Dehydrogenation Process Through Design Modifications, Heat Exchanger Integration Simulation, and Reactor Temperature Optimization. Journal of Chemical Engineering Research Progress, 1(2), 255-263. https://doi.org/10.9767/jcerp.20299.
  8. Canizales, L., Rojas, F., Pizarro, C. A., Caicedo-Ortega, N. H., & Villegas-Torres, M. F. 2020. SuperPro Designer®, user-oriented software used for analyzing the techno-economic feasibility of electrical energy generation from sugarcane vinasse in Colombia. Processes, 8(9), 1180. https://doi.org/10.3390/pr8091180.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Plant Design

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 25, 2026

Submission Date

July 14, 2026

Acceptance Date

August 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 3

APA
Yalçın, A. (2026). ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, 14(3), 701-718. https://doi.org/10.21923/jesd.1994249
AMA
1.Yalçın A. ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. JESD. 2026;14(3):701-718. doi:10.21923/jesd.1994249
Chicago
Yalçın, Ali. 2026. “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi 14 (3): 701-18. https://doi.org/10.21923/jesd.1994249.
EndNote
Yalçın A (September 1, 2026) ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 3 701–718.
IEEE
[1]A. Yalçın, “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, JESD, vol. 14, no. 3, pp. 701–718, Sept. 2026, doi: 10.21923/jesd.1994249.
ISNAD
Yalçın, Ali. “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/3 (September 1, 2026): 701-718. https://doi.org/10.21923/jesd.1994249.
JAMA
1.Yalçın A. ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. JESD. 2026;14:701–718.
MLA
Yalçın, Ali. “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri Ve Tasarım Dergisi, vol. 14, no. 3, Sept. 2026, pp. 701-18, doi:10.21923/jesd.1994249.
Vancouver
1.Ali Yalçın. ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. JESD. 2026 Sep. 1;14(3):701-18. doi:10.21923/jesd.1994249

Journal of Engineering Sciences and Design (MBTD)

e-ISSN: 1308-6693 | Süleyman Demirel University, Faculty of Engineering and Natural Sciences

© 2026 Journal of Engineering Sciences and Design (MBTD). 

The copyright and usage conditions of works published in this journal are governed by the CC BY 4.0 license.