Araştırma Makalesi

ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 14 Sayı: 3 25 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Küresel endişelerden dolayı belirli dönemlerde, ham petrol, kömür ve doğalgaz gibi enerji emtia fiyatlarında dalgalanmalar olmuştur. Bu fiyat dalgalanmaları, ham petrolden türetilen petrokimyasal maddelerin ve türevlerinin fiyatlarında da oynaklığa neden olmaktadır. Bu çalışma; değişen piyasa koşullarında, aseton üretim tesisindeki hammadde ve ürün fiyat dalgalanmalarının ekonomik göstergeler olan geri ödeme süresi ve net bugünkü değer üzerine etkisini box behnken optimizasyon programı ile değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Quadratic model, değişen fiyat aralıklarında, geri ödeme süresi ve net bugünkü değerlerindeki tüm varyasyonları başarılı bir şekilde açıklamakta ve model içinde ANOVA anlamlıdır. Quadratic model istatistik test sonuçlarına göre, çeşitli R-kare değerleri kabul edilebilir seviyenin üzerindedir. Bu da modelin, çeşitli fiyat senaryolarında, ekonomik göstergeleri tahmin etmede başarılı olduğunu göstermektedir. 3 boyutlu kontur grafiklerinde ve türetilen regresyon denklemlerinde görülen doğrusal olmayan bir eğriselliğin, ikili fiyat etkileşimlerinin geri ödeme süresi ve net bugünkü değer üzerine etkisinin varlığını da ortaya koymaktadır. Yıllık 45.000 MT aseton üretim kapasiteli tesisin toplam sermaye yatırımı ve işletme maliyeti, sırasıyla, 18,832 milyon USD ve 59,878 milyon USD’dir. Kabul edilebilir geri ödeme süresi, net bugünkü değer ve aseton üretim maliyeti ise, sırasıyla 2,98 yıl, 24,692 milyon USD ve 1330 USD/MT’dir. Aseton üretim prosesinin ekonomik göstergelerinin optimizasyon programı ile değişimini izlemek, yatırımcılar, proses mühendisleri ve araştırmacılar için önemli bilgiler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yazarlar tarafından herhangi bir çıkar çatışması beyan edilmemiştir.

Teşekkür

Aseton üretim tesisinin simülasyonu ve ekonomik değerlendirme için SuperPro Designer V15 kullanılmıştır. Yazar, Süleyman Demirel Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü’ne programın kullanım izni için teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Alam, A., Jiang, L., Kittleson, G. A., Steadman, K. D., Nandi, S., Fuqua, J. L., ... & McDonald, K. A. 2018. Technoeconomic modeling of plant-based griffithsin manufacturing. Frontiers in bioengineering and biotechnology, 6, 102. https://doi.org/10.3389/fbioe.2018.00102.
  2. Amezquita-Ortiz, J. M., Alcocer-Garcia, H., Contreras-Zarazua, G., Fontalvo, J., & Segovia-Hernandez, J. G. 2022. Sustainable process design for acetone purification produced via dehydrogenation of 2-propanol. Industrial & Engineering Chemistry Research, 61(10), 3660-3671. https://doi.org/10.1021/acs.iecr.1c04321.
  3. Aseton fiyat indeksi, https://businessanalytiq.com/procurementanalytics/index/acetone-price-index/. Erişim tarihi, 10.07.2026.
  4. Aseton pazar hacmi, https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/acetone-market. Erişim tarihi, 10.07.2026.
  5. Aseton özellikleri, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK590394/table/ch4.tab2/?utm_source, Erişim tarihi, 06.08.2026.
  6. Barrera, I., Amezcua-Allieri, M. A., Estupiñan, L., Martínez, T., & Aburto, J. 2016. Technical and economical evaluation of bioethanol production from lignocellulosic residues in Mexico: Case of sugarcane and blue agave bagasses. Chemical Engineering Research and Design, 107, 91-101. https://doi.org/10.1016/j.cherd.2015.10.015.
  7. Cahyaningtyas, A. K., Zakariya, J., Fahrozi, M. A., Hazim, M. S., & Ariqah, Y. K. 2024. Enhancing of Acetone Purity and Energy Efficiency in the Isopropyl Alcohol (IPA) Dehydrogenation Process Through Design Modifications, Heat Exchanger Integration Simulation, and Reactor Temperature Optimization. Journal of Chemical Engineering Research Progress, 1(2), 255-263. https://doi.org/10.9767/jcerp.20299.
  8. Canizales, L., Rojas, F., Pizarro, C. A., Caicedo-Ortega, N. H., & Villegas-Torres, M. F. 2020. SuperPro Designer®, user-oriented software used for analyzing the techno-economic feasibility of electrical energy generation from sugarcane vinasse in Colombia. Processes, 8(9), 1180. https://doi.org/10.3390/pr8091180.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tesis Tasarımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

14 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

18 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yalçın, A. (2026). ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(3), 701-718. https://doi.org/10.21923/jesd.1994249
AMA
1.Yalçın A. ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 2026;14(3):701-718. doi:10.21923/jesd.1994249
Chicago
Yalçın, Ali. 2026. “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (3): 701-18. https://doi.org/10.21923/jesd.1994249.
EndNote
Yalçın A (01 Eylül 2026) ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 3 701–718.
IEEE
[1]A. Yalçın, “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, MBTD, c. 14, sy 3, ss. 701–718, Eyl. 2026, doi: 10.21923/jesd.1994249.
ISNAD
Yalçın, Ali. “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/3 (01 Eylül 2026): 701-718. https://doi.org/10.21923/jesd.1994249.
JAMA
1.Yalçın A. ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 2026;14:701–718.
MLA
Yalçın, Ali. “ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 3, Eylül 2026, ss. 701-18, doi:10.21923/jesd.1994249.
Vancouver
1.Ali Yalçın. ASETON ÜRETİM PROSESİNDE HAMMADDE VE ÜRÜN FİYAT DALGALANMALARININ EKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNE ETKİSİNİN BOX BEHNKEN OPTİMİZASYON PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. MBTD. 01 Eylül 2026;14(3):701-18. doi:10.21923/jesd.1994249

Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi (MBTD)

e-ISSN: 1308-6693 | Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi

© 2026 Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi (MBTD).

Bu dergide yayımlanan eserlerin telif ve kullanım koşulları, CC BY 4.0 lisansı kapsamında belirlenmiştir.