Review Article

Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi

Volume: 10 Number: 4 October 1, 2024
TR EN

Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi

Abstract

Ultra işlenmiş besinler şeker, tuz, sıvı ve katı yağların ana ürün olduğu kimyasal gıda katkı maddelerini de içeren çok bileşenli endüstriyel formülasyonlar olarak tanımlanmaktadır. Ultra işlenmiş besinlerin genel üretim amaçları; düşük maliyetli ve toplu üretim, uzun raf ömürlü ve markalı ürünler elde etmektir. Ultra işlenmiş besinleri ifade etmek için NOVA Grup 4 sınıflaması kullanılmaktadır. Paketli atıştırmalıklar (cips, kek, kraker, şeker vb.), yemeye ve ısıtılmaya hazır dondurulmuş ürünler, et ve tavuk ekstraktı ürünleri (bulyon, toz karışımlar), işlenmiş et ürünleri (sosisli sandiviç, nuggetstar), gazlı içecekler, meşrubatlar, paket süt ve kakaolu içecekler vb. ürünler ultra işlenmiş besinleri oluşturmaktadır. Ultra işlenmiş özellikle saf şeker içerikli besinlerin fazla tüketilmesi boş enerji alımına neden olduğundan elzem birtakım besin ögelerinin alımında yetersizliğe sebep olmaktadır. Ayrıca ultra işlenmiş besinler günlük diyetin enerji yoğunluğunu, şeker, doymuş yağ ve trans yağ asidi seviyelerini arttırmaktadır. Yüksek enerji yoğunluklu beslenme düzeni ise insanların vücut ağırlıklarında artışa sebep olmaktadır. Ayrıca yetersiz posa alımı ve obeziteye bağlı olarak diyabet, kardiyovasküler hastalıkları, hipertansiyon, böbrek hastalıkları, kolon, rektal ve meme kanseri gibi kronik hastalıklar da ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle küresel gıda sektörünün gelişmesine karşılık ülkeler kendi ulusal politikalarını geliştirmeli ve halk sağlığı için ultra işlenmiş besinlerin tüketimini azaltıcı çalışmalar yapmaları gerekmektedir.

Keywords

References

  1. Atman Ü.C. (2004). Gıda katkı maddeleri ve gıda kontrolü. Sted, 13(3), 86-88.
  2. Bielemann, R.M., Motta, J.V.S., Minten, G.C., Horta, B.L., Gigante, D.P. (2015). Consumption of ultra-processed foods and their impact on the diet of young adults. Rev Saúde Pública, 49, 28. https://doi.org/10.1590/s0034-8910.2015049005572
  3. Bonaccio, M., Costanzo, S., Di Castelnuovo, A., Persichillo, M., Magnacca, S., De Curtis, A., ... & Moli-sani Study Investigators. (2022). Ultra-processed food intake and all-cause and cause-specific mortality in individuals with cardiovascular disease: the Moli-sani Study. European Heart Journal, 43(3), 213-224. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab783
  4. Cai, Q., Duan, M., Dekker, L.H., Bakker, S., De Borst, M., & Navis, G. (2021). FC 081 Ultra-processed food consumption and risk of incident chronic kidney disease: The life lines cohort. Nephrology Dialysis Transplantation, 36(1), 157-161. https://doi.org/10.1093/ndt/gfab139.001
  5. Capozzi, F. (2022). Food Innovation in the frame of circular economy by designing ultra-processed foods optimized for sustainable nutrition. Frontiers in Nutrition, 9, 886220-886226. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.886220
  6. Cediel, G, Reyes, M, Louzada, M.L.C., Steele, E.M., Monteiro, C.A., Corvalan, C., & Uauy, R. (2018). Ultra processed-foods and added sugars in the Chilean diet (2010). Public Health Nutrition, 21(1), 125-133. https://doi.org/10.1017/S1368980017001161
  7. Chazelas, E., Deschasaux, M., Srour, B., Kesse-Guyot, E., Julia, C., Alles, B., ... & Touvier, M. (2020). Food additives: distribution and co-occurrence in 126,000 food products of the French market. Scientific Reports, 10(1), 3980-3994. https://doi.org/10.1038/s41598-020-60948-w
  8. Chen, X., Zhang, Z., Yang, H., Qiu, P., Wang, H., Wang, F., Zhao, Q., Fang, J., & Nie, J. (2020). Consumption of ultra-processed foods and health outcomes: A systematic review of epidemiological studies. Nutrition Journal, 19(1), 86. https://doi.org/10.1186/s12937-020-00604-1

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Food Properties

Journal Section

Review Article

Early Pub Date

September 24, 2024

Publication Date

October 1, 2024

Submission Date

June 7, 2024

Acceptance Date

August 1, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 10 Number: 4

APA
Karadoğan, S. R., & Canbolat, E. (2024). Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi. Food and Health, 10(4), 306-315. https://doi.org/10.3153/FH24029
AMA
1.Karadoğan SR, Canbolat E. Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi. Food Health. 2024;10(4):306-315. doi:10.3153/FH24029
Chicago
Karadoğan, Seyit Ramazan, and Eren Canbolat. 2024. “Ultra Işlenmiş Besinlerin Bazı Hastalıklar Ile Ilişkisi”. Food and Health 10 (4): 306-15. https://doi.org/10.3153/FH24029.
EndNote
Karadoğan SR, Canbolat E (October 1, 2024) Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi. Food and Health 10 4 306–315.
IEEE
[1]S. R. Karadoğan and E. Canbolat, “Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi”, Food Health, vol. 10, no. 4, pp. 306–315, Oct. 2024, doi: 10.3153/FH24029.
ISNAD
Karadoğan, Seyit Ramazan - Canbolat, Eren. “Ultra Işlenmiş Besinlerin Bazı Hastalıklar Ile Ilişkisi”. Food and Health 10/4 (October 1, 2024): 306-315. https://doi.org/10.3153/FH24029.
JAMA
1.Karadoğan SR, Canbolat E. Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi. Food Health. 2024;10:306–315.
MLA
Karadoğan, Seyit Ramazan, and Eren Canbolat. “Ultra Işlenmiş Besinlerin Bazı Hastalıklar Ile Ilişkisi”. Food and Health, vol. 10, no. 4, Oct. 2024, pp. 306-15, doi:10.3153/FH24029.
Vancouver
1.Seyit Ramazan Karadoğan, Eren Canbolat. Ultra işlenmiş besinlerin bazı hastalıklar ile ilişkisi. Food Health. 2024 Oct. 1;10(4):306-15. doi:10.3153/FH24029

16339
 

Journal is licensed under a

CreativeCommons Attribtion-ShareAlike 4.0 International Licence  14627 1331027042

Diamond Open Access refers to a scholarly publication model in which journals and platforms do not charge fees to either authors or readers.

Open Access Statement:

This is an open access journal which means that all content is freely available without charge to the user or his/her institution. Users are allowed to read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of the articles, or use them for any other lawful purpose, without asking prior permission from the publisher or the author. This is in accordance with the BOAI definition of open access.

Archiving Policy:

27222
 

Archiving is done according to ULAKBİM "DergiPark" publication policy (LOCKSS).