Research Article

Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi

Volume: 12 Number: 3 July 1, 2026
EN TR

Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, vücut kompozisyonu, iş stresi ve performansı üzerine etkilerini değerlendirmektir. Araştırma Burdur Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü kuruluşlarında çalışan 160 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Bireylerin uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ile; Akdeniz diyetine uyumu Akdeniz Diyetine Uyum ve Sürdürülebilir Beslenmenin Değerlendirilmesi Kısa Anketi ile; iş stresi İş Stresi Ölçeği ile; iş performansı ise Bireysel İş Performansı Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Antropometrik ölçümler olarak beden kitle indeksi, bel çevresi, bel/kalça oranı, vücut yağ yüzdesi (VYY) ve yağsız vücut kütlesi ele alınmıştır. Katılımcıların %73,8’i vardiyalı çalışmakta, %62,6’sı hafif şişman/obez olup %93,7’sinin uyku kalitesi kötüdür. Bireylerin %93,2’sinin Akdeniz diyetine uyumu düşük düzeyde olup vardiyalı çalışma durumuna göre uyumda anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Vardiyalı çalışanların uyku kalitesi daha düşüktür; bel çevresi ile bel/kalça oranına göre metabolik hastalık riski ve obezite oranı daha yüksektir (p<0.05). Vardiyalı çalışanların uyku kalitesindeki azalma, iş stresi düzeyinde ve bel/kalça oranında artışla ilişkilidir (p<0.05). İş stresi yüksek olanların VYY ve iş performansı düzeyleri daha yüksektir. Vardiyalı çalışan bireylerin uyku kalitesindeki azalma antropometrik ölçümler, iş stresi ve iş performansı ile ilişkilidir. Bununla birlikte, Akdeniz diyetine uyumun düşük olması, uyku ve diyet kalitesini artıran müdahalelerin kardiyometabolik riski ve iş stresini azaltarak performansı artırabileceğini göstermektedir.

Keywords

Ethical Statement

Çalışmanın etik izni 05.11.2024 tarihli, GO 2024/641 sayılı Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu kararı ile alınmıştır.

References

  1. Ağargün, M., Kara, H., Anlar, Ö. (1996). Validity and Reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index. Turkish Journal of Psychiatry, 7(2),107–115.
  2. Ahn, C.W., Shin, S., Lee, S., Park, H.S., Hong, N., Rhee, Y. (2022). Association of Shift Work with Normal-Weight Obesity in Community-Dwelling Adults. Endocrinology and Metabolism (Seoul), 37(5), 781–790. https://doi.org/10.3803/EnM.2022.1532
  3. Almubarak, M.A., Mansuri, F.A., Almubarak, H.A., Almohammdi, A.N. (2025). Occupational stress and its association with obesity among Healthcare Workers in Madinah. Pakistan Journal of Medical Science, 41(9), 2573–2579. https://doi.org/10.12669/pjms.41.9.12497
  4. Baghdadi, A. (2024). A quantitative study examining the effects of sleep quality on construction workers’ performance in the city of Jeddah, Saudi Arabia. Journal of Umm Al-Qura University for Engineering and Architecture, 15, 421–430. https://doi.org/10.1007/s43995-024-00065-1
  5. Boersma, G.J., Mijnster, T., Vantyghem, P., Kerkhof, G.A., Lancel, M. (2023). Shift work is associated with extensively disordered sleep, especially when working nights. Frontiers in Psychiatry, 14, 1233640. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1233640
  6. Borkhatariya, A., Patil, D.M. (2024). A Cross-sectional Study Comparing the Body Composition of Medical Staff. Journal of Clinical and Diagnostic Research, 18(7), CC06-CC09. https://doi.org/10.7860/JCDR/2024/72968.19660
  7. Caretto, A., Lagattolla, V. (2015). Non-communicable diseases and adherence to the Mediterranean diet. Endocrine, Metabolic & Immune Disorders - Drug Targets, 15(1), 10–17. https://doi.org/10.2174/1871530314666141027095140
  8. Chang, Y.-P., Lee, D.-C., Lee, Y.-H., Chiu, M.-H. (2024). Nurses' perceived health and occupational burnout: A focus on sleep quality, workplace violence, and organizational culture. International Nursing Review, 71, 912–923. https://doi.org/10.1111/inr.12932

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Health Nutrition

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 15, 2026

Publication Date

July 1, 2026

Submission Date

March 25, 2026

Acceptance Date

May 14, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 3

APA
Kemaneci, S., & Gözlükavak, H. K. (2026). Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Food and Health, 12(3), 280-295. https://doi.org/10.3153/FH26022
AMA
1.Kemaneci S, Gözlükavak HK. Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Food Health. 2026;12(3):280-295. doi:10.3153/FH26022
Chicago
Kemaneci, Sümeyye, and Havva Kübra Gözlükavak. 2026. “Vardiyalı çalışmanın Akdeniz Diyetine Uyum, Uyku Kalitesi, Iş Stresi Ve Performansı üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi”. Food and Health 12 (3): 280-95. https://doi.org/10.3153/FH26022.
EndNote
Kemaneci S, Gözlükavak HK (July 1, 2026) Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Food and Health 12 3 280–295.
IEEE
[1]S. Kemaneci and H. K. Gözlükavak, “Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi”, Food Health, vol. 12, no. 3, pp. 280–295, July 2026, doi: 10.3153/FH26022.
ISNAD
Kemaneci, Sümeyye - Gözlükavak, Havva Kübra. “Vardiyalı çalışmanın Akdeniz Diyetine Uyum, Uyku Kalitesi, Iş Stresi Ve Performansı üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi”. Food and Health 12/3 (July 1, 2026): 280-295. https://doi.org/10.3153/FH26022.
JAMA
1.Kemaneci S, Gözlükavak HK. Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Food Health. 2026;12:280–295.
MLA
Kemaneci, Sümeyye, and Havva Kübra Gözlükavak. “Vardiyalı çalışmanın Akdeniz Diyetine Uyum, Uyku Kalitesi, Iş Stresi Ve Performansı üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi”. Food and Health, vol. 12, no. 3, July 2026, pp. 280-95, doi:10.3153/FH26022.
Vancouver
1.Sümeyye Kemaneci, Havva Kübra Gözlükavak. Vardiyalı çalışmanın Akdeniz diyetine uyum, uyku kalitesi, iş stresi ve performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. Food Health. 2026 Jul. 1;12(3):280-95. doi:10.3153/FH26022

16339
 

Journal is licensed under a

CreativeCommons Attribtion-ShareAlike 4.0 International Licence  14627 1331027042

Diamond Open Access refers to a scholarly publication model in which journals and platforms do not charge fees to either authors or readers.

Open Access Statement:

This is an open access journal which means that all content is freely available without charge to the user or his/her institution. Users are allowed to read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of the articles, or use them for any other lawful purpose, without asking prior permission from the publisher or the author. This is in accordance with the BOAI definition of open access.

Archiving Policy:

27222
 

Archiving is done according to ULAKBİM "DergiPark" publication policy (LOCKSS).