Research Article

Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi

Volume: 10 Number: 23 April 30, 2026
EN TR

Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi

Abstract

Eğitim, bireylerin dünya görüşlerini, değerlerini ve davranış biçimlerini şekillendiren en temel toplumsal süreçlerden biridir. Bu çalışmanın amacı, klasik İslam ahlak felsefesi ile modern Pozitif Disiplin yaklaşımını karşılaştırarak, eğitimde ceza ve ödül kavramlarının pedagojik, etik ve psikolojik temellerini incelemektir. Klasik İslam ahlakında eğitim, bireyin nefsini terbiye ederek erdemli bir insan olmasını hedefler. İbn Miskâveyh, Nâsirüddin Tûsî ve diğer filozoflar, ceza ve ödülün içsel yönlendirme araçları olduğunu savunmuşlardır. Kur’an ve Sünnet’te de iyiliğe teşvik ve kötülükten sakındırma öğretileri bulunur. Bu anlayışa göre ceza, nefsin ıslahını sağlamak, ödül ise içsel motivasyonu güçlendirmek amacı taşır.Modern Pozitif Disiplin yaklaşımı, Alfred Adler ve Rudolf Dreikurs’un bireysel psikolojisinden beslenir ve empati, saygı ve özdenetim gibi değerlerle disiplin sağlar. Bu sistemde ceza yerine açıklama, sabır ve doğal sonuçlarla yüzleşme gibi yöntemler önerilir. Pozitif Disiplin, bireyi dışsal ödüller yerine aidiyet ve değer görme duygusuyla şekillendirmeyi amaçlar.Araştırmanın bulguları, iki sistemin farklı felsefi zeminlere dayansa da ortak bir hedefi paylaştığını göstermektedir: bireyin içsel ahlak bilinciyle yönlendirilmesi. Klasik sistem manevî olgunluğu, modern sistem ise psikolojik gelişimi önceler. Çalışma, bu iki yaklaşımın sentezlenmesinin, hem ahlaki hem pedagojik açıdan daha kapsayıcı bir eğitim modeli sunabileceğini savunmaktadır. Böylece eğitim, yalnızca davranış düzenleme süreci olmaktan çıkıp, bireyin içsel bütünlüğünü, özgüvenini ve toplumsal sorumluluğunu geliştiren bir değer inşa süreci haline gelmektedir. Manevî değerleri ve psikolojik ihtiyaçları birlikte dikkate alan bütüncül bir eğitim anlayışı, hem bireyin karakter inşasını hem de toplumun ahlaki dirilişini güçlendirmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Yazar, bu araştırmanın yürütülmesi sürecinde herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından maddi destek almadığını beyan etmektedir

Project Number

Bu araştırma herhangi bir kurum, kuruluş veya proje kapsamında desteklenmemiştir.

Ethical Statement

Bu çalışmada etik kurul izni gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Araştırma, ikincil veriler ve literatür taraması yoluyla yürütülmüş olup, bilimsel etik ve alıntı kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Thanks

Yazar, makalenin hazırlanma sürecindeki değerli görüş ve önerileri için Doç. Dr. Anar Qafarov’a teşekkür eder.

References

  1. Adler, A. (2010). Çocuk eğitimi (A. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Doğan Kitap.
  2. Al-Attas, S. M. N. (1999). İslam’da eğitim kavramı. Kuala Lumpur: ISTAC.
  3. Aslan, A. M., & Işık, Ş. (2018, Mayıs). Modern bir disiplin anlayışı: Pozitif disiplin. 10. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, Nevşehir.
  4. Buhârî, E. A. M. b. İ. (2001). El-Câmiʿu’s-Sahîh (Kitâbü’l-Edeb) (M. Z. en-Nâsır, Thk., 2. bs.). Beyrut: Dâru Tuq an-Necât.
  5. Devvânî, C. (2020). Ahlâk-ı Celâlî (E. Okumuş, Çev.). Ankara: Fecr Yayınları.
  6. Dreikurs, R. (1968). Discipline without tears. New York, NY: Hawthorn Books.
  7. Dreikurs, R. (2015). Çocuk davranışlarını anlama ve yönlendirme (A. Demir, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  8. Durrant, J. E. (2016a). Günlük ebeveynlikte pozitif disiplin (4. bs.). Tayland: Save the Children.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophical and Social Foundations of Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2026

Submission Date

October 24, 2025

Acceptance Date

January 11, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 23

APA
Nesirova, P. (2026). Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(23), 18-33. https://doi.org/10.57135/jier.1809894
AMA
1.Nesirova P. Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi. JIER. 2026;10(23):18-33. doi:10.57135/jier.1809894
Chicago
Nesirova, Pervin. 2026. “Klasik Ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza Ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi Ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi”. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi 10 (23): 18-33. https://doi.org/10.57135/jier.1809894.
EndNote
Nesirova P (April 1, 2026) Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi 10 23 18–33.
IEEE
[1]P. Nesirova, “Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi”, JIER, vol. 10, no. 23, pp. 18–33, Apr. 2026, doi: 10.57135/jier.1809894.
ISNAD
Nesirova, Pervin. “Klasik Ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza Ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi Ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi”. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi 10/23 (April 1, 2026): 18-33. https://doi.org/10.57135/jier.1809894.
JAMA
1.Nesirova P. Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi. JIER. 2026;10:18–33.
MLA
Nesirova, Pervin. “Klasik Ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza Ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi Ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi”. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 10, no. 23, Apr. 2026, pp. 18-33, doi:10.57135/jier.1809894.
Vancouver
1.Pervin Nesirova. Klasik ve Modern Eğitim Yöntemlerinde Ceza ve Ödül: İslam Ahlak Felsefesi ile Pozitif Disiplin Yaklaşımının Karşılaştırmalı Analizi. JIER. 2026 Apr. 1;10(23):18-33. doi:10.57135/jier.1809894

The Aim of The Journal

The Journal of Interdisciplinary Educational Researches (JIER) published by the Interdisciplinary Educational and Research Association (JIER)A) is an internationally eminent journal.

JIER, a nonprofit, nonprofit NGO, is concerned with improving the education system within the context of its corporate objectives and social responsibility policies. JIER, has the potential to solve educational problems and has a strong gratification for the contributions of qualified scientific researchers.

JIER has the purpose of serving the construction of an education system that can win the knowledge and skills that each individual should have firstly in our country and then in the world. In addition, JIER serves to disseminate the academic work that contributes to the professional development of teachers and academicians, offering concrete solutions to the problems of all levels of education, from preschool education to higher education.

JIER has the priority to contribute to more qualified school practices. Creating and managing content within this context will help to advance towards the goal of being a "focus magazine" and "magazine school", and will also form the basis for a holistic view of educational issues. It also acts as an intermediary in the production of common mind for sustainable development and education