Research Article

Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması

Volume: 16 Number: 2 November 26, 2025
EN TR

Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması

Abstract

Amaç: Bu çalışma, işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerindeki konumlarını değerlendirebilmeleri amacıyla güvenilir ve geçerli bir Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS) ölçeği geliştirmeyi hedeflemektedir. Geliştirilen ölçek ile işletmelerin mevcut durumlarını tespit etmeleri ve iyileştirmeye ihtiyaç duyulan alanları belirleyebilmeleri amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmada ölçek geliştirme adımları olarak kapsamlı literatür taraması, pilot uygulama ve faktör analizlerini içeren üç aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Yapılan literatür incelemesi sonucunda, kavramsal çerçeveye uygun olacak şekilde, araştırmacılar tarafından 164 ifadeyi kapsayan geniş bir madde havuzu geliştirilmiştir. Oluşturulan taslak madde havuzu dijital dönüşüm alanı sektör temsilcileri ve akademik uzmanlarının geri bildirimleriyle 46 maddeye, ardından açıklayıcı faktör analizleriyle 18 maddeye indirgenmiştir. Araştırma, iki ayrı örneklem grubuyla yürütülmüştür. Bulgular: İlk çalışma grubu (n=171) ile yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek; Stratejik Dijital Yönelim, Dijital Tedarik ve Süreçler, Altyapı ve Güvenlik, İleri Dijital Uygulamalar ve Dijital Yetkinlik ve Kültür olmak üzere beş faktörden oluşmuştur. Tüm alt boyutların Cronbach-α katsayıları kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. İkinci çalışma grubunda (n=205) yapılan doğrulayıcı faktör analizleri beşli yapının kuramsal yapıyla örtüştüğünü ve uyum indekslerinin model geçerliliğini desteklediğini göstermiştir. Betimsel bulgular, işletmelerin stratejik dijital yönelime önem verdiklerini; ancak altyapı, güvenlik ve dijital kültür alanlarında gelişim ihtiyaçlarının devam ettiğini ortaya koymuştur. Sonuç: Geliştirilen DOS ölçeği, farklı büyüklükteki ve sektörel çeşitliliğe sahip işletmelerin dijital olgunluk düzeylerini çok boyutlu bir bakış açısıyla ve sistematik şekilde değerlendirmelerine imkân tanımaktadır. Elde edilen bulgular, ölçeğin beş boyutlu yapısının hem istatistiksel hem de kuramsal açıdan anlamlı ve tutarlı olduğunu göstermektedir. Ölçek, işletmelerin stratejik dijital yönelim açısından görece daha ileri seviyede olduklarını, ancak dijital altyapı, güvenlik uygulamaları ve dijital kültür alanlarında gelişim alanlarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik yatırımlar değil; aynı zamanda stratejik vizyon, kurumsal kültür ve insan kaynağı gibi boyutlarla birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. DOS ölçeğinin farklı sektörlerdeki ve çeşitli büyüklükteki işletmelerde yeniden denenmesi, bulguların genellenebilirliğini değerlendirmek açısından anlamlı sonuçlar doğurabilir. Özgünlük: Bu çalışma, dijital olgunluk kavramının stratejik, teknolojik, operasyonel ve kültürel boyutlarını bütüncül biçimde ele alarak, mevcut ölçeklerle benzer temelleri paylaşan ancak yerel bağlama uyarlanmış bir ölçüm aracı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Böylece hem teorik kapsam korunmuş hem de uygulamada kullanılabilirlik güçlendirilmeye çalışılmıştır.

Keywords

Ethical Statement

The authors declare that ethical rules have been followed throughout the entire process, from deciding on the subject of this study to collecting data and from analyzing data to reporting. In the event that any violation is detected, Çankırı Karatekin University Institute of Social Sciences Journal shall bear no responsibility, and all responsibility shall lie with the authors of the study. The necessary permissions for this study were obtained from the Ethics Committee of Ankara Hacı Bayram Veli University with decision number 2024/254 dated 05/22/2024.

References

  1. Alrub, Y. A. & Sánchez-Cañizares, S. M. (2025). Dynamic capabilities and digital transformation: Toward strategic planning in the digital age-Evidence from palestine. Administrative Sciences, 15(1), 21.
  2. Akın, N. K. & Aşçı, F. H. (2021). Beden eğitimi dersinde üçlü yeterlik algılarının değerlendirilmesi: Ölçek uyarlama çalışması. Türkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 13(2), 302-311.
  3. Angreani, L. S., Vijaya, A. & Wicaksono, H. (2020). Systematic literature review of Industry 4.0 maturity model for manufacturing and logistics sectors. Procedia Manufacturing, 52, 337-343.
  4. Aras, A. & Büyüközkan, G. (2023). Digital transformation journey guidance: A holistic digital maturity model based on a systematic literature review. Systems, 11(4), Article 213. https://doi.org/10.3390/systems11040213
  5. Bendig, D., Strese, S., Flatten, T. C. & Brettel, M. (2023). A decade of digital maturity models: Much ado about nothing? Information Systems and e-Business Management, 21(2), 297-325.
  6. Berghaus, S. & Back, A. (2016). Stages in digital business transformation: Results of an empirical maturity study. In Proceedings of the Mediterranean Conference on Information Systems (MCIS) (Paper 22, pp. 1-17).
  7. Bharadwaj, A. S., El Sawy, O. A., Pavlou, P. A. & Venkatraman, N. (1999). IT capabilities: Theoretical perspectives and empirical operationalization. In Proceedings of the 20th International Conference on Information Systems (pp. 378-385).
  8. Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (25. baskı). Ankara: Pegem Akademi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

International Trade (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 26, 2025

Submission Date

July 25, 2025

Acceptance Date

November 19, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 2

APA
Güller, A., & Güneri Tosunoğlu, N. (2025). Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 583-608. https://doi.org/10.54558/jiss.1750871
AMA
1.Güller A, Güneri Tosunoğlu N. Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması. CAKU JISS. 2025;16(2):583-608. doi:10.54558/jiss.1750871
Chicago
Güller, Afet, and Nuray Güneri Tosunoğlu. 2025. “Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme Ve Geçerlik Çalışması”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 16 (2): 583-608. https://doi.org/10.54558/jiss.1750871.
EndNote
Güller A, Güneri Tosunoğlu N (November 1, 2025) Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 16 2 583–608.
IEEE
[1]A. Güller and N. Güneri Tosunoğlu, “Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması”, CAKU JISS, vol. 16, no. 2, pp. 583–608, Nov. 2025, doi: 10.54558/jiss.1750871.
ISNAD
Güller, Afet - Güneri Tosunoğlu, Nuray. “Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme Ve Geçerlik Çalışması”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 16/2 (November 1, 2025): 583-608. https://doi.org/10.54558/jiss.1750871.
JAMA
1.Güller A, Güneri Tosunoğlu N. Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması. CAKU JISS. 2025;16:583–608.
MLA
Güller, Afet, and Nuray Güneri Tosunoğlu. “Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme Ve Geçerlik Çalışması”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 16, no. 2, Nov. 2025, pp. 583-08, doi:10.54558/jiss.1750871.
Vancouver
1.Afet Güller, Nuray Güneri Tosunoğlu. Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması. CAKU JISS. 2025 Nov. 1;16(2):583-608. doi:10.54558/jiss.1750871