Digital Maturity Level: Scale Development and Validation Study
Öz
Aim: This study aims to develop a reliable and valid Digital Maturity Level (DML) scale to enable businesses to assess their current position in digital transformation processes. The scale is intended to help businesses identify their current status and determine areas requiring improvement.
Method: The study followed a three-stage method comprising a comprehensive literature review, pilot application, and factor analyses as scale development steps. As a result of the literature review, researchers developed a broad item pool comprising 164 statements to fit the conceptual framework. The draft item pool was reduced to 46 items based on feedback from industry representatives and academic experts in the field of digital transformation, and then to 18 items through exploratory factor analysis. The research was conducted with two separate sample groups.
Results: Exploratory factor analysis conducted with the first study group (n=171) revealed that the scale consists of five factors: Strategic Digital Orientation, Digital Procurement and Processes, Infrastructure and Security, Advanced Digital Applications, and Digital Competence and Culture. The Cronbach's alpha coefficients for all sub-dimensions were found to be acceptable. Confirmatory factor analyses conducted on the second study group (n=205) showed that the five-factor structure was consistent with the theoretical framework and that the fit indices supported the model validity. Descriptive findings revealed that businesses prioritised strategic digital orientation; however, development needs persisted in the areas of infrastructure, security, and digital culture.
Conclusion: The developed DOS scale enables businesses of different sizes and sectoral diversity to assess their digital maturity levels from a multidimensional perspective and in a systematic manner. The findings reveal that the five-dimensional structure of the scale is both statistically and theoretically meaningful and consistent. The scale revealed that businesses are relatively more advanced in terms of strategic digital orientation, but there is room for improvement in the areas of digital infrastructure, security practices, and digital culture. This indicates that digital transformation must be addressed not only through technological investments but also through dimensions such as strategic vision, corporate culture, and human resources. Re-testing the DOS scale in different sectors and businesses of various sizes could yield meaningful results in terms of assessing the generalisability of the findings.
Originality: This study aims to develop a measurement tool that shares similar foundations with existing scales but is adapted to the local context, by comprehensively addressing the strategic, technological, operational, and cultural dimensions of the concept of digital maturity. In this way, both the theoretical scope is preserved and usability in practice is sought to be enhanced.
Anahtar Kelimeler
Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme ve Geçerlik Çalışması
Öz
Amaç: Bu çalışma, işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerindeki konumlarını değerlendirebilmeleri amacıyla güvenilir ve geçerli bir Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS) ölçeği geliştirmeyi hedeflemektedir. Geliştirilen ölçek ile işletmelerin mevcut durumlarını tespit etmeleri ve iyileştirmeye ihtiyaç duyulan alanları belirleyebilmeleri amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışmada ölçek geliştirme adımları olarak kapsamlı literatür taraması, pilot uygulama ve faktör analizlerini içeren üç aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Yapılan literatür incelemesi sonucunda, kavramsal çerçeveye uygun olacak şekilde, araştırmacılar tarafından 164 ifadeyi kapsayan geniş bir madde havuzu geliştirilmiştir. Oluşturulan taslak madde havuzu dijital dönüşüm alanı sektör temsilcileri ve akademik uzmanlarının geri bildirimleriyle 46 maddeye, ardından açıklayıcı faktör analizleriyle 18 maddeye indirgenmiştir. Araştırma, iki ayrı örneklem grubuyla yürütülmüştür.
Bulgular: İlk çalışma grubu (n=171) ile yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek; Stratejik Dijital Yönelim, Dijital Tedarik ve Süreçler, Altyapı ve Güvenlik, İleri Dijital Uygulamalar ve Dijital Yetkinlik ve Kültür olmak üzere beş faktörden oluşmuştur. Tüm alt boyutların Cronbach-α katsayıları kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. İkinci çalışma grubunda (n=205) yapılan doğrulayıcı faktör analizleri beşli yapının kuramsal yapıyla örtüştüğünü ve uyum indekslerinin model geçerliliğini desteklediğini göstermiştir. Betimsel bulgular, işletmelerin stratejik dijital yönelime önem verdiklerini; ancak altyapı, güvenlik ve dijital kültür alanlarında gelişim ihtiyaçlarının devam ettiğini ortaya koymuştur.
Sonuç: Geliştirilen DOS ölçeği, farklı büyüklükteki ve sektörel çeşitliliğe sahip işletmelerin dijital olgunluk düzeylerini çok boyutlu bir bakış açısıyla ve sistematik şekilde değerlendirmelerine imkân tanımaktadır. Elde edilen bulgular, ölçeğin beş boyutlu yapısının hem istatistiksel hem de kuramsal açıdan anlamlı ve tutarlı olduğunu göstermektedir. Ölçek, işletmelerin stratejik dijital yönelim açısından görece daha ileri seviyede olduklarını, ancak dijital altyapı, güvenlik uygulamaları ve dijital kültür alanlarında gelişim alanlarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik yatırımlar değil; aynı zamanda stratejik vizyon, kurumsal kültür ve insan kaynağı gibi boyutlarla birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. DOS ölçeğinin farklı sektörlerdeki ve çeşitli büyüklükteki işletmelerde yeniden denenmesi, bulguların genellenebilirliğini değerlendirmek açısından anlamlı sonuçlar doğurabilir.
Özgünlük: Bu çalışma, dijital olgunluk kavramının stratejik, teknolojik, operasyonel ve kültürel boyutlarını bütüncül biçimde ele alarak, mevcut ölçeklerle benzer temelleri paylaşan ancak yerel bağlama uyarlanmış bir ölçüm aracı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Böylece hem teorik kapsam korunmuş hem de uygulamada kullanılabilirlik güçlendirilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan: Yazarlar, bu çalışmanın konusuna karar verilmesinden verilerin toplanmasına ve verilerin analiz edilmesinden raporlama aşamasına kadar tüm süreçlerde etik kurallara uyulduğunu beyan etmektedir. Aksi bir durumun tespiti halinde Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk çalışmanın yazarlarına aittir. Bu çalışma için 22/05/2024 tarihli 2024/254 numaralı kararla Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Etik Kurulundan gerekli izinler alınmıştır.
