TR
EN
Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları
Abstract
İklim modelleri, küresel ısınma ve iklim değişimi konularında elde edilen verilerin analizi ile iklim değişimlerinin yakın zamanlı gelişimi konusunda tahminlere olanak tanır. Bu çalışmada, küresel ısınma ve iklim değişimi konularında kullanılan enerji denge modelinin temelleri ve bu model yardımı ile yapılabilen analizler incelenmektedir. Bu basitleştirilmiş enerji denge modeli, güneşten dünyaya gelen ışıma enerjisinin dünyadan uzaya giden ışınım enerjisi ile dengelenmesi durumunu inceler. Bu bağlamda, küresel ısınmaya etki eden faktörlerin, denge durumu üzerinde etkisi olan birer radyatif (ışınımsal) zorlama olarak incelenmesine imkân sağlar. Böylece çok karmaşık ve dinamik olarak değişen meteorolojik ve jeolojik etmenlere bağlı olan iklim değişiminin, enerji bütçesi temelinde basitleştirilmiş analizlerini mümkün kılar. Bu çalışmada, Stefan-Boltzmann ve Wien Yer Değiştirme gibi temel ışınım kanunları çerçevesinde, güneşten gelen ışıma enerjisinin dünya tarafından emilim ve yansıma oranları dünya atmosferinden uzaya enerji çıkışını sağlayan ve elektromanyetik spektrumun uzun dalga boyunda yer alan atmosferik pencere kavramları incelenmiştir. Bu çerçevede, insan aktiviteleri ile değişebilme potansiyeli olan Albedo (yansıtabilirlik) radyatif zorlaması ve atmosferdeki CO2 molekülü birikimine bağlı radyatif zorlama etkileri açıklanmıştır. Sunulan temel kavramlar ve modellerin kolay anlaşılabilir olması için açıklayıcı örnekler ve verilere bağlı hesaplama ve analizler sunulmuştur. Bu makalenin küresel ısınma ve iklim değişimi konularında bazı temel kavramların açıklandığı eğitsel bir kaynak niteliği taşıması amaçlanmıştır.
Keywords
References
- Akpootul, D.O., Nnaemeka, O.C., Fagbemi, S.A., Iliyasu, M.I., Onwubuya, I.O., Salifu S.I. ve Garba, M. (2020). A Comparative Study on Estimation of the Earth‟s Albedo and Its Variation with other Meteorological Parameters between two Tropical Stations in Nigeria. International Journal of Advances in Scientific Research and Engineering, 6(2).
- Anonim. (2001). „Scientists Watch Dark Side of the Moon to Monitor Earth‟s Climate‟, American Geophysical Union. 17 April.
- Anonim. (2024 a). ACS Climate Science Toolkit - Atmospheric Warming - A Single-Layer Atmosphere Model.American Chemical Society. URL: https://climatescienceteaching.org/tool/single-layer-atmosphere-model (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
- Anonim. (2024 b). Kızılötesi: Isıtma kanunları. URL: https://www.ceramicx.com/tr/information/support/why-infrared-laws-of-infrared-heating/ (Erişim tarihi: 4 Temmuz, 2024).
- Anonim. (2024 c). Albedo Etkisi Nedir? URL: https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/albedo-nedir (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
- Anonim. (2024 d). Atmospheric Concentration of Carbondioxide.URL: https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/atmospheric-concentration-of-carbon-dioxide-5/download.table (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
- Anonim. (2024 e). Radiation Laws. URL: https://mmg.atm.ucdavis.edu/wp-content/uploads/2014/11/radiation.pdf (Erişim tarihi: 4Temmuz, 2024).
- Anonim. (2024 f). Clear-Sky Atmospheric Transmission.URL: https://twitter.com/RARohde/status/1196762005136392192 (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Global Environmental Engineering
Journal Section
Review
Early Pub Date
August 27, 2024
Publication Date
September 1, 2024
Submission Date
May 1, 2024
Acceptance Date
July 27, 2024
Published in Issue
Year 2024 Volume: 14 Number: 3
APA
Baran, B., Keleş, C., & Alagöz, B. B. (2024). Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Journal of the Institute of Science and Technology, 14(3), 1075-1093. https://doi.org/10.21597/jist.1473365
AMA
1.Baran B, Keleş C, Alagöz BB. Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. J. Inst. Sci. and Tech. 2024;14(3):1075-1093. doi:10.21597/jist.1473365
Chicago
Baran, Burhan, Cemal Keleş, and Barış Baykant Alagöz. 2024. “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma Ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi Ve Radyatif Zorlama Kavramları”. Journal of the Institute of Science and Technology 14 (3): 1075-93. https://doi.org/10.21597/jist.1473365.
EndNote
Baran B, Keleş C, Alagöz BB (September 1, 2024) Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Journal of the Institute of Science and Technology 14 3 1075–1093.
IEEE
[1]B. Baran, C. Keleş, and B. B. Alagöz, “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları”, J. Inst. Sci. and Tech., vol. 14, no. 3, pp. 1075–1093, Sept. 2024, doi: 10.21597/jist.1473365.
ISNAD
Baran, Burhan - Keleş, Cemal - Alagöz, Barış Baykant. “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma Ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi Ve Radyatif Zorlama Kavramları”. Journal of the Institute of Science and Technology 14/3 (September 1, 2024): 1075-1093. https://doi.org/10.21597/jist.1473365.
JAMA
1.Baran B, Keleş C, Alagöz BB. Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. J. Inst. Sci. and Tech. 2024;14:1075–1093.
MLA
Baran, Burhan, et al. “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma Ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi Ve Radyatif Zorlama Kavramları”. Journal of the Institute of Science and Technology, vol. 14, no. 3, Sept. 2024, pp. 1075-93, doi:10.21597/jist.1473365.
Vancouver
1.Burhan Baran, Cemal Keleş, Barış Baykant Alagöz. Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. J. Inst. Sci. and Tech. 2024 Sep. 1;14(3):1075-93. doi:10.21597/jist.1473365