Derleme

Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları

Cilt: 14 Sayı: 3 1 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları

Öz

İklim modelleri, küresel ısınma ve iklim değişimi konularında elde edilen verilerin analizi ile iklim değişimlerinin yakın zamanlı gelişimi konusunda tahminlere olanak tanır. Bu çalışmada, küresel ısınma ve iklim değişimi konularında kullanılan enerji denge modelinin temelleri ve bu model yardımı ile yapılabilen analizler incelenmektedir. Bu basitleştirilmiş enerji denge modeli, güneşten dünyaya gelen ışıma enerjisinin dünyadan uzaya giden ışınım enerjisi ile dengelenmesi durumunu inceler. Bu bağlamda, küresel ısınmaya etki eden faktörlerin, denge durumu üzerinde etkisi olan birer radyatif (ışınımsal) zorlama olarak incelenmesine imkân sağlar. Böylece çok karmaşık ve dinamik olarak değişen meteorolojik ve jeolojik etmenlere bağlı olan iklim değişiminin, enerji bütçesi temelinde basitleştirilmiş analizlerini mümkün kılar. Bu çalışmada, Stefan-Boltzmann ve Wien Yer Değiştirme gibi temel ışınım kanunları çerçevesinde, güneşten gelen ışıma enerjisinin dünya tarafından emilim ve yansıma oranları dünya atmosferinden uzaya enerji çıkışını sağlayan ve elektromanyetik spektrumun uzun dalga boyunda yer alan atmosferik pencere kavramları incelenmiştir. Bu çerçevede, insan aktiviteleri ile değişebilme potansiyeli olan Albedo (yansıtabilirlik) radyatif zorlaması ve atmosferdeki CO2 molekülü birikimine bağlı radyatif zorlama etkileri açıklanmıştır. Sunulan temel kavramlar ve modellerin kolay anlaşılabilir olması için açıklayıcı örnekler ve verilere bağlı hesaplama ve analizler sunulmuştur. Bu makalenin küresel ısınma ve iklim değişimi konularında bazı temel kavramların açıklandığı eğitsel bir kaynak niteliği taşıması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akpootul, D.O., Nnaemeka, O.C., Fagbemi, S.A., Iliyasu, M.I., Onwubuya, I.O., Salifu S.I. ve Garba, M. (2020). A Comparative Study on Estimation of the Earth‟s Albedo and Its Variation with other Meteorological Parameters between two Tropical Stations in Nigeria. International Journal of Advances in Scientific Research and Engineering, 6(2).
  2. Anonim. (2001). „Scientists Watch Dark Side of the Moon to Monitor Earth‟s Climate‟, American Geophysical Union. 17 April.
  3. Anonim. (2024 a). ACS Climate Science Toolkit - Atmospheric Warming - A Single-Layer Atmosphere Model.American Chemical Society. URL: https://climatescienceteaching.org/tool/single-layer-atmosphere-model (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
  4. Anonim. (2024 b). Kızılötesi: Isıtma kanunları. URL: https://www.ceramicx.com/tr/information/support/why-infrared-laws-of-infrared-heating/ (Erişim tarihi: 4 Temmuz, 2024).
  5. Anonim. (2024 c). Albedo Etkisi Nedir? URL: https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/albedo-nedir (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
  6. Anonim. (2024 d). Atmospheric Concentration of Carbondioxide.URL: https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/atmospheric-concentration-of-carbon-dioxide-5/download.table (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).
  7. Anonim. (2024 e). Radiation Laws. URL: https://mmg.atm.ucdavis.edu/wp-content/uploads/2014/11/radiation.pdf (Erişim tarihi: 4Temmuz, 2024).
  8. Anonim. (2024 f). Clear-Sky Atmospheric Transmission.URL: https://twitter.com/RARohde/status/1196762005136392192 (Erişim tarihi: 21 Nisan, 2024).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Küresel Çevre Mühendisliği

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Ağustos 2024

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

27 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Baran, B., Keleş, C., & Alagöz, B. B. (2024). Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Journal of the Institute of Science and Technology, 14(3), 1075-1093. https://doi.org/10.21597/jist.1473365
AMA
1.Baran B, Keleş C, Alagöz BB. Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2024;14(3):1075-1093. doi:10.21597/jist.1473365
Chicago
Baran, Burhan, Cemal Keleş, ve Barış Baykant Alagöz. 2024. “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları”. Journal of the Institute of Science and Technology 14 (3): 1075-93. https://doi.org/10.21597/jist.1473365.
EndNote
Baran B, Keleş C, Alagöz BB (01 Eylül 2024) Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Journal of the Institute of Science and Technology 14 3 1075–1093.
IEEE
[1]B. Baran, C. Keleş, ve B. B. Alagöz, “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları”, Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der., c. 14, sy 3, ss. 1075–1093, Eyl. 2024, doi: 10.21597/jist.1473365.
ISNAD
Baran, Burhan - Keleş, Cemal - Alagöz, Barış Baykant. “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları”. Journal of the Institute of Science and Technology 14/3 (01 Eylül 2024): 1075-1093. https://doi.org/10.21597/jist.1473365.
JAMA
1.Baran B, Keleş C, Alagöz BB. Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 2024;14:1075–1093.
MLA
Baran, Burhan, vd. “Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları”. Journal of the Institute of Science and Technology, c. 14, sy 3, Eylül 2024, ss. 1075-93, doi:10.21597/jist.1473365.
Vancouver
1.Burhan Baran, Cemal Keleş, Barış Baykant Alagöz. Enerji Denge Modeli Bağlamında Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Sorunlarının İncelenmesi: Dünya Enerji Bütçesi ve Radyatif Zorlama Kavramları. Iğdır Üniv. Fen Bil Enst. Der. 01 Eylül 2024;14(3):1075-93. doi:10.21597/jist.1473365