EN
TR
Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini
Abstract
Günümüzün en büyük problemlerinden birisi çevresel kirleticiler ve etkileridir. Çevresel kirleticilerin tabanına inildiğinde birçok sektör inceleme altına alınmaktadır. Bu sektörlerden biriside tüm sektörler içindeki %19 pay ile ulaştırma sektörüdür. Ulaştırma sektörünün kolları incelendiğinde en fazla kirletici karayolu taşımacılığıdır. Bu nedenle ülkelerin genel politikası hem yük hem de yolcu taşımacılığında yakıt tüketimi tasarrufu sağlayan demiryolu ve denizyolu taşımacılığına yönelimdir. Yakıt tüketiminde tasarrufla birlikte CO2 emisyonlarında da azalım meydana gelmektedir. Bu çalışmada Türkiye için demiryolu ulaşım modu kullanımının yıllara göre değişimi incelenmekte ve demiryolu taşımacılığı CO2 salınımı için yapay sinir ağları (YSA) metodu kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmaktadır. Tahmin modellerinde, demiryolu taşımacılığı için demiryolu hattı uzunluğu, yolcu sayısı, taşınan yük miktarı, tren-kilometre, yolcu-kilometre ve ton-kilometre girdi verilerini oluşturmaktadır. Modeller girdilerin 2, 3, 4, 5 ve 6’lı kombinasyonlarına göre oluşturulmaktadır. Tahmin modellerinin hem performansın arttırılması hem de kullanılan altı değişkenin etkisinin de modele girdirilmesi amacıyla temel bileşen analizi (TBA) ile yeni girdiler oluşturulmaktadır. Modellerin performans değerlendirmesi sonucu en iyi tahmin modeli 2 değişkenli NPFA çıkmaktadır. Modelin hataların karesinin ortalaması (HKO), ortalama yüzde hata (OYH) ve korelasyon katsayısı (R) performans değerleri sırasıyla 6,48×10-5, %0,125 ve %99,65’tir. Ayrıca TBA nın modeller üzerine kayda değer etkileri görülmektedir.
Keywords
References
- Anonim, 2018. Demiryolları Uzunluğu, Yük Taşımaları, Tren, Yolcu ve Ton Kilometre, http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1051 (Erişim Tarihi: 28.01.2020)
- Anonim, 2018. Turkish Greenhouse Gas Inventory 1990 – 2017, https://unfccc.int/process-and-meetings/transparency-and-reporting/reporting-and-review-under-the-convention/greenhouse-gas-inventories-annex-i-parties/national-inventory-submissions-2019 (Erişim Tarihi: 02.02.2020)
- Dal K, Cansiz OF, Ornek M, Turedi Y, 2019. Prediction of Footing Settlements With Geogrid Reinforcement and Eccentricity. Geosynthetics International, 26(3): 1-12.
- Deniz T, 2016. Türkiye’de Ulaşım Sektöründe Yaşanan Değişimler ve Mevcut Durum. Eastern Geographical Review, 20(36).
- Dincer F, Elbir T, 2007. Estimating National Exhaust Emissions from Railway Vehicles in Turkey. Science of the Total Environment, 374(1): 127-134.
- Karayiannis N, Venetsanopoulos AN, 2013. Artificial Neural Networks: Learning Algorithms, Performance Evaluation and Applications. Springer Science and Business Media, 209: 1-439.
- Oreskes N, 2004. The Scientific Consensus on Climate Change. Science, 306: 1686.
- Soruşbay C, 2007. Karayolu Ulaşımından Kaynaklanan Karbondioksit Emisyonlarının Çevreye Etkisi ve Kontrolü. Mühendis ve Makine, 48(564): 22-26.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Engineering, Civil Engineering
Journal Section
Research Article
Publication Date
March 1, 2021
Submission Date
May 21, 2020
Acceptance Date
October 5, 2020
Published in Issue
Year 2021 Volume: 11 Number: 1
APA
Cansız, Ö. F., & Ünsalan, K. (2021). Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(1), 314-324. https://doi.org/10.21597/jist.740889
AMA
1.Cansız ÖF, Ünsalan K. Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. J. Inst. Sci. and Tech. 2021;11(1):314-324. doi:10.21597/jist.740889
Chicago
Cansız, Ömer Faruk, and Kevser Ünsalan. 2021. “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi Ile Tahmini”. Journal of the Institute of Science and Technology 11 (1): 314-24. https://doi.org/10.21597/jist.740889.
EndNote
Cansız ÖF, Ünsalan K (March 1, 2021) Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. Journal of the Institute of Science and Technology 11 1 314–324.
IEEE
[1]Ö. F. Cansız and K. Ünsalan, “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini”, J. Inst. Sci. and Tech., vol. 11, no. 1, pp. 314–324, Mar. 2021, doi: 10.21597/jist.740889.
ISNAD
Cansız, Ömer Faruk - Ünsalan, Kevser. “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi Ile Tahmini”. Journal of the Institute of Science and Technology 11/1 (March 1, 2021): 314-324. https://doi.org/10.21597/jist.740889.
JAMA
1.Cansız ÖF, Ünsalan K. Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. J. Inst. Sci. and Tech. 2021;11:314–324.
MLA
Cansız, Ömer Faruk, and Kevser Ünsalan. “Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi Ile Tahmini”. Journal of the Institute of Science and Technology, vol. 11, no. 1, Mar. 2021, pp. 314-2, doi:10.21597/jist.740889.
Vancouver
1.Ömer Faruk Cansız, Kevser Ünsalan. Türkiye Demiryolları Karbon Ayak İzinin Temel Bileşen Analizi Destekli Yapay Sinir Ağları Yöntemi ile Tahmini. J. Inst. Sci. and Tech. 2021 Mar. 1;11(1):314-2. doi:10.21597/jist.740889
Cited By
Türkiye’de Dizelli Tren İşletmeciliğinde Enerji Verimliliği ve Emisyonların Araştırılması
Demiryolu Mühendisliği
https://doi.org/10.47072/demiryolu.1322615Kavşak Geometrilerinin ve Araç Hacimlerinin CO2 Salınımı Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi
Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.21597/jist.1641448