Research Article

Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması

Volume: 8 Number: 2 October 25, 2025
EN TR

Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması

Abstract

İnsansız-otonom ya da denetimli olsun, gittikçe yaygınlaşan hava araçlarında uçuşun güvenli bir şekilde yapılması ekonomik, etkin ve tutarlı bir kontrol ile mümkün olacaktır. Hava sistemlerinde uçuş kontrol parametrelerinin doğru ayarlanamaması uçuş güvenlik sorunlarına neden olabilmekte, donanım maliyetleri ise bu tür araçlarda kontrol-parametre ayarlarının önemini arttırmaktadır. Öte yandan elektronik, havacılık, mekatronik mühendisliği gibi bölümlerde kontrol teorisi için deneysel platform ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu makalede, kontrol sistem tasarımı deneysel eğitimleri için sabit kanatlı ve tek motorlu Cessna 172SP model bir uçak modellenmiş ve denetimi için kontrolör sistemi tasarlanmıştır. Uçağın dinamik ve kinematik matematiksel modeli oluşturularak, PID kontrolü ele alınmış ve MATLAB Simulink ortamında simülasyonları gerçekleştirilmiştir. X-Plane yazılımı kullanılarak gerçek zamanlı uçuş simülasyonları ile yol planlaması için durum çalışması da yapılmıştır. Farklı kontrol-parametreleri için elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak PID kontrolünün ve güzergah planlamasının etkinliği görülmüş ve sistemin düşük maliyetli bir deney ortamı olduğu, kontrol tasarımı için uygulama aracı olarak kullanılmasının mümkün olduğu değerlendirilmiştir.

Keywords

Supporting Institution

Çalışma herhangi bir destek almamıştır.

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davranıldığını beyan ederiz.

References

  1. Anitha, G., Saravanan, E., Murugan, J., Nagothu, SK. (2022). Software in the Loop (SITL) Simulation of Aircraft Navigation, Guidance, and Control Using Waypoints. In International Conference on Modeling, Simulation and Optimization (pp. 523-543). Springer Nature Singapore.
  2. Akyürek, Ş., Özden, G., Atlas, E., Kasnakoğlu, C., Kaynak, Ü. (2016). Design of a Flight Stabilizer System and Automatic Control Using HIL Test Platform. International Journal of Mechanical Engineering and Robotics Research. 5. 10.18178/ijmerr.5.1.77-81.
  3. Bouabdallah, S., Siegwart, R. (2007). Full control of a quadrotor, In: Proceedings of the 2007 IEEE/RSJ International Conf. on Intelligent Robots and Systems, Oct 29-Nov, San Diego, California, USA, p.153–158.
  4. Bittar, A., Figuereido, HV., Guimaraes, PA., Mendes, AC. (2014). Guidance Software-In-the-Loop simulation using X-Plane and Simulink for UAVs, 2014 International Conference on Unmanned Aircraft Systems (ICUAS), Orlando, FL, USA, pp. 993-1002, doi: 10.1109/ICUAS.2014.6842350.
  5. Canpolat, TD. (2024). Bir Quadrotorun Yörünge Takibinde Doğrusal ve Doğrusal Olmayan Kontrol Yöntemlerinin Performans Değerlendirmesi. Politeknik Dergisi, 27(5), 1923-1936, https://doi.org/ 10.2339/politeknik.1219648.
  6. Cücük, SY., Durdu, A. (2024). Sabit Kanatlı İnsansız Hava Aracında Tasarım Konfigürasyon Seçimleri ve Performans Analizi. Design Configuration Selections and Performance Analysis in Fixed Wing Unmanned Aerial Vehicles. Otomatik Kontrol Ulusal Konferansı TOK 2024. pp. 477-483.
  7. Durmuş, A., Duymaz, E. (2024). Use of Unmanned Aerial Vehicles for Imaging and Remote Sensing. In: Karakoc, T.H., Özbek, E. (eds) Unmanned Aerial Vehicle Design and Technology. Sustainable Aviation. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-45321-2_11.
  8. Duymaz, E., Oğuz A.E. (2024). Döner Kanat IHA Modellenmesi ve Denetimi: Bir Kontrol Tasarım Uygulaması. Black Sea Journal of Engineering and Science, 7(5), 841-848. https://doi.org/10.34248/bsengineering. 1470214.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Autonomous Vehicle Systems

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 22, 2025

Publication Date

October 25, 2025

Submission Date

August 4, 2025

Acceptance Date

October 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Duymaz, E., & Oğuz, A. E. (2025). Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi, 8(2), 295-314. https://doi.org/10.51513/jitsa.1754337
AMA
1.Duymaz E, Oğuz AE. Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Jitsa. 2025;8(2):295-314. doi:10.51513/jitsa.1754337
Chicago
Duymaz, Erol, and Abdullah Ersan Oğuz. 2025. “Hava Ulaşım Araçlarında Kontrol Ve Yol Planlaması: Sabit Kanatlı Hava Araçları Kontrol Tasarımı üzerine Bir Durum çalışması”. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi 8 (2): 295-314. https://doi.org/10.51513/jitsa.1754337.
EndNote
Duymaz E, Oğuz AE (October 1, 2025) Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 2 295–314.
IEEE
[1]E. Duymaz and A. E. Oğuz, “Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması”, Jitsa, vol. 8, no. 2, pp. 295–314, Oct. 2025, doi: 10.51513/jitsa.1754337.
ISNAD
Duymaz, Erol - Oğuz, Abdullah Ersan. “Hava Ulaşım Araçlarında Kontrol Ve Yol Planlaması: Sabit Kanatlı Hava Araçları Kontrol Tasarımı üzerine Bir Durum çalışması”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8/2 (October 1, 2025): 295-314. https://doi.org/10.51513/jitsa.1754337.
JAMA
1.Duymaz E, Oğuz AE. Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Jitsa. 2025;8:295–314.
MLA
Duymaz, Erol, and Abdullah Ersan Oğuz. “Hava Ulaşım Araçlarında Kontrol Ve Yol Planlaması: Sabit Kanatlı Hava Araçları Kontrol Tasarımı üzerine Bir Durum çalışması”. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi, vol. 8, no. 2, Oct. 2025, pp. 295-14, doi:10.51513/jitsa.1754337.
Vancouver
1.Erol Duymaz, Abdullah Ersan Oğuz. Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Jitsa. 2025 Oct. 1;8(2):295-314. doi:10.51513/jitsa.1754337