EN
TR
Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması
Öz
İnsansız-otonom ya da denetimli olsun, gittikçe yaygınlaşan hava araçlarında uçuşun güvenli bir şekilde yapılması ekonomik, etkin ve tutarlı bir kontrol ile mümkün olacaktır. Hava sistemlerinde uçuş kontrol parametrelerinin doğru ayarlanamaması uçuş güvenlik sorunlarına neden olabilmekte, donanım maliyetleri ise bu tür araçlarda kontrol-parametre ayarlarının önemini arttırmaktadır. Öte yandan elektronik, havacılık, mekatronik mühendisliği gibi bölümlerde kontrol teorisi için deneysel platform ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu makalede, kontrol sistem tasarımı deneysel eğitimleri için sabit kanatlı ve tek motorlu Cessna 172SP model bir uçak modellenmiş ve denetimi için kontrolör sistemi tasarlanmıştır. Uçağın dinamik ve kinematik matematiksel modeli oluşturularak, PID kontrolü ele alınmış ve MATLAB Simulink ortamında simülasyonları gerçekleştirilmiştir. X-Plane yazılımı kullanılarak gerçek zamanlı uçuş simülasyonları ile yol planlaması için durum çalışması da yapılmıştır. Farklı kontrol-parametreleri için elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak PID kontrolünün ve güzergah planlamasının etkinliği görülmüş ve sistemin düşük maliyetli bir deney ortamı olduğu, kontrol tasarımı için uygulama aracı olarak kullanılmasının mümkün olduğu değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Çalışma herhangi bir destek almamıştır.
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz
ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun
davranıldığını beyan ederiz.
Kaynakça
- Anitha, G., Saravanan, E., Murugan, J., Nagothu, SK. (2022). Software in the Loop (SITL) Simulation of Aircraft Navigation, Guidance, and Control Using Waypoints. In International Conference on Modeling, Simulation and Optimization (pp. 523-543). Springer Nature Singapore.
- Akyürek, Ş., Özden, G., Atlas, E., Kasnakoğlu, C., Kaynak, Ü. (2016). Design of a Flight Stabilizer System and Automatic Control Using HIL Test Platform. International Journal of Mechanical Engineering and Robotics Research. 5. 10.18178/ijmerr.5.1.77-81.
- Bouabdallah, S., Siegwart, R. (2007). Full control of a quadrotor, In: Proceedings of the 2007 IEEE/RSJ International Conf. on Intelligent Robots and Systems, Oct 29-Nov, San Diego, California, USA, p.153–158.
- Bittar, A., Figuereido, HV., Guimaraes, PA., Mendes, AC. (2014). Guidance Software-In-the-Loop simulation using X-Plane and Simulink for UAVs, 2014 International Conference on Unmanned Aircraft Systems (ICUAS), Orlando, FL, USA, pp. 993-1002, doi: 10.1109/ICUAS.2014.6842350.
- Canpolat, TD. (2024). Bir Quadrotorun Yörünge Takibinde Doğrusal ve Doğrusal Olmayan Kontrol Yöntemlerinin Performans Değerlendirmesi. Politeknik Dergisi, 27(5), 1923-1936, https://doi.org/ 10.2339/politeknik.1219648.
- Cücük, SY., Durdu, A. (2024). Sabit Kanatlı İnsansız Hava Aracında Tasarım Konfigürasyon Seçimleri ve Performans Analizi. Design Configuration Selections and Performance Analysis in Fixed Wing Unmanned Aerial Vehicles. Otomatik Kontrol Ulusal Konferansı TOK 2024. pp. 477-483.
- Durmuş, A., Duymaz, E. (2024). Use of Unmanned Aerial Vehicles for Imaging and Remote Sensing. In: Karakoc, T.H., Özbek, E. (eds) Unmanned Aerial Vehicle Design and Technology. Sustainable Aviation. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-45321-2_11.
- Duymaz, E., Oğuz A.E. (2024). Döner Kanat IHA Modellenmesi ve Denetimi: Bir Kontrol Tasarım Uygulaması. Black Sea Journal of Engineering and Science, 7(5), 841-848. https://doi.org/10.34248/bsengineering. 1470214.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Otonom Araç Sistemleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
22 Ekim 2025
Yayımlanma Tarihi
25 Ekim 2025
Gönderilme Tarihi
4 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
16 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2
APA
Duymaz, E., & Oğuz, A. E. (2025). Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 8(2), 295-314. https://doi.org/10.51513/jitsa.1754337
AMA
1.Duymaz E, Oğuz AE. Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Jitsa. 2025;8(2):295-314. doi:10.51513/jitsa.1754337
Chicago
Duymaz, Erol, ve Abdullah Ersan Oğuz. 2025. “Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 (2): 295-314. https://doi.org/10.51513/jitsa.1754337.
EndNote
Duymaz E, Oğuz AE (01 Ekim 2025) Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 2 295–314.
IEEE
[1]E. Duymaz ve A. E. Oğuz, “Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması”, Jitsa, c. 8, sy 2, ss. 295–314, Eki. 2025, doi: 10.51513/jitsa.1754337.
ISNAD
Duymaz, Erol - Oğuz, Abdullah Ersan. “Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8/2 (01 Ekim 2025): 295-314. https://doi.org/10.51513/jitsa.1754337.
JAMA
1.Duymaz E, Oğuz AE. Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Jitsa. 2025;8:295–314.
MLA
Duymaz, Erol, ve Abdullah Ersan Oğuz. “Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, c. 8, sy 2, Ekim 2025, ss. 295-14, doi:10.51513/jitsa.1754337.
Vancouver
1.Erol Duymaz, Abdullah Ersan Oğuz. Hava ulaşım araçlarında kontrol ve yol planlaması: Sabit kanatlı hava araçları kontrol tasarımı üzerine bir durum çalışması. Jitsa. 01 Ekim 2025;8(2):295-314. doi:10.51513/jitsa.1754337