Review

Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi

Volume: 7 Number: 1 July 3, 2026
EN TR

Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi

Abstract

Bağcılıkta verim, kalite ve sürdürülebilir üretim hedeflerinin korunabilmesi için bitki gelişiminin düzenli olarak izlenmesi ve üretimi sınırlandıran faktörlerin zamanında belirlenmesi gerekmektedir. Özellikle verim ve kaliteyi etkileyen hastalıklar, zararlılar, nematodlar, su stresi, besin elementi eksiklikleri ve diğer çevresel faktörlerin zamanında belirlenmesi sürdürülebilir üretim açısından büyük önem taşımaktadır. Geleneksel arazi gözlemlerine dayanan yöntemler geniş alanların izlenmesinde zaman ve iş gücü gerektirdiğinden, son yıllarda insansız hava araçları (İHA) ve uzaktan algılama teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmıştır. RGB, multispektral, hiperspektral, termal ve LiDAR sensörleri ile donatılan İHA sistemleri sayesinde bağ alanlarından yüksek çözünürlüklü veriler kısa sürede elde edilebilmektedir. Bu veriler kullanılarak bitki gelişimi, kanopi özellikleri, su stresi, besin elementi durumu ve hastalık belirtileri mekânsal olarak değerlendirilebilmektedir. Ayrıca NDVI, NDRE, GNDVI, SAVI ve CWSI gibi vejetasyon indeksleri ile LAI, Canopy Cover, CHM ve TRV gibi bitki gelişim parametreleri bağların izlenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. İHA görüntülerinin değerlendirilmesinde görüntü işleme ve derin öğrenme yöntemlerinden yararlanılarak hastalıklar, zararlılar ve stres kaynaklı değişimler otomatik olarak belirlenebilmektedir. Bu derlemede bağ alanlarında kullanılan İHA sistemleri, sensör teknolojileri, vejetasyon indeksleri, bitki gelişim parametreleri ve görüntü analiz yöntemleri ele alınmış; bu teknolojilerin hastalık, zararlı ve stres faktörlerinin belirlenmesindeki kullanım olanakları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak İHA tabanlı sistemlerin bağ alanlarının izlenmesinde önemli avantajlar sağladığı ve hassas bağcılık uygulamalarının geliştirilmesine katkıda bulunduğu görülmektedir.

Keywords

Supporting Institution

yok

Project Number

yok

Ethical Statement

yok

Thanks

yok

References

  1. [1] Cándido-Mireles, M., Hernández-Gama, R., Salas, J. (2023). Detecting vineyard plants stress in situ using deep learning. Computers and Electronics in Agriculture, 210, 107837. https://doi.org/10.1016/j.compag.2023.107837 [ 2] Creasy, G.L., Creasy, L.L. (2009). Grapevine pests, diseases and disorders. İçinde: Grapes (s. 185–223). CABI, Wallingford, UK.
  2. [3] Matese, A., Di Gennaro, S.F. (2018). Practical applications of a multisensor UAV platform based on multispectral, thermal and RGB high resolution images in precision viticulture. Agriculture, 8(7), 116. https://doi.org/10.3390/agriculture8070116
  3. [4] Demirel, O. (2022). Bitkisel indeksler. Smart Soil Tarım Teknolojileri. https://smartsoil.com.tr/blog/hassastarim-uygulamalari-1/bitkisel-indeksler-2.
  4. [5] Bai, Y., Hou, F., Fan, X., Lin, W., Lu, J., Zhou, J., Fan, D., Li, L. (2023). A lightweight pest detection model for drones based on transformer and super-resolution sampling techniques. Agriculture, 13(9), 1812. https://doi.org/10.3390/agriculture13091812
  5. [6] Xue, X., Thakur, V., Dhumras, H., Jhaveri, R.H., Gadekallu, T.R. (2025). Real-time pest detection using ResNet-50 and vision transformer: An IoT-enabled mobile application for smart agriculture. IEEE Transactions on Consumer Electronics.
  6. [7] Manoj, H., Shanthi, D.L., Lakshmi, B.N., vd. (2026). AI-driven drone technology and computer vision for early detection of crop disease in large agricultural areas. Scientific Reports, 16, 2479. https://doi.org/10.1038/s41598-025-32384-1
  7. [8] Akkamış, M., Çalışkan, S. (2020). İnsansız hava araçları ve tarımsal uygulamalarda kullanımı. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 2(1), 8–16. https://izlik.org/JA86RE98UX.
  8. [9] Zhu, H., Lin, C., Liu, G., Wang, D., Qin, S., Li, A., Xu, J.L., He, Y. (2024). Intelligent agriculture: deep learning in UAV-based remote sensing imagery for crop diseases and pests detection. Frontiers in Plant Science, 15, 1435016. https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1435016

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Oenology and Viticulture

Journal Section

Review

Publication Date

July 3, 2026

Submission Date

June 14, 2026

Acceptance Date

June 28, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 7 Number: 1

APA
Avcı, G. G., & Öztürk, L. (2026). Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. Journal of Agricultural Biotechnology, 7(1), 32-46. https://doi.org/10.58728/joinabt.1970736
AMA
1.Avcı GG, Öztürk L. Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. JOINABT. 2026;7(1):32-46. doi:10.58728/joinabt.1970736
Chicago
Avcı, Gürkan Güvenç, and Lerzan Öztürk. 2026. “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme Ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı Ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”. Journal of Agricultural Biotechnology 7 (1): 32-46. https://doi.org/10.58728/joinabt.1970736.
EndNote
Avcı GG, Öztürk L (July 1, 2026) Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. Journal of Agricultural Biotechnology 7 1 32–46.
IEEE
[1]G. G. Avcı and L. Öztürk, “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”, JOINABT, vol. 7, no. 1, pp. 32–46, July 2026, doi: 10.58728/joinabt.1970736.
ISNAD
Avcı, Gürkan Güvenç - Öztürk, Lerzan. “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme Ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı Ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”. Journal of Agricultural Biotechnology 7/1 (July 1, 2026): 32-46. https://doi.org/10.58728/joinabt.1970736.
JAMA
1.Avcı GG, Öztürk L. Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. JOINABT. 2026;7:32–46.
MLA
Avcı, Gürkan Güvenç, and Lerzan Öztürk. “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme Ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı Ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”. Journal of Agricultural Biotechnology, vol. 7, no. 1, July 2026, pp. 32-46, doi:10.58728/joinabt.1970736.
Vancouver
1.Gürkan Güvenç Avcı, Lerzan Öztürk. Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. JOINABT. 2026 Jul. 1;7(1):32-46. doi:10.58728/joinabt.1970736