EN
TR
Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi
Öz
Bağcılıkta verim, kalite ve sürdürülebilir üretim hedeflerinin korunabilmesi için bitki gelişiminin düzenli olarak izlenmesi ve üretimi sınırlandıran faktörlerin zamanında belirlenmesi gerekmektedir. Özellikle verim ve kaliteyi etkileyen hastalıklar, zararlılar, nematodlar, su stresi, besin elementi eksiklikleri ve diğer çevresel faktörlerin zamanında belirlenmesi sürdürülebilir üretim açısından büyük önem taşımaktadır. Geleneksel arazi gözlemlerine dayanan yöntemler geniş alanların izlenmesinde zaman ve iş gücü gerektirdiğinden, son yıllarda insansız hava araçları (İHA) ve uzaktan algılama teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmıştır. RGB, multispektral, hiperspektral, termal ve LiDAR sensörleri ile donatılan İHA sistemleri sayesinde bağ alanlarından yüksek çözünürlüklü veriler kısa sürede elde edilebilmektedir. Bu veriler kullanılarak bitki gelişimi, kanopi özellikleri, su stresi, besin elementi durumu ve hastalık belirtileri mekânsal olarak değerlendirilebilmektedir. Ayrıca NDVI, NDRE, GNDVI, SAVI ve CWSI gibi vejetasyon indeksleri ile LAI, Canopy Cover, CHM ve TRV gibi bitki gelişim parametreleri bağların izlenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. İHA görüntülerinin değerlendirilmesinde görüntü işleme ve derin öğrenme yöntemlerinden yararlanılarak hastalıklar, zararlılar ve stres kaynaklı değişimler otomatik olarak belirlenebilmektedir. Bu derlemede bağ alanlarında kullanılan İHA sistemleri, sensör teknolojileri, vejetasyon indeksleri, bitki gelişim parametreleri ve görüntü analiz yöntemleri ele alınmış; bu teknolojilerin hastalık, zararlı ve stres faktörlerinin belirlenmesindeki kullanım olanakları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak İHA tabanlı sistemlerin bağ alanlarının izlenmesinde önemli avantajlar sağladığı ve hassas bağcılık uygulamalarının geliştirilmesine katkıda bulunduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Proje Numarası
yok
Etik Beyan
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- [1] Cándido-Mireles, M., Hernández-Gama, R., Salas, J. (2023). Detecting vineyard plants stress in situ using deep learning. Computers and Electronics in Agriculture, 210, 107837. https://doi.org/10.1016/j.compag.2023.107837 [ 2] Creasy, G.L., Creasy, L.L. (2009). Grapevine pests, diseases and disorders. İçinde: Grapes (s. 185–223). CABI, Wallingford, UK.
- [3] Matese, A., Di Gennaro, S.F. (2018). Practical applications of a multisensor UAV platform based on multispectral, thermal and RGB high resolution images in precision viticulture. Agriculture, 8(7), 116. https://doi.org/10.3390/agriculture8070116
- [4] Demirel, O. (2022). Bitkisel indeksler. Smart Soil Tarım Teknolojileri. https://smartsoil.com.tr/blog/hassastarim-uygulamalari-1/bitkisel-indeksler-2.
- [5] Bai, Y., Hou, F., Fan, X., Lin, W., Lu, J., Zhou, J., Fan, D., Li, L. (2023). A lightweight pest detection model for drones based on transformer and super-resolution sampling techniques. Agriculture, 13(9), 1812. https://doi.org/10.3390/agriculture13091812
- [6] Xue, X., Thakur, V., Dhumras, H., Jhaveri, R.H., Gadekallu, T.R. (2025). Real-time pest detection using ResNet-50 and vision transformer: An IoT-enabled mobile application for smart agriculture. IEEE Transactions on Consumer Electronics.
- [7] Manoj, H., Shanthi, D.L., Lakshmi, B.N., vd. (2026). AI-driven drone technology and computer vision for early detection of crop disease in large agricultural areas. Scientific Reports, 16, 2479. https://doi.org/10.1038/s41598-025-32384-1
- [8] Akkamış, M., Çalışkan, S. (2020). İnsansız hava araçları ve tarımsal uygulamalarda kullanımı. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 2(1), 8–16. https://izlik.org/JA86RE98UX.
- [9] Zhu, H., Lin, C., Liu, G., Wang, D., Qin, S., Li, A., Xu, J.L., He, Y. (2024). Intelligent agriculture: deep learning in UAV-based remote sensing imagery for crop diseases and pests detection. Frontiers in Plant Science, 15, 1435016. https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1435016
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Şarapçılık ve Bağcılık
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
3 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
14 Haziran 2026
Kabul Tarihi
28 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1
APA
Avcı, G. G., & Öztürk, L. (2026). Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. Journal of Agricultural Biotechnology, 7(1), 32-46. https://doi.org/10.58728/joinabt.1970736
AMA
1.Avcı GG, Öztürk L. Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. JOINABT. 2026;7(1):32-46. doi:10.58728/joinabt.1970736
Chicago
Avcı, Gürkan Güvenç, ve Lerzan Öztürk. 2026. “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”. Journal of Agricultural Biotechnology 7 (1): 32-46. https://doi.org/10.58728/joinabt.1970736.
EndNote
Avcı GG, Öztürk L (01 Temmuz 2026) Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. Journal of Agricultural Biotechnology 7 1 32–46.
IEEE
[1]G. G. Avcı ve L. Öztürk, “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”, JOINABT, c. 7, sy 1, ss. 32–46, Tem. 2026, doi: 10.58728/joinabt.1970736.
ISNAD
Avcı, Gürkan Güvenç - Öztürk, Lerzan. “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”. Journal of Agricultural Biotechnology 7/1 (01 Temmuz 2026): 32-46. https://doi.org/10.58728/joinabt.1970736.
JAMA
1.Avcı GG, Öztürk L. Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. JOINABT. 2026;7:32–46.
MLA
Avcı, Gürkan Güvenç, ve Lerzan Öztürk. “Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi”. Journal of Agricultural Biotechnology, c. 7, sy 1, Temmuz 2026, ss. 32-46, doi:10.58728/joinabt.1970736.
Vancouver
1.Gürkan Güvenç Avcı, Lerzan Öztürk. Bağcılıkta İHA Tabanlı Görüntüleme ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Bitki Gelişimi, Hastalık, Zararlı ve Stres Faktörlerinin İzlenmesi. JOINABT. 01 Temmuz 2026;7(1):32-46. doi:10.58728/joinabt.1970736