Research Article

Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans

Volume: 1 Number: 1 August 21, 2026
EN TR

Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans

Abstract

Okul pansiyonlarında yangın güvenliği, gece konaklaması, uyuyan kullanıcılar ve yapılandırılmış tahliye prosedürlerine bağımlılık nedeniyle kurumlar açısından önemli bir endişe kaynağıdır. Her ne kadar yönetmeliklerle aktif yangın koruma sistemleri zorunlu kılınmış olsa da bu sistemlerin operasyonel güvenilirliği ve yönetim süreçlerine entegrasyonu konusunda ampirik kanıtlar hâlâ sınırlıdır. Bu çalışma, risk, uyum ve operasyonel performansı birleştiren risk temelli bir değerlendirme çerçevesi aracılığıyla Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okul yatakhanelerinde aktif yangın güvenliği yönetişimini değerlendirmektedir. On altı devlet yatılı okulunda tanımlayıcı nitelikteki çok merkezli bir saha çalışması yürütülmüştür. Veriler, yapılandırılmış uygunluk kontrol listeleri ve 5×5 L tipi risk değerlendirme matrisleri kullanılarak toplanmıştır. Bulgular, taşınabilir yangın söndürücüler ve yangın dolaplarının yaygın olarak mevcut olduğunu gösterirken, alarm sistemlerinin işlerliği, bakım rutinleri ve tahliye rehberliğindeki eksikliklerin operasyonel hazırlığı azalttığını ortaya koymuştur. İncelenen tesislerin tamamında elektrik tesisatı ve mutfak tesisleri tutarlı bir şekilde en yüksek riskli alanlar olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, mevzuata uygunluk ve ekipman mevcudiyetinin yangın acil durumlarında operasyonel hazırlığı her zaman garanti etmediğini göstermektedir. Dolayısıyla etkili yangın güvenliği, denetim, belgeleme, bakım ve tahliye eğitiminin kurumsal yönetişim süreçlerine sistematik olarak entegre edilmesini gerektirir. Bulgulara dayanarak, çalışma, okul pansiyonları yangın güvenliği yönetişiminde kanıta dayalı iyileştirmeleri desteklemek üzere bir Risk–Uyum–Performans Yönetişim Modeli önermektedir.

Keywords

References

  1. Kuligowski, E. D., & Kuligowski, E. D. (2009). The process of human behavior in fires (Vol. 1). Gaithersburg: US Department of Commerce, National Institute of Standards and Technology. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/TN/nbstechnicalnote1632.pdf
  2. Hollnagel, E. (2014). Safety-I and Safety-II: The Past and Future of Safety Management (1st ed.). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781315607511
  3. Hurley, M. J. (Ed.). (2016). SFPE handbook of fire protection engineering 5th ed. New York, NY, USA: Springer, 2016. https://doi.org/10.1007/978-1-4939-2565-0
  4. Anthony (Tony) Cox, L., Jr (2008), What's Wrong with Risk Matrices?. Risk Analysis, 28, 497-512. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.2008.01030.x
  5. Gay, L., Mills, G. and Airasian, P. (2012) Educational Research: Competencies for Analysis and Applications. 10th Edition, Pearson, Toronto.
  6. Kinateder, M., Ma, C., Gwynne, S., Amos, M., & Benichou, N. (2021). Where drills differ from evacuations: A case study on Canadian buildings. Safety science, 135, 105114. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2020.105114
  7. Özkılıç, Ö. (2005). İş Sağlığı ve Güvenliği, Yönetim Sistemleri ve Risk Değerlendirme Metodolojileri. TİSK Yayınları, Ankara.
  8. Wang, L., Li, W., Feng, W., & Yang, R. (2021). Fire risk assessment for building operation and maintenance based on BIM technology. Building and Environment, 205, 108188. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2021.108188

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Occupational Health and Safety

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 21, 2026

Submission Date

July 16, 2026

Acceptance Date

August 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 1 Number: 1

APA
Zariç, Y., & Baykan, P. (2026). Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans. İş Güvenliği Bilim Dergisi, 1(1), 14-26. https://izlik.org/JA32MC94YS
AMA
1.Zariç Y, Baykan P. Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans. JOSSC. 2026;1(1):14-26. https://izlik.org/JA32MC94YS
Chicago
Zariç, Yakup, and Pınar Baykan. 2026. “Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum Ve Performans”. İş Güvenliği Bilim Dergisi 1 (1): 14-26. https://izlik.org/JA32MC94YS.
EndNote
Zariç Y, Baykan P (August 1, 2026) Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans. İş Güvenliği Bilim Dergisi 1 1 14–26.
IEEE
[1]Y. Zariç and P. Baykan, “Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans”, JOSSC, vol. 1, no. 1, pp. 14–26, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA32MC94YS
ISNAD
Zariç, Yakup - Baykan, Pınar. “Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum Ve Performans”. İş Güvenliği Bilim Dergisi 1/1 (August 1, 2026): 14-26. https://izlik.org/JA32MC94YS.
JAMA
1.Zariç Y, Baykan P. Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans. JOSSC. 2026;1:14–26.
MLA
Zariç, Yakup, and Pınar Baykan. “Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum Ve Performans”. İş Güvenliği Bilim Dergisi, vol. 1, no. 1, Aug. 2026, pp. 14-26, https://izlik.org/JA32MC94YS.
Vancouver
1.Yakup Zariç, Pınar Baykan. Okul Pansiyonlarında Aktif Yangın Güvenliği Yönetişimi: Risk, Uyum ve Performans. JOSSC [Internet]. 2026 Aug. 1;1(1):14-26. Available from: https://izlik.org/JA32MC94YS