Review

Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri

Volume: 5 Number: 1 July 31, 2024
EN TR

Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri

Abstract

Eti pişirmek, hem çiğnemeyi ve sindirimi kolaylaştırır, hem de zararlı mikroorganizmaların öldürülmesini sağlar. Ancak yanlış yöntemlerle pişirme sonucunda besin maddelerinin içeriği azalabilir ve potansiyel sağlık riskini artıran zararlı kimyasallar oluşabilir. Günümüzde tercih edilen pişirme yöntemleri arasında çabuk yağda kızartma ve barbekü ilk sıralarda gelmektedir. Mutfaklarda pürmüz kullanımı da son yıllarda yaygın hale gelmiştir. Izgara, heterosiklik aromatik aminler (HAA) ve polisiklik aromatik hidrokarbonlar gibi toksik yan ürünler üretebilen popüler bir pişirme şeklidir. Tavada kızartma veya barbekü gibi yüksek ateşte kısa süre pişirme, sağlıklı marinatlar ve pişirme yağları kullanılarak ette oluşabilecek olan HAA'ların ve aldehitlerin oluşumunu en aza indirilebilir. Hem ızgara hem de kızartma, hastalık riskini artırabilecek ileri glikasyon son ürünlerinin oluşumunu teşvik eder. Özellikle pürmüz kullanımı, esmer şekerli beze ile kaplanmış unsuz çikolatalı kek, sütlaç veya turta gibi ürünlerin üstünü kızartmak gibi pratik uygulamalarda yaygın olarak kullanılır. Ancak, üst yüzeyin fazla yakılması durumunda sağlık bakımından uygun olmayan akrilamid oluşabilir. Bu makale, yüksek sıcaklıkta veya pürmüz kullanılarak yapılan pişirmenin gıda kalitesi bakımından önemini vurgulamakta ve yanlış pişirme ile oluşabilecek sağlık bakımından sakıncalı maddeler üzerinde durmaktadır.

Keywords

Yüksek Sıcaklıkta Pişirme, Et Pişirme, Pürmüz Kullanımı, Barbekü, İnsan Sağlığı

Supporting Institution

Yok

Project Number

Yok

Ethical Statement

EK Dosya Sunulmuştur

Thanks

EK Dosya Sunulmuştur

References

  1. Ahmad, R. S., Imran, A. & Hussain, M. B. (2018). Nutritional Composition of Meat. (Editör, Arshad, M. S.) Meat Science and Nutrition. Reviewed: 06 April 2018. Published: 10 October 2018. DOI: 10.5772/intechopen.77045
  2. Angiş, S., Oğuzhan, P. & Atamanalp, M. (2006). Soğuk Tütsülenmiş ve Mangalda Pişirilmiş Gökkuşağı Alabalığı (Oncorhynchus mykiss)’nda Duyusal Kalite Kriterlerinin Karşılaştırılması. Ege University Journal of Fisheries & Aquatic Sciences, (1/3), 337-338.
  3. ATSDR, (2024). Acrolein (C3H4O) Medical Management Guidelines for Acrolein. ATSDR, Agency for Toxic Substances and Disease Registry. https://www.atsdr.cdc.gov/MHMI/mmg124.pdf
  4. Baysal, A. (2022). Beslenme. 22. Baskı. 560 sayfa. Hatipoğlu yayıncılık. ISBN: 9789757527732.
  5. Bergmark, E., Calleman, C. J., He, F. & Costa, L. G. (1993). Hemoglobin adducts in humans occupationally exposed to acrylamide. Toxicology and Applied Pharmacology, 120, 45–54.
  6. Bulvea, S. & Janoszka, B. (2022). Consumption of Thermally Processed Meat Containing Carcinogenic Compounds (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons and Heterocyclic Aromatic Amines) versus a Risk of Some Cancers in Humans and the Possibility of Reducing Their Formation by Natural Food Additives—A Literature Review. Int. J. Environ. Res. Public Health, 2022, 19, 4781.
  7. Bylsma L.C. & Alexveer, D. D. (2015). A review and meta-analysis of prospective studies of red ve processed meat, meat cooking methods, heme iron, heterocyclic amines and prostate cancer. Nutrition Journal, 14, 125, 1-18.
  8. Cai, T., Yao, L. & Turesky, R. J. (2016). Bioactivation of heterocyclic aromatic amines by UDP glucuronosyltransferases. Chemical Research in Toxicology, 29(5):879-891.
  9. Chen, G. & Smith, J. S. (2015). Determination of advanced glycation endproducts in cooked meat products. Food Chem. 2015 Feb 1, 168, 190-195.
  10. Chiavarini, M., Bertarelli, G., Minelli, L. & Fabiani, R. (2017). Dietary intake of meat cooking related mutagens (HAAs) and risk of colorectal adenoma ve cancer: A systematic review and meta-analysis. Nutrients, 2017; 9(5). pii: E514.
APA
Batu, A., & Batu, H. S. (2024). Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri. Journal of Academic Tourism Analysis, 5(1), 55-66. https://doi.org/10.5281/zenodo.13152559
AMA
1.Batu A, Batu HS. Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri. Journal ATA. 2024;5(1):55-66. doi:10.5281/zenodo.13152559
Chicago
Batu, Ali, and Heysem Suat Batu. 2024. “Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme Ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri”. Journal of Academic Tourism Analysis 5 (1): 55-66. https://doi.org/10.5281/zenodo.13152559.
EndNote
Batu A, Batu HS (July 1, 2024) Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri. Journal of Academic Tourism Analysis 5 1 55–66.
IEEE
[1]A. Batu and H. S. Batu, “Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri”, Journal ATA, vol. 5, no. 1, pp. 55–66, July 2024, doi: 10.5281/zenodo.13152559.
ISNAD
Batu, Ali - Batu, Heysem Suat. “Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme Ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri”. Journal of Academic Tourism Analysis 5/1 (July 1, 2024): 55-66. https://doi.org/10.5281/zenodo.13152559.
JAMA
1.Batu A, Batu HS. Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri. Journal ATA. 2024;5:55–66.
MLA
Batu, Ali, and Heysem Suat Batu. “Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme Ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri”. Journal of Academic Tourism Analysis, vol. 5, no. 1, July 2024, pp. 55-66, doi:10.5281/zenodo.13152559.
Vancouver
1.Ali Batu, Heysem Suat Batu. Yüksek Sıcaklıkta (Barbekü, Açık Alev, Tava) Pişirme ve Pürmüz Kullanmanın Gıdaların Sağlık Üzerine Etkileri. Journal ATA. 2024 Jul. 1;5(1):55-66. doi:10.5281/zenodo.13152559