Yetişkin Bireylerin Akdeniz Diyeti Uyumluluk Durumu ile Depresyon, Anksiyete ve Stres Durumları Arasındaki İlişki

Abstract

Amaç: Bu çalışmada yetişkin bireylerde Akdeniz diyeti uyumluluğu ile depresyon, anksiyete ve stres durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma, 19-65 yaş arası 305 (194 kadın, 111 erkek) gönüllü birey ile yürütülmüştür. Anket formunda bireylerin sosyodemografik bilgileri ve antropometrik ölçümleri sorgulanmış olup Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS-21) ve Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %63,6’sı kadın, %36,4’ü ise erkektir. Erkek bireylerin yaş ortancası 33 (19-60) yıl, kadın bireylerin yaş ortancası 29,5 (18- 61) yıldır. Kadınların beden kütle indeksi (BKİ) ortancası 22,07 kg/m2, erkeklerin ise 25,47 kg/m2 olarak belirlenmiştir. Kadınlarda erkeklere göre depresyon, anksiyete ve stres durumu daha yüksek olduğu gözlemlenirken; erkeklerin kadınlara kıyasla Akdeniz diyeti bağlılık ölçeğinden daha yüksek puan aldığı bulunmuştur (p<0,05). Depresyon ve stres durumu normal olan bireylerde Akdeniz diyeti uyumluluk düzeyinin yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bireylerin Akdeniz diyetine uyumu arttıkça depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri azalmıştır. Bireylerin yaşları arttıkça depresyon, anksiyete ve stres seviyelerinin azaldığı gözlemlenmiştir. Bireylerin BKİ değeri artarken depresyon, anksiyete ve stres seviyelerinde bir azalma olduğu görülmüştür. Sonuç: Sonuç olarak, bireylerin Akdeniz diyetine uyumu arttıkça depresyon, anksiyete ve stres seviyeleri azalmıştır. Çalışma sonuçları bu konuda yapılacak olan diğer çalışmalara ışık tutacak niteliktedir. Farklı popülasyonlarda yapılacak destekleyici çalışmalara ihtiyaç vardır.

Keywords

• Akdeniz Diyeti Uyumu
• Anksiyete
• Depresyon
• Stres
• Yetişkin

The Relationship Between Mediterranean Diet Adherence Status and Depression, Anxiety and Stress Levels in Adult Individuals

Abstract

Aim: This study aimed to examine the relationship between Mediterranean diet adherence and depression, anxiety, and stress in adult individuals. Method: This study was conducted with 305 volunteers (194 female, 111 male) aged between 19-65. Sociodemographic information and anthropometric measurements of the individuals were questioned in the questionnaire form, and the Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS-21) and the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) were used. Results: Of the study participants, 63.6% were female, and 36.4% were male. The median age of males and females was 33 and 29.5 respectively. Women’s median body mass index (BMI) was determined as 22.07 kg/m2 and 25.47 kg/m2 of men. While depression, anxiety, and stress levels were observed to be higher in women than in men, it was found that men scored higher on the Mediterranean diet adherence scale compared to women (p<0.05). It was found that the level of adherence with the Mediterranean diet was high in individuals with normal depression and stress levels (p<0.05). As individuals’ adherence with the Mediterranean diet increased, their depression, anxiety, and stress levels decreased. It was observed that as individuals’ ages increased, their depression, anxiety, and stress levels decreased. It was observed that as the BMI values of individuals increased, there was a decrease in depression, anxiety, and stress levels. Conclusions: As individuals’ adherence with the Mediterranean diet increased, their depression, anxiety and stress levels decreased. The study results will shed light on other studies on this subject. Supportive studies are needed in different populations.

Keywords

• Mediterranean Diet Adherence
• Anxiety
• Depression
• Stress
• Adult

References

1. Alexatou, O., Voulgaridou, G., Papadopoulou, S. K., Jacovides, C., Serdari, A., Deligiannidou, G. E., & Giaginis, C. (2026). Mediterranean diet adherence is associated with lower prevalence of depression and anxiety in university students: A cross-sectional study in Greece. Diseases, 14(1), 19. https://doi.org/10.3390/ diseases14010019
2. Allcock, L., Mantzioris, E., & Villani, A. (2024). Adherence to a Mediterranean diet is inversely associated with anxiety and stress but not depression: A cross-sectional analysis of community-dwelling older Australians. Nutrients, 16(3), 366. https://doi.org/10.3390/nu16030366
3. Balanzá-Martínez, V., Shansis, F. M., Tatay-Manteiga, A., & López-García, P. (2020). Diet and neurocognition in mood disorders-an overview of the overlooked. Current Pharmaceutical Design, 26(20), 2353-2362. https://doi.org/10.2174/1381612826666200318152530
4. Batman, D., & Yılmaz, S. (2023). Yetişkin bireylerde yeme davranışı ile anksiyete, uyku kalitesi ve Akdeniz diyetine bağlılık arasındaki ilişki. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, (20), 610-624. https://doi. org/10.38079/igusabder.1289889
5. Baydemir, C., Ozgur, E. G., & Balci, S. (2018). Evaluation of adherence to Mediterranean diet in medical students at Kocaeli University, Turkey. Journal of International Medical Research, 46(4), 1585-1594. https://doi. org/10.1177/0300060518757158
6. Bayes, J., Schloss, J., & Sibbritt, D. (2022). The effect of a Mediterranean diet on the symptoms of depression in young males (the “AMMEND: A Mediterranean diet in men with depression” study): A randomized controlledtrial. The American Journal of Clinical Nutrition,116(2), 572-580. https://doi.org/10.1093/ajcn/ nqac106
7. Burrai, J., Quaglieri, A., Aitella, U., Cricenti, C., D’Alessio, I., Pizzo, A., Mari, E. (2022). The fear of COVID-19: Gender differences among Italian health volunteers. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6369. https://doi.org/10.3390/ijerph19116369
8. Çetin, A. K., & Aydın, Ö. (2024). Yetişkin bireylerde yeme bozuklukları ile uyku kalitesi, depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Ankara ili örneği. Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi, 5(2), 201- 214. https://doi.org/10.58605/bingolsaglik.1488160

9. Eid, R. S., Gobinath, A. R., & Galea, L. A. (2019). Sex differences in depression: Insights from clinical and preclinical studies. Progress in Neurobiology, 176, 86-102. https://doi.org/10.1016/j.pneurobio.2019.01.006
10. Eik-Nes, T. T., Tokatlian, A., Raman, J., Spirou, D., & Kvaløy, K. (2022). Depression, anxiety, and psychosocial stressors across BMI classes: A Norwegian population study-The HUNT study. Frontiers in Endocrinology, 13, Article 886148. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.886148
11. Epel, E. S., Crosswell, A. D., Mayer, S. E., Prather, A. A., Slavich, G. M., Puterman, E., & Mendes, W. B. (2018). More than a feeling: A unified view of stress measurement for population science. Frontiers in Neuroendocrinology, 49, 146-169. https://doi.org/10.1016/j.yfrne.2018.03.001
12. Firth, J., Solmi, M., Wootton, R. E., Vancampfort, D., Schuch, F. B., Hoare, E., . . . Jackson, S. E. (2020a). A meta-review of “lifestyle psychiatry”: The role of exercise, smoking, diet and sleep in the prevention and treatment of mental disorders. World Psychiatry, 19(3), 360-380. https://doi.org/10.1002/wps.20773
13. Firth, J., Gangwisch, J. E., Borsini, A., Wootton, R. E., & Mayer, E. A. (2020b). Food and mood: How do diet and nutrition affect mental wellbeing? BMJ, 369, Article m2382. https://doi.org/10.1136/bmj.m2382
14. Gibson-Smith, D., Bot, M., Brouwer, I. A., Visser, M., & Penninx, B. W. (2018). Diet quality in persons with and without depressive and anxiety disorders. Journal of Psychiatric Research, 106, 1-7. https://doi.org/10.1016/j. jpsychires.2018.09.006
15. Gönder, M., & Akbulut, G. (2017). Güncel akdeniz diyeti ve potansiyel sağlık etkileri. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 2(2), 110-120. https://doi.org/10.5336/healthsci.2016-51565
16. Guasch-Ferré, M., & Willett, W. C. (2021). The Mediterranean diet and health: A comprehensive overview. Journal of Internal Medicine, 290(3), 549-566. https://doi.org/10.1111/joim.13333
17. Holt, M. E., Lee, J. W., Morton, K. R., & Tonstad, S. (2014). Mediterranean diet and emotion regulation. Mediterranean Journal of Nutrition and Metabolism, 7(3), 163-172. https://doi.org/10.3233/MNM-140016
18. Hou, F., Bi, F., Jiao, R., Luo, D., & Song, K. (2020). Gender differences of depression and anxiety among social media users during the COVID-19 outbreak in China: A cross-sectional study. BMC Public Health, 20(1), 1648. https://doi.org/10.1186/s12889-020-09738-7
19. Houminer-Klepar, N., & Dopelt, K. (2025). Associations between mediterranean diet, processed food consumption, and symptoms of anxiety and depression: Cross-sectional study among Israeli adults. Foods, 14(9), 1485. https://doi.org/10.3390/foods14091485
20. Ibáñez-del Valle, V., Navarro-Martínez, R., & Cauli, O. (2023). Association between depressive symptoms and adherence to the mediterranean diet in nursing students. Nutrients, 15(14), 3158. https://doi. org/10.3390/nu15143158
21. León-Muñoz, L. M., Guallar-Castillón, P., Graciani, A., López-García, E., Mesas, A. E., Aguilera, M. T., . . . Rodríguez- Artalejo, F. (2012). Adherence to the Mediterranean diet pattern has declined in Spanish adults, 3. The Journal of Nutrition, 142(10), 1843-1850. https://doi.org/10.3945/jn.112.164616
22. Martínez-González, M. Á., Corella, D., Salas-Salvadó, J., Ros, E., Covas, M. I., Fiol, M., . . . Lamuela-Raventós, R. M. (2012). Cohort profile: Design and methods of the PREDIMED study. International Journal of Epidemiology, 41(2), 377-385. https://doi.org/10.1093/ije/dyq250
23. Martínez-González, M. A., & Sánchez-Villegas, A. (2016). Food patterns and the prevention of depression. Proceedings of the Nutrition Society, 75(2), 139-146. https://doi.org/10.1017/S0029665116000045
24. Morales, G., Balboa-Castillo, T., Fernández-Rodríguez, R., Garrido-Miguel, M., Guidoni, C. M., Sirtoli, R., & Rodrigues, R. (2023). Adherence to the Mediterranean diet and depression, anxiety, and stress symptoms in Chilean university students: A cross-sectional study. Cadernos de Saude Publica, 39, Article e00206722. https:// doi.org/10.1590/0102-311XEN206722
25. Opanković, A., Latas, M., Jerotić, S., Ristić, I., & Milovanović, S. (2021). Gender differences in depression, anxiety, and stress during the first wave of the COVID-19 pandemic in Serbia-results from an online survey. European Psychiatry, 64(S1), S270-S271. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2021.726
26. Pardavila-Belio, M. I., Hershey, M. S., Barbería-Latasa, M., Toledo, E., Martin-Moreno, J. M., Martínez-González, M. Á., & Ruiz-Canela, M. (2022). Joint association of the Mediterranean diet and smoking with all-cause mortality in the Seguimiento Universidad de Navarra (SUN) cohort. Nutrition, 103, Article 111761. https:// doi.org/10.1016/j.nut.2022.111761
27. Pehlivanoğlu, E. F. Ö., Balcıoğlu, H., & Ünlüoğlu, İ. (2020). Akdeniz diyeti bağlılık ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenilirliği. Osmangazi Tıp Dergisi, 42(2), 160-164. https://doi.org/10.20515/otd.504188
28. Qiao, Z., Wang, Z., Qiu, J., Zhang, J., & Cao, W. (2024). Analysis of the effect of BMI on depression and anxiety among older adults in China: The mediating role of ADL and IADL. Frontiers in Public Health, 12, Article 1387550. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1387550
29. Recchia, D., Baghdadli, A., Lassale, C., Brunner, E., Verdier, J.-M., Kivimäki, M., & Akbaraly, T. (2020). Associations between long-term adherence to healthy diet and recurrent depressive symptoms in Whitehall II study. European Journal of Nutrition, 59(3), 1031-1041. https://doi.org/10.1007/s00394-019-01964-z
30. Rincón-Cortés, M., Herman, J. P., Lupien, S., Maguire, J., & Shansky, R. M. (2019). Stress: Influence of sex, reproductive status and gender. Neurobiology of Stress, 10, Article 100155. https://doi.org/10.1016/j.ynstr.2019.100155
31. Sadeghi, O., Keshteli, A. H., Afshar, H., Esmaillzadeh, A., & Adibi, P. (2021). Adherence to Mediterranean dietary pattern is inversely associated with depression, anxiety and psychological distress. Nutritional Neuroscience, 24(4), 248-259. https://doi.org/10.1080/1028415X.2019.1620425
32. Sayılır, A., Ok, M. A., & Önder, Ç. E. (2024). Primer hipotiroidi olan ve olmayan yetişkin kadınların Akdeniz diyetine uyum düzeyi, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin karşılaştırılması. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 9(1), 134-149.
33. Tokay, A., Kıvrakdal, Ş., Kayalarlı, B., Artar, A., & Ganimet, Ş. (2022). Obezitede Akdeniz diyetinin bağırsak mikrobiyotasına etkisi ve kilo vermeye yansımaları. Black Sea Journal of Health Science, 5(2), 333-343.
34. Ventriglio, A., Sancassiani, F., Contu, M. P., Latorre, M., Di Salvatore, M., Fornaro, M., & Bhugra, D. (2020). Mediterranean diet and its benefits on health and mental health: A literature review. Clinical Practice and Epidemiology in Mental Health, 16(Suppl-1), 156-164. https://doi.org/10.2174/1745017902016010156
35. Yıldız, İ., & Saka, M. (2021). Yetişkin kadınlarda Akdeniz diyetine uyum düzeyi ile depresif semptomlar arasındaki ilişki. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(Beslenme Özel Sayısı), 101-115.
36. Yılmaz, Ö., Boz, H., & Arslan, A. (2017). Depresyon Anksiyete Stres Ölçeğinin (DASS 21) Türkçe kısa formunun geçerlilik-güvenilirlik çalışması. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 78-91. World Health Organization. (2025). Body mass index (BMI). https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/topic-details/GHO/body-mass-index