Research Article

1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler

Volume: 21 Number: 2 April 30, 2022
EN TR

1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler

Abstract

Türkiye’de 1919 yılından itibaren emperyalist devletlere karşı yürütülen Türk İstiklal Savaşı, Sovyet Rusya tarafından yakından takip edilmiştir. Sovyet yönetimi 1920 yılından itibaren Ankara’daki yeni hükümetle diplomatik ilişki kurarak, yeni devleti resmen tanımış ve bağımsızlık mücadelesine maddi ve manevi destek vermiştir. Özellikle 1921 yılı Türk-Sovyet ilişkileri açısından önemli bir yıldır. Söz konusu yıl içerisinde Türk İstiklal Savaşı’nın Batı Cephesinde kazanılan bir dizi zafer her iki ülkeyi birbirine daha da yakınlaştırmıştır. Söz konusu yakınlaşmanın bir sonucu olarak 16 Mart 1921 Moskova, 13 Ekim 1921’de Kars Antlaşması imzalanmıştır. Böylece Türkiye ve Sovyet Rusya güçlü bir ittifak sağlamıştır. 1921 yılında Rusya ile geliştirilecek diplomatik ilişkilerin esasları TBMM’de milletvekilleri tarafından titizlikle ele alınmış, yapılacak antlaşmalar konusunda önemli fikirler öne sürülmüş, tartışmalar yapılmıştır. Kimi mebuslar Rusların samimiyetine güvenilmemesi gerektiğini, onların yeteri kadar yardım etmediklerini ve gerçek emellerini sakladıklarını iddia ederken kimileri ise Rusların dostluğuna gönülden inanmışlardı. TBMM’de Türk- Rus yakınlaşması ile Anadolu’da komünizmin yaygınlaşacağına dair fikirleri olanlar da vardı. Diğer taraftan Rusya ile görüşen Türk heyet üyeleri TBMM’de yaptıkları konuşmalarda ülkenin asla komünizme kaymayacağına dair telkinlerde bulunarak Türk-Rus dostluğuna muhalif olanları ikna etmeye çalışmışlardı. 1921 yılına ait TBMM Zabıt Ceridelerinde Türk- Sovyet ilişkilerine ve dolayısıyla Azeri, Gürcü ve Ermeni ilişkilerine dair önemli bilgiler yer almaktadır. Dönemin atmosferini sağlıklı bir biçimde anlamak için TBMM Zabıt Ceridelerini irdelemek oldukça önemlidir. Söz konusu çalışmanın amacı TBMM Zabıt Ceridelerine dayanarak Türk-Sovyet İlişkilerine dair farklı fikirleri ortaya koymak ve bu dönemde yapılan Türk-Sovyet Anlaşmaları hakkında bilgi vermektir. Söz konusu çalışmanın esas kaynağı TBMM açık ve gizli celse zabıtları olacaktır. Yine Milli Mücadele Dönemi Türk- Sovyet ilişkilerine dair kitap, tez ve makaleler de bildirinin hazırlanmasında kaynaklık edecektir.

Keywords

References

  1. Ada, T. (2018). Rus-Batı rekabetinin odak noktasındaki Anadolu ve Ankara Hükümeti’nin Sovyet politikası (1920-1922). Belleten, LXXXII (295), 1117.
  2. Atay, F.R.(1969). Çankaya. İstanbul: Doğan Kardeş Matbaacılık.
  3. Aydemir, Ş. S. (2011). Tek adam, Mustafa Kemal (1919-1922). (II). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  4. Çolak, İ.(2001). Moskova Antlaşması’na giden yol: Millî Mücadele dönemi TBMM Bolşevik ilişkileri. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 17(49), 41.
  5. Çolak, Ö. (2010). Lenin döneminde Türk-Rus ilişkileri (1917-1923). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı. Isparta.
  6. Ertan, T.F., Aysal, N., Bakacak, A., Dinçer, H., Unat, K.(2011). Başlangıcından günümüze Türkiye Cumhuriyeti tarihi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
  7. Gürün, K.(1983).Dış ilişkiler ve Türk politikası, Ankara: Ankara Ünv. Siyasal Bilgiler Fakültesi Yay.
  8. Gönlübol, M., Sar, C., Esmer, A. Ş., Sander, O., Ülman, A.H., Bilge, A. S.,…Kürkçüoğlu, Ö.(1996). Olaylarla Türk dış politikası (1919-1995). Ankara: Siyasal Kitabevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2022

Submission Date

December 13, 2021

Acceptance Date

April 10, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 21 Number: 2

APA
Çakır, G. (2022). 1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 977-998. https://doi.org/10.21547/jss.1036200
AMA
1.Çakır G. 1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler. GAUN-JSS. 2022;21(2):977-998. doi:10.21547/jss.1036200
Chicago
Çakır, Gül. 2022. “1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya Ile İlgili Görüşler”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2): 977-98. https://doi.org/10.21547/jss.1036200.
EndNote
Çakır G (April 1, 2022) 1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 2 977–998.
IEEE
[1]G. Çakır, “1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler”, GAUN-JSS, vol. 21, no. 2, pp. 977–998, Apr. 2022, doi: 10.21547/jss.1036200.
ISNAD
Çakır, Gül. “1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya Ile İlgili Görüşler”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/2 (April 1, 2022): 977-998. https://doi.org/10.21547/jss.1036200.
JAMA
1.Çakır G. 1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler. GAUN-JSS. 2022;21:977–998.
MLA
Çakır, Gül. “1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya Ile İlgili Görüşler”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 21, no. 2, Apr. 2022, pp. 977-98, doi:10.21547/jss.1036200.
Vancouver
1.Gül Çakır. 1921 Yılı TBMM Zabıt Ceridelerinde Sovyet Rusya ile İlgili Görüşler. GAUN-JSS. 2022 Apr. 1;21(2):977-98. doi:10.21547/jss.1036200