TR
EN
Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik
Abstract
Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), gevşek örgütlenmiş, çok amaçlı bir uluslararası kurumdur. Entegrasyon düzeyi yüksek güvenlik kurumlarından farklı olarak ortak askerî yapı, hızlı müdahale gücü ve anlaşmazlıkları çözüm mekanizmasına sahip değildir. Bu durum, ŞİÖ’nün güvenlik alnındaki rolü ile ilgili olarak; örgüt, üyelerin, maruz kaldıkları güvenlik tehditlerinin üstesinden gelme ve bir bölgesel düzen kurma kabiliyetine anlamlı bir katkıda bulunma kapasitesine sahip midir sorusunu gündeme getirmektedir. Bu makalede, üye devletlerin örgütten yerine getirmesini bekledikleri işlevlere bakılarak bu soruya cevap verilebileceği önerilmektedir. Dolayısıyla bu makalede önce üye devletlerin ŞİÖ’den güvenlik alanında ifa etmesini beklediği işlevler tespit edilmeye çalışılmakta, daha sonra örgütün değişen küresel ve bölgesel şartlar altında bu işlevleri nasıl ve ne ölçüde yerine getirdiği tartışılmaktadır. Söz konusu güvenlik işlevleri sırasıyla şunlardır: Çin ve Rusya’nın izlediği Orta Asya siyasetleri arasında uyum sağlanması ve uyuma Orta Asyalı üyelerin dâhil olması işlevi, ulusötesi tehditlerle ortaklaşa mücadele işlevi ve Orta Asya’da Batı etkisini sınırlama işlevi. Bunlar arasında birinci işlevin; Çin ve Rusya’nın Orta Asya’ya yönelik olarak zıt siyasetler izlemeleri ve aralarındaki ikili ilişkilerde de Çin lehine asimetri ortaya çıkması durumu nedenleriyle, zamanla ŞİÖ’nün bölge güvenliğine yaptığı en önemli katkı hâline geldiği gözlemlenebilir. İşlevlerin birbiri ile bağlantılı olduğu ve birbirini etkilediği de bu çalışmada belirtilmiştir. Bu çalışmanın bulguları, bir güvenlik kurumunun bölgesel güvenliğe katkısı değerlendirilirken, entegrasyon düzeyine ilaveten bölgenin sahip olduğu kendine özgü şartların da hesaba katılması gerektiği kanaatini desteklemektedir.
Keywords
References
- Aben, D. (2019). Regional security in Central Asia. Eurasian Research Journal, 1 (1), 51-65.
- Alimov, R. (2018). The role of the Shanghai Cooperation Organization in counteracting threats to peace and security. Journal of Eurasian Studies, 9 (1), 114-124.
- Ambrosio, T. (2008). Catching the ‘Shanghai spirit’: How the Shanghai Cooperation Organization promotes authoritarian norms in Central Asia. Europe-Asia Studies, 60 (8), 1321-1344.
- Aris, S. (2009). The Shanghai Cooperation Organisation: 'Tackling the three evils'. A regional response to non-traditional security challenges or an anti-western bloc? Europe-Asia Studies, 61 (3), 457-482.
- Aris, S. (2011). Eurasian regionalism: The Shanghai Cooperation Organisation. Houndmills: Palgrave Macmillan. Bailes, A. J., Cottey, A. (2006). Regional security cooperation in the early 21st century. SIPRI Yearbook 2006 (s. 195-222). Stockholm: SIPRI.
- Bailes, A. J., Dunay, P. (2007). The Shanghai Cooperation Organization is a regional institution. (Bailes, A. J., Dunay, P., Guang, P., Troitskiy, M. ed.), The Shanghai Cooperation Organization (SIPRI Policy Paper No. 17), (1-29). Erişim tarihi: 30.06.2023, https://www.files.ethz.ch/isn/31817/Policypaper17.pdf
- Blank, S. (2008). The strategic importance of Central Asia: an American view. Parameters, 38 (1), 73-87.
- Botting, L. (11 Ocak 2022). China and Russia both benefited from the CSTO intervention in Kazakhstan. The Diplomat. Erişim tarihi: 30.06.2023, https://thediplomat.com/2022/01/china-and-russia-both-benefit-from-the-csto-intervention-in-kazakhstan/
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Regional Studies, International Security, International Institutions
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
July 30, 2024
Submission Date
January 9, 2024
Acceptance Date
June 12, 2024
Published in Issue
Year 2024 Volume: 23 Number: 3
APA
Çakır, M. F. (2024). Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 1149-1166. https://doi.org/10.21547/jss.1416922
AMA
1.Çakır MF. Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik. GAUN-JSS. 2024;23(3):1149-1166. doi:10.21547/jss.1416922
Chicago
Çakır, Muhammet Faruk. 2024. “Şangay İşbirliği Örgütü Ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (3): 1149-66. https://doi.org/10.21547/jss.1416922.
EndNote
Çakır MF (July 1, 2024) Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 3 1149–1166.
IEEE
[1]M. F. Çakır, “Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik”, GAUN-JSS, vol. 23, no. 3, pp. 1149–1166, July 2024, doi: 10.21547/jss.1416922.
ISNAD
Çakır, Muhammet Faruk. “Şangay İşbirliği Örgütü Ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/3 (July 1, 2024): 1149-1166. https://doi.org/10.21547/jss.1416922.
JAMA
1.Çakır MF. Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik. GAUN-JSS. 2024;23:1149–1166.
MLA
Çakır, Muhammet Faruk. “Şangay İşbirliği Örgütü Ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 23, no. 3, July 2024, pp. 1149-66, doi:10.21547/jss.1416922.
Vancouver
1.Muhammet Faruk Çakır. Şangay İşbirliği Örgütü ve Orta Asya’da Bölgesel Güvenlik. GAUN-JSS. 2024 Jul. 1;23(3):1149-66. doi:10.21547/jss.1416922