Research Article

Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü

Volume: 8 Number: 1 June 30, 2025
EN TR

Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü

Öz

Bu çalışma, Temücin’in Moğolistan’ın büyük hanı olma yolunda Taiçud boyu ile olan mücadelesine odaklanmaktadır. Taiçud boyu, yalnızca bir rakip olarak değil, aynı zamanda Temücin’in liderlik becerilerini ve azmini şekillendiren bir güç olarak değerlendirilmelidir. Nitekim XII. yüzyılın ortalarında Moğolistan’daki en etkili topluluklardan biri olan Taiçud boyu, Moğol İmparatorluğu’nun çekirdeğinin atıldığı dönemde önemli bir siyasî ve askerî güç olarak varlık göstermiş ve Cengiz Kağan’ın (Temücin) gençlik yıllarında onun en büyük rakiplerinden biri olarak yaşamında derin etkiler bırakmıştır. Temücin’in babası Yesügei’nin ölümünden sonra Taiçudların, Yesügei’nin ailesini yalnızlığa iterek güç kazanmaya çalışması, Temücin’in bu boya karşı büyük bir nefret duymasına yol açmıştır. Temücin, gençlik yıllarında Taiçudlar tarafından esir alınmış, ancak bir Süldüs ailesinin yardımıyla kaçmayı başarmıştır. Bu olay, onun liderlik azmini pekiştirmiş ve kararlılığını artırmıştır. Taiçudlar, Temücin’in siyasî rakibi Camuha’yı desteklemişseler de 1201 yılında Temücin’in zaferiyle ağır bir yenilgi almışlardır. Bu mağlubiyet, Taiçud boyunun siyasî gücünü sona erdirmiş, fakat kalan üyeler Moğol İmparatorluğu döneminde farklı rollerde görev almayı sürdürmüştür. Bu nedenle, Taiçudların tarihi, Moğol siyasî yapısını ve Cengiz Kağan’ın yükseliş sürecini daha iyi anlamak için büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. [1] Altan Topçi (1974), (Çev. Tuncer Gülensoy), Belleten, C. 38, S. 152, Ankara, (597-634).‎
  2. [2] Atwood, C.P. (2004), Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Fact On File ‎Yayınları, New York.‎
  3. [3] Barthold, V. V. (1990), Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (Haz.H. Dursun Yıldız), Türk Tarih ‎Kurumu Yayınları, Ankara.‎
  4. [4] Batîtî, (1394hş), Ehval-ı Mülûku’t-Tatar ve’l-Moğol, (Tsh. Resûl Ca’feriyân), Kum. ‎
  5. [5] Cheng Wou Ts’in Tcheng Lou, (1951), Histoire des Campagnes des Gengis Khan, (Frans. ‎Çev. Paul Pelliot Louis Hambis), C. 1, Paris.
  6. [6] Cüveynî, (2013), Tarih-i Cihangüşa, (Çev. Mürsel Öztürk), Türk Tarih Kurumu Yayınları, ‎Ankara.‎
  7. [7] Cüzcânî, (1402hş), Tabakât-ı Nâsırî, (Tsh. Abdulhay Habibî), Tahran.‎
  8. [8] Dunlop, D.M. (1944), “The Karaits of Eastern Asia”, Bulletin of the School of Oriental and ‎African Studies, University of London, Vol. 11, No. 2, (276-289).‎

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Central Asia

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

January 12, 2025

Acceptance Date

May 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Güneş, İ. (2025). Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü. Journal of Universal History Studies, 8(1), 115-135. https://doi.org/10.38000/juhis.1618233

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoic2NvcHVzLnBuZyIsInBhdGgiOiI4NGZkLzI4NGEvN2U0OC82OWQ5ZTUzYzNkNDk3MS42MzIzMjk0NC5wbmciLCJleHAiOjE3NzU4OTEyNzYsIm5vbmNlIjoiNzY2OGU2OWEzNjE2ODZmNjY5MTk2MzUyZDEwYTU4YTAifQ.qegFo6_XJvY1bOzTxNqOgxSe2Xy5APdRdT-KjADpcBw     download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoidHIgZGl6aW4ucG5nIiwicGF0aCI6IjhjNzMvYTA2OS84NDg0LzY5ZDllNWUyOGY0MDI5LjM1NzMwMzg0LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTQ0Miwibm9uY2UiOiIzMTdlMDlmMTA1ZGEzOTQyYjlhNWYzZWJlNmRmOWZhYSJ9.I0jSaS8FZd7cDHOLWIsYrAlAc5VnyhekO1tr1-VkupU       download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZG9hai5wbmciLCJwYXRoIjoiODEyNS85YTIyL2ViMTgvNjlkOWU2NzUyZGRiZDkuNDYzMjQ4OTkucG5nIiwiZXhwIjoxNzc1ODkxNTg5LCJub25jZSI6IjE5MzRkODA5MGRmNDM2MjMyZGVkZWQ5ZDMzYWRkM2YxIn0.O_T2emycr1hADOVZ5pWxQaWDcGrfamU10plNwGZIaC8      download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZWJzY28uanBnIiwicGF0aCI6IjhhOGQvNmMzMC9iZTQ1LzY5ZDllNmZlZWQyZmI0LjEyNTc2OTU5LmpwZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTcyNywibm9uY2UiOiJkYzJiN2JkYzk2OTZiY2QzYWFiODA4MTRhMGViOWQxMCJ9.2NNY9q5AmbEYdompoTuE0qp0ST-LsbZLQCEE49gn-84      download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZXJpaHBsdXMucG5nIiwicGF0aCI6IjYzOTMvNTdjNC83ZWI4LzY5ZDllNzhjOWQxNWMzLjMyNjI4OTQ1LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTg2OCwibm9uY2UiOiJiNzBiZWE3MjdiYzcwZDRkMjBhZGE3NzIzYTljYWNjOCJ9.yQRMYy7LNpDaHFPTsMuzScJkwMJsv7AlKLq-OJkQY2o      23283open access ile ilgili görsel sonucu