The Role of the Taichuuds in the Rise of Temujin between Kinship and Enmity

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 115 - 135, 30.06.2025

İbrahim Güneş

https://doi.org/10.38000/juhis.1618233

Öz

This study focuses on Temujin’s struggle with the Taichiud tribe on his path to becoming the Great Khan of Mongolia. The Taichiud tribe, one of the most influential groups in Mongolia during the mid-12th century, emerged as a significant political and military force in the early period of the Mongol Empire. This tribe was one of Temujin’s (later known as Genghis Khan) greatest rivals during his youth and had a profound impact on his life. After the death of Temücin’s father, Yesugey, the Taiçud attempted to consolidate power by isolating Yesugey’s family, leading to Temujin’s deep hatred for them. During his adolescence, Temujin was captured by the Taichiud but managed to escape with the help of a Suldus family. This event solidified his determination and leadership ambition. The Taichiud later supported Temujin’s political rival, Jamukha, but suffered a crushing defeat in 1201 at the hands of Temujin. This defeat marked the end of the Taichiud tribe’s political power, although some surviving members continued to play roles in the Mongol Empire. The Taichiud tribe is significant not only as a rival force but also as a key factor shaping Temujin’s leadership skills and resolve. Therefore, understanding the history of the Taichiud is crucial for gaining deeper insight into the Mongol political structure and Genghis Khan’s rise to power.

Anahtar Kelimeler

Taichiuds , Temujin , Mongols , Mongolia , Clans

Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü

Öz

Bu çalışma, Temücin’in Moğolistan’ın büyük hanı olma yolunda Taiçud boyu ile olan mücadelesine odaklanmaktadır. Taiçud boyu, yalnızca bir rakip olarak değil, aynı zamanda Temücin’in liderlik becerilerini ve azmini şekillendiren bir güç olarak değerlendirilmelidir. Nitekim XII. yüzyılın ortalarında Moğolistan’daki en etkili topluluklardan biri olan Taiçud boyu, Moğol İmparatorluğu’nun çekirdeğinin atıldığı dönemde önemli bir siyasî ve askerî güç olarak varlık göstermiş ve Cengiz Kağan’ın (Temücin) gençlik yıllarında onun en büyük rakiplerinden biri olarak yaşamında derin etkiler bırakmıştır. Temücin’in babası Yesügei’nin ölümünden sonra Taiçudların, Yesügei’nin ailesini yalnızlığa iterek güç kazanmaya çalışması, Temücin’in bu boya karşı büyük bir nefret duymasına yol açmıştır. Temücin, gençlik yıllarında Taiçudlar tarafından esir alınmış, ancak bir Süldüs ailesinin yardımıyla kaçmayı başarmıştır. Bu olay, onun liderlik azmini pekiştirmiş ve kararlılığını artırmıştır. Taiçudlar, Temücin’in siyasî rakibi Camuha’yı desteklemişseler de 1201 yılında Temücin’in zaferiyle ağır bir yenilgi almışlardır. Bu mağlubiyet, Taiçud boyunun siyasî gücünü sona erdirmiş, fakat kalan üyeler Moğol İmparatorluğu döneminde farklı rollerde görev almayı sürdürmüştür. Bu nedenle, Taiçudların tarihi, Moğol siyasî yapısını ve Cengiz Kağan’ın yükseliş sürecini daha iyi anlamak için büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Taiçudlar , Temücin , Moğollar , Moğolistan , Kabileler

Kaynakça

• [1] Altan Topçi (1974), (Çev. Tuncer Gülensoy), Belleten, C. 38, S. 152, Ankara, (597-634).‎
• [2] Atwood, C.P. (2004), Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Fact On File ‎Yayınları, New York.‎
• [3] Barthold, V. V. (1990), Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (Haz.H. Dursun Yıldız), Türk Tarih ‎Kurumu Yayınları, Ankara.‎
• [4] Batîtî, (1394hş), Ehval-ı Mülûku’t-Tatar ve’l-Moğol, (Tsh. Resûl Ca’feriyân), Kum. ‎
• [5] Cheng Wou Ts’in Tcheng Lou, (1951), Histoire des Campagnes des Gengis Khan, (Frans. ‎Çev. Paul Pelliot Louis Hambis), C. 1, Paris.
• [6] Cüveynî, (2013), Tarih-i Cihangüşa, (Çev. Mürsel Öztürk), Türk Tarih Kurumu Yayınları, ‎Ankara.‎
• [7] Cüzcânî, (1402hş), Tabakât-ı Nâsırî, (Tsh. Abdulhay Habibî), Tahran.‎
• [8] Dunlop, D.M. (1944), “The Karaits of Eastern Asia”, Bulletin of the School of Oriental and ‎African Studies, University of London, Vol. 11, No. 2, (276-289).‎
• [9] Fletcher, Joseph, (1986), “The Mongols: Ecological and Social Perspectives”, Harvard Journal of ‎Asiatic Studies, Vol. 46, No. 1, (11-50).‎
• [10] Gökalp, Cevdet, (1973), Göktürkler Devletinin Kuruluşundan Çingiz’in Zahuruna Kadar ‎Altaylarda ve İç Moğalistanda Kabileler, Sevinç Matbaası, Ankara.‎
• [11] Hambis, Louis, (1945), “Le Chapitre CVII du Yuan Che, T’oung Pao”, Second Series, C. 38, ‎Supplément: Le Chapitre CVII du Yuan Che, (I-VII+IX-XII+1-7+9-181).‎
• [12] Harl, Kenneth (2014), The Barbarian Empires of the Steppes, The Teaching Company, ‎Virginia.‎
• [13] İsfahanî Kazvinî, (1390hş), Holde Berin, (Tsh. Mir Haşim Muhaddes), Tahran.‎
• [14] Kaya, Çetin, (2024), “Temüçin Ne Zaman Çinggis Kagan/Han Ünvanını Aldı?”, Journal of Universal History Studies, C. 7, S. 2, (312-324‎).
• [15] Kutbeddin eş-Şirazî, (2010), Ahbârü Moğolân der Enbâne-i Molla Kutb, (Tsh. İrec Afşâr), ‎Strare, Kum.‎
• [16] Ligeti, Louis, (1958), “Deux Tablettes De T’ai-Tsong Des Ts’ing”, Acta Orientalia Academiae ‎Scientiarum Hungaricae, Vol.‎ 8, No. 3, (201-239).‎
• [17] Lessing, Ferdinand, (1960), Mongolian-English Dictionary, University of California Press, Berkeley.
• [18] May, Timothy (2007), The Mongol Art of War, Chinggis Khan and the Mongol Military ‎System, Pen & Sword, Barnsley.‎
• [19] Moğolların Gizli Tarihçesi (2011), Moğolların Gizli Tarihçesi, (Çev. Mehmet Levent Kaya, Yay. Haz. E. Kalan), ‎Kabalcı Yayınları, İstanbul.‎
• [20] Mustevfî (1378hş), Tarih-i Güzide, (Tsh. Abdülhüseyin Nev’ai), Müssese-i İntişârat-ı Emir ‎Kebir, Tahran.‎
• [21] Nesevî, (1986), Sîretü Celâleddin Mengübernî, (Tsh. Mücteba Mînuvî), Tahran.‎
• [22] Nizamüddin Şâmî (1987), Zafername, (Çev. Necati Lugal), Türk Tarih Kurumu Yayınları, ‎Ankara.‎
• [23] Poppe, Nicholas, (1956), “On Some Geographic Names in The J̌amī’ al-Tawārīx”, Harvard ‎Journal of Asiatic Studies, C. 19, S. 1/2, (33-41).‎
• [24] Pow, S. (2017), “The Last Campaign and Death of Jebe Noyan”, Journal of the Royal Asiatic ‎Society, C. 27, S. 1, (31-51).‎
• [25] Reşidüddîn, (1373hş), Camiü’t-Tevârih, (Tsh. M.Rûşen- M. Mûsevî), Neşr-i Elbruz, Tahran. ‎
• [26] Roux, Jean-Paul, (1986),” La Tolérance Religeuse Dans Les Empires Turco-Mongols”, Revue de ‎l’histoire des religions, C. 203, S. 2, (131-168).‎
• [27] Sagang Sechen, (2023), "The Precious Summary, A History of the Mongols from Chinggis ‎Khan to the Qing Dynasty. (İng. Çev. Johan Elverskog), Columbia University Press, New York.‎
• [28] Sechin, Jagchid-Hyer, Paul, (1979), Mongolia’s Culture and Society, Boulder, Westview Press, ‎Colorado.‎
• [29] Sümer, Faruk (1999), Türk Devletleri Tarihinde Şahıs Adları, Türk Dünyası Araştırmaları ‎Vakfı, Ankara.‎
• [30] Sverdrup Carl Fredrik (2016), The Mongol Conquests The Military Operations of Genghis ‎Khan and Sübe’etei, Solihull: Helion & Company Limited.‎
• [31] Togan, Isenbike (1998), Flexibility and Limitation in Steppe Formations the Kerait Khanate and ‎Chinggis Khan. Brill, Leiden.‎
• [32] Togan, Z. Velidi (1941), Moğollar, Çingiz ve Türkler, Bozkurt Yayınevi, Ankara. ‎
• [33] Vladimirtsov, B.Y. (1995), Moğolların İçtimaî Teşkilâtı, Moğol Göçebe Feodalizmi, (Çev. ‎Abdülkadir İnan), Türk Tarih Kurumu, Ankara.‎
• [34] Wing, Patrick (2016), The Jalayirids, Edinburgh: Edinburgh University Press.‎
• [35] Yuan Shi 元史 (1976), (Der. Song Lian), Yuan Shi Juan -元史卷/Ta izu-太祖, (Cengiz Han ‎devri Yuan/Moğol tarihi), (Ed. Yang Jialuo), Zhong Hua Shuju, Beijing. ‎