Araştırma Makalesi

Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü

Öz

Bu çalışma, Temücin’in Moğolistan’ın büyük hanı olma yolunda Taiçud boyu ile olan mücadelesine odaklanmaktadır. Taiçud boyu, yalnızca bir rakip olarak değil, aynı zamanda Temücin’in liderlik becerilerini ve azmini şekillendiren bir güç olarak değerlendirilmelidir. Nitekim XII. yüzyılın ortalarında Moğolistan’daki en etkili topluluklardan biri olan Taiçud boyu, Moğol İmparatorluğu’nun çekirdeğinin atıldığı dönemde önemli bir siyasî ve askerî güç olarak varlık göstermiş ve Cengiz Kağan’ın (Temücin) gençlik yıllarında onun en büyük rakiplerinden biri olarak yaşamında derin etkiler bırakmıştır. Temücin’in babası Yesügei’nin ölümünden sonra Taiçudların, Yesügei’nin ailesini yalnızlığa iterek güç kazanmaya çalışması, Temücin’in bu boya karşı büyük bir nefret duymasına yol açmıştır. Temücin, gençlik yıllarında Taiçudlar tarafından esir alınmış, ancak bir Süldüs ailesinin yardımıyla kaçmayı başarmıştır. Bu olay, onun liderlik azmini pekiştirmiş ve kararlılığını artırmıştır. Taiçudlar, Temücin’in siyasî rakibi Camuha’yı desteklemişseler de 1201 yılında Temücin’in zaferiyle ağır bir yenilgi almışlardır. Bu mağlubiyet, Taiçud boyunun siyasî gücünü sona erdirmiş, fakat kalan üyeler Moğol İmparatorluğu döneminde farklı rollerde görev almayı sürdürmüştür. Bu nedenle, Taiçudların tarihi, Moğol siyasî yapısını ve Cengiz Kağan’ın yükseliş sürecini daha iyi anlamak için büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Altan Topçi (1974), (Çev. Tuncer Gülensoy), Belleten, C. 38, S. 152, Ankara, (597-634).‎
  2. [2] Atwood, C.P. (2004), Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Fact On File ‎Yayınları, New York.‎
  3. [3] Barthold, V. V. (1990), Moğol İstilasına Kadar Türkistan, (Haz.H. Dursun Yıldız), Türk Tarih ‎Kurumu Yayınları, Ankara.‎
  4. [4] Batîtî, (1394hş), Ehval-ı Mülûku’t-Tatar ve’l-Moğol, (Tsh. Resûl Ca’feriyân), Kum. ‎
  5. [5] Cheng Wou Ts’in Tcheng Lou, (1951), Histoire des Campagnes des Gengis Khan, (Frans. ‎Çev. Paul Pelliot Louis Hambis), C. 1, Paris.
  6. [6] Cüveynî, (2013), Tarih-i Cihangüşa, (Çev. Mürsel Öztürk), Türk Tarih Kurumu Yayınları, ‎Ankara.‎
  7. [7] Cüzcânî, (1402hş), Tabakât-ı Nâsırî, (Tsh. Abdulhay Habibî), Tahran.‎
  8. [8] Dunlop, D.M. (1944), “The Karaits of Eastern Asia”, Bulletin of the School of Oriental and ‎African Studies, University of London, Vol. 11, No. 2, (276-289).‎

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Orta Asya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ocak 2025

Kabul Tarihi

24 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Güneş, İ. (2025). Hısımlık ve Hasımlık Arasında Temüçin’in Yükselişinde Taiçudların Rolü. Journal of Universal History Studies, 8(1), 115-135. https://doi.org/10.38000/juhis.1618233

  download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoic2NvcHVzLnBuZyIsInBhdGgiOiIzZDU3LzJlNDkvYzE5YS82OWQ5ZTRlYmNjZDE5Ny4wNjM1MzgzMi5wbmciLCJleHAiOjE3NzU4OTExOTYsIm5vbmNlIjoiNDc4NDc2N2U3MTUzZTRmNTUzMzU3MjY2ZjQxMzI1MjMifQ.o0c4jAueZ4e13XtC00DshRmtVmfNMF06CAI4hfNT6nI  download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoidHIgZGl6aW4ucG5nIiwicGF0aCI6IjEyZjQvZjQzZC82MDgxLzY5ZDllNjEwYTkwYjMxLjc4MDM3MzA4LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTQ4OCwibm9uY2UiOiJiMDI0Y2E3NmYzZjk2OTdmMjgxZjg1ZjEyYzFlNWVkMiJ9.CtQdOok5yqa1gnbtKWTh950qaoGXUp53FsIdLvSEgFU   download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZG9hai5wbmciLCJwYXRoIjoiYjYxZC8yOTMwLzViNDkvNjlkOWU2OGUxNGY2OTguOTc4NTY0NjMucG5nIiwiZXhwIjoxNzc1ODkxNjE0LCJub25jZSI6ImViY2MyMDU4MzJjN2U0OGU0NDNjZjVmOTAzMjRiOGM4In0.VHReCFgYNtIejW_mSFyYF-h-P-HWvw_QJa8caA-iUhg      download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZWJzY28uanBnIiwicGF0aCI6IjFjOTcvNDQwNy8zZDEyLzY5ZDllOTQ1NDIxYTcxLjA0NDczNzUxLmpwZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MjMwOSwibm9uY2UiOiI5YTdhMDU0OTZmMDI0NDc0NWUwZWYwODdiYzc0YzIzMiJ9.P6kcMJE8J-00Qveb1HRvdPfiUTv_vNdIWZg7IqpDO9Q          download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZXJpaHBsdXMucG5nIiwicGF0aCI6IjMzZWMvMGFlYS85YTk0LzY5ZDllN2FkM2Y2MmE0LjIwOTgxMjQ1LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTkwMSwibm9uY2UiOiIzMDFhNTQyMjA5NTQzMzU1N2NkODZlNTE2NmQyYzY1ZSJ9.WtMQSrABfkccpJ3--AAS53J8AaTq20u-PdcUMVLiWgk     23283     open access ile ilgili görsel sonucu