Kırım Harbi'nde Dış Politikanın Farklı Bir Yönü: Prens Napolyon'un İstanbul ve Kırım Ziyareti (1854-1855)

Year 2026, Issue: 11 , 41 - 60 , 15.04.2026

Anıl Göç

https://doi.org/10.54462/kadim.1827895

https://izlik.org/JA45JX36EG

Abstract

Bu makale Kırım Harbi döneminde sosyal ve diplomatik görünürlüğün bir örneği olarak Prens Napolyon’un İstanbul seyahatine odaklanmaktadır. Seyahatin detayları, arşiv belgeleri ve gazeteler gibi ana kaynaklar kullanılarak ortaya konulmuştur. Türkçe literatürde bu konuda daha önce birtakım çalışmalar yapıldıysa da bu makalede İngilizce ve Fransızca gazetelerle daha önce kullanılmamış arşiv belgelerinden yararlanılarak yeni bir yaklaşım ve detaylar ortaya konulmaktadır. Fransa Kralı III. Napolyon’un kuzeni ve veliahtı olan Prens Napolyon, Kırım Harbi zamanında İngiltere ve Fransa’nın Osmanlı Devleti’nin müttefiki olduğu bir dönemde İstanbul’u ziyaret etmiştir. Dolayısıyla, Prens’in ziyareti hem ittifakın açık bir sembolü hem de savaşta verilen desteğin bir göstergesi anlamını taşıyordu. Prens Napolyon, Sultan Abdülmecid başta olmak üzere önde gelen Osmanlı devlet adamlarıyla görüşmüş ve İstanbul’un Frankofon cemaatiyle bir araya gelmiştir. Ayrıca Kırım’da cepheye giderek bilfiil askerî harekâtlara katılmıştır. Netice itibarıyla Prens Napolyon’un seyahati Kırım Harbi devrinde İstanbul’a dair canlı izlenimler sunmaktadır. Dahası, bu ziyaret Osmanlılar için Tanzimat dönemiyle beraber içerisine girilen modernleşme pratiklerini, sosyal ve siyasi hayattaki değişimleri Avrupa’ya sergileme fırsatı sunmuştur.

Keywords

Prens Napolyon , Fransa , İngiltere , Kırım Harbi , İstanbul

Different Side of the Foreign Policy During the Crimean War: Prince Napoleon’s Visit to Istanbul and Crimea (1854-1855)

https://izlik.org/JA45JX36EG

Abstract

This article focuses on Prince Napoleon’s journey to Istanbul as an example of social and diplomatic visibility during the Crimean War. The details of this journey are presented using primary sources, archival documents and newspapers. Despite existing studies in Turkish literature, this article presents a revised approach by incorporating new details derived from English and French periodicals, as well as unused Ottoman archival documents. Prince Napoleon, heir to the throne of France and cousin of Emperor Napoleon III, came to Istanbul in an era when France and England were allied with the Ottoman Empire in the Crimean War. The Prince’s visit, therefore, served as both a symbol of the alliance and a demonstration of their commitment to the war effort. Prince Napoleon met with key figures in the Ottoman Empire and engaged with the Francophone community in Istanbul. Furthermore, he visited the front lines and participated in the military campaign. In conclusion, Prince Napoleon’s journey offers vivid impressions of Istanbul during the Crimean War period. Moreover, this visit provided the Ottomans with an opportunity to display Tanzimat-era modernization practices to Europe, as well as the transformations in social and political life.

Keywords

Prens Napolyon , Fransa , İngiltere , Kırım Harbi , İstanbul

References

• Presidency of The Republic of Türkiye Directorate of State Archives, The Ottoman Archive (BOA)
• Babıali Evrak Odası Defterleri (BEO.BEONGG.d), 930.
• Cevdet Saray (C.SM).
• Hariciye Siyasi (HR.SYS).
• Hazine-i Hassa Defterleri (HH.d), 11641 Lef 2; 11642.
• Hazine-i Hassa İradeler (HH.İ).
• İrade Dahiliye (İ.DH).
• İrade Meclis-i Vükela (İ.MVL).
• Mabeyn-i Hümayun İradeleri (MB.İ).
• Sadaret Mühimme Evrakı (A.}DVN.MHM).
• Sadaret Nezaret ve Devair Evrakı (A.}MKT.NZD).
• İrade Hariciye (İ.HR).
• Ceride-i Havadis.
• Journal de Constantinople.
• Le Moniteurs Universel.
• Takvim-i Vekayi.
• The Illustrated London News.
• Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniye. Istanbul: 1270.
• Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniye. Istanbul: 1271.
• Badem, Candan. The Ottoman Crimean War (1853-1856). Leiden: Brill, 2010.
• Ballı, Muhammet. Tanzimatçı Bir Devlet Adamı: Mehmed Kabûlî Paşa (1812-1877). Giresun: Giresun Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MA Thesis, 2017.
• Battesti, Michèle. Plon-Plon: Le Bonaparte Rouge. Paris: Perrin, 2010.
• Bonapartistes Blancs et Bonapartistes Rouges. Paris: E. Dentu, 1885.
• Encyclopedia Britannica. “Napoléon-Joseph-Charles-Paul Bonaparte”. Access 1 June 2021. https://www.britannica.com/biography/Napoleon-Joseph-Charles-Paul-Bonaparte.
• Castille, Hippolyte. Le Prince Napoléon Bonaparte. Paris: E. Dentu, 1859.
• Çekmez, Ozan. Kırım Savaşı Yıllarında İstanbul’da Sosyal ve Ekonomik Yaşam (1853-1856). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, MA Thesis, 2017.
• Çelik, Yüksel. Râmi Kışlası II. Mahmud Devrinde Aydın-Despotik Modernleşmenin Karargâhı. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları, 2022.
• de Bazancourt, Baron. L’Expédition de Crimée L’armée Française à Gallipoli, Varna et Sébastopol Chroniques Militaires de la Guerre D’Orient. vol. 1, Paris: Librairie D’Amyot, 1858.
• Giz, Adnan. “XIX. Asırda İstanbul’u Ziyaret Eden Batılı Prensesler ve Hükümdarlar”. Hayat Tarih Mecmuası 1 (1969), 22-27.
• Hayreddin. Vesaik-i Tarihiyye ve Siyasiyye Tetebbuatı, vol. 1., Istanbul: 1326.
• İstanbul Sarayları, ed. Halûk Y. Şehsuvaroğlu, İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları, 1954.
• Keleş, Erdoğan. “Kırım Savaşı’nda (1853-1856) Müttefik Orduların Sevk ve İdare Merkezi: Varna”. The Journal of International Social Research, 9/43, (April 2016), 773-800.
• Keleş, Erdoğan, “Kırım Savaşı’nda (1853-1856) Müttefik Ordularının Barınma ve İaşe Sorunları”. XVI. Türk Tarih Kongresi, Ankara 20-24 Eylül 2010, Kongreye Sunulan Bildiriler, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2010.
• Le Prince Napoléon. La Vérieté a Mes Calomniateurs. Paris: E. Dentu, 1871.
• Le Prince Napoléon. Napoléon et ses Déctrecteurs. Paris: Calmann Lévy, 1887.
• Önel, Emine. “Fer’iye Dairesi”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, 2/294, Istanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı, 1993.
• Özcan, Besim. “Kırım Harbi Sırasında Bazı Avrupalı Devlet Adamlarının Osmanlı Ülkesini Ziyaretleri (1854-1855), OTAM, 9, 1998, 287–321.
• Özyetgin, Ayşe Melek et al. Osmanlı İmparatorluğu’nda Diplomasi ve Ağırlama. Istanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, 2023.
• Perot, Jacques et al. Hatice Sultan ile Melling Kalfa. translated by Ela Güntekin, Istanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2001.
• Sertoğlu, Midhat. Mufassal Osmanlı Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2011.
• Sir Adolphus Slade. Turkey and Crimean War: A Narrative of Historical Events. London: Smith, Elder and Co., 1867.
• Şehsuvaroğlu, Halûk Y. Tarihî Odalar. Istanbul: İnkılap Kitabevi, 1954.
• Thomas, Albert. “Napoleon III”. The Encyclopaedia of Britannica. 19/211–216. New York: 1911.
• Türkgeldi, Ali Fuat. Mesâil-i Mühimme-i Siyasiyye. vol. 1, ed. Bekir Sıtkı Baykal, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1987.