Mela Fethullah el-Ebbasî ve Onun İslamî Kürt Edebiyatındaki Yeri
Abstract
Molla Fethullah Batman bölgesinin bir alimi olarak ünlüydü. O, bölge halkının büyük davalarını feraset ve adilliği sayesinde çözerdi. Dolayısıyla onun bu toplumda büyük bir saygınlığı vardı. Bunların dışında o Kurmancca bir şiiriyle de dikkat çekiyordu. Ne var ki onun ataları, yaşam öyküsü ve edebi sanatı hakkındaki bilgiler sadece sözlü olarak bulunuyordu. Bu bölgenin bir yerlisi olarak ister istemez bu durumdan rahatsız oluyorduk. Dolayısıyla biz bu alimin ihmal edilmiş olan bu yönlerini araştırmamızın sorunu olarak seçtik. Biz onun ailesini, yaşam öyküsünü ve eserlerini gün ışığına çıkarmak ve onun Klasik Kurmanci edebiyatı tarihindeki yernin tespit etmek amacıyla saha araştrımasına başladık. Biz çalışmamızın başında onun yakın hısım ve akrabalarına ulaştık ve nitel araştrıma yönteminin tekniklerinden gözlem, görüşme ve mülakat yoluyla onunla ilgili bilgiler derledik. Daha sonra onunla ilgili yazılı kaynakları topladık ve onun izini sürdük. Araştırma sürecinin sonunda Molla Fethullah’ın Botan bölgesinin alim bir ailesine mensup olduğu anlaşıldı. Kendisi ilmi öğrenimi ve tasavvufi eğitiminden sonra Batman bölgesinde medrese açtığını, müderrislik yaptığını ve bu bölgede onlarca yıl toplumsal ve dini hizmet yapmıştır. Bununla beraber onun iki dini-tasavvufi şiiri de Kürtçe yamıştır.
Keywords
Medrese, dergâh, Klasik Kurmancî edebiyatı, mersîye, Molla Fethullah
Supporting Institution
yok
Ethical Statement
Bu çalışmamda bilimsel etiğe tamamen uyduğumu beryan ederim
Thanks
Kadim Akademi emekçilerine teşekkür ederim. Ayrıca makalemi hazırlama sürecinde bana yardım eden Molla Latif Pakiş ve Eşref Pakiş'e teşekkür ediyorum.
References
- Adak, A. (2019), Teşeyên Nezmê di Edebiyata Kurdî ya Klasîk de, İstanbul: Nûbihar.
- Bagdu, İ, (1993). Şeyh Halit, İstanbul: Star Matbaası.
- Beğik, M. (2024). Jiyana Seyda Mele Ebdullahê Xerzî (Timoqî), Wan: Peywend.
- el-Ebbasî, Ş. Y. (2007). Sohbet-i Gulşeni, (Derleyen: Serdar Üstündağ), İstanbul: Sistem Matbaacılık.
- Dîwanen Cami‘en li Be‘di Qesadi Ehli’l-Mehebbeti, Ceme‘eha: Muhemmed Şeyxmûs bin Mela Îbrahîm bin Mela Muhemmed el-Buhtî ez-Zivingî en-Neqşebendî, 2014.01.04, (Çapa Taybet).
- Kartal, N. (2016). Molla Muhyiddin el-Havelî ve Fıkıhçılığı, Bingöl: Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Hukuku Anabilim Dalı.
- Kudret, C. (1980). Örneklerle Edebiyat Bilgileri 1, İstanbul İnkılap ve Aka Basımevi.
- Mensûr R. F. (1372). Enwa‘ê Şi‘rê Farisî, Tehran: Întişaratê Niwîd Şîrazî.
- Pala, İ. (2020). Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Ankara: Kapı Yayınları.
- Pilatin, Ü. (2012). “Batman ve Çevresinde Faalîyet Gösteren Geleneksel Eğitim Kurumları”, Batman Üniveresitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, c. 1, sayı 1.