Prayers and Curses in Poetic in Çankırı Folk Culture
Abstract
A poetics text, while revealing aesthetics and structure, also presents fragments of the personal and social life of the person who produces, expresses, or speaks them. While the concept of “expatriation” dealt with in a verse is a common form of human emotion, the types of expatriation change in terms of the related community. Therefore, by presenting contextual analyses of the changes of a single phenomenon in folk culture, this change can be traced and the meanings of cultural processes can be completed. Especially in oral culture, religion is one of the most important concepts that can be performed as an independent artistic form on the one hand and reveal the individual attitudes and beliefs of the performer on the other. It is possible to trace religious knowledge in them, from preachings to prayers, from praises to curses in poetics text. Prayers and curses are a specific genre and they appear as unique examples that reveal the experiences, hopes, religious tendencies and even worldly perceptions of the speaker or a minstrel. In this context, the fact that Çankırı province maintains oral and artistic communication alive thanks to folk traditions such as yâranlık carries this region to a special position. The presence of many verse texts in Çankırı province, which play a role in the transmission of oral tradition, is another reason that enhances this importance. Therefore, this study will focus on prayers and curses in verse in Çankırı folk culture. For this purpose, a literature review was conducted and prayers and curses were tried to be found and analyzed in the works on Çankırı folk culture. In addition, the cultural functions of the elements in the analyzed verses in terms of religious or worldly concepts were revealed and the intense discourses between daily life and religion were drawn attention.
Keywords
Çankırı Halk Kültüründe Manzum Dualar ve Beddualar
Öz
Manzum metinler, bir estetik haz ve yapı ortaya koyarken aynı zamanda onu üreten, aktaran veya söyleyenin kişisel ve sosyal hayatından kesitler sunar. Bir manzumede ele alınan “gurbetlik” olgusu, insanoğlunun ortak duygulanış biçimi iken gurbet çekmenin türleri, ilgili topluluk açısından değişime uğramaktadır. Halk kültüründe tek bir olgunun geçirdiği değişimlerin bağlamsal analizlerinin ortaya konulmasıyla bu değişim izlenebilir ve kültürel süreçlerin anlamları tamamlanabilir. Özellikle sözlü kültür içerisinde bir yönden müstakil bir sanatsal form olarak icra edilebilen öte yandan söyleyenin bireysel tutumlarını ve inançlarını ortaya çıkaran olguların başında ise din gelmektedir. Manzum metinlerin içerisinde dinî öğütlerden dualara, övgülerden beddualara kadar dinî bilgilerin izlerini sürmek mümkündür. Dualar ve beddualar ise alkış ve kargış olmak üzere müstakil bir tür olmasının yanında söyleyenin veya bir şairin yaşanmışlığını, umutlarını, dinî temayüllerini ve hatta dünyevî algılarını ortaya koyan eşsiz numuneler olarak karşımızı çıkarlar. Bu kapsamda Çankırı ilinin yâranlık gibi halk gelenekleri sayesinde sözlü ve sanatlı iletişimi canlı olarak sürdürmesi bu bölgeyi özel bir konuma taşımaktadır. Sözlü geleneğin aktarılmasında Çankırı iline ait pek çok manzum metnin bulunması da bu önemi pekiştiren bir diğer nedendir. Dolayısıyla bu çalışmada Çankırı halk kültüründe yer alan manzum dua ve beddualar konu edilecektir. Bu amaç doğrultusunda literatür taraması yapılmış, Çankırı halk kültürünü konu alan eserlerde dualar ve beddualar bulunarak tahlil edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca incelenen manzumelerde yer alan unsurların dinî veya dünyevî olgular açısından kültürel işlevleri ortaya konulmuş ve gündelik yaşantı ile din arasındaki yoğun söylemlere dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler
