Research Article

SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI

Volume: 13 Number: 2 October 31, 2025
EN TR

SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI

Abstract

Bu çalışma, Nil Nehri Havzası’nda yer alan ve kıtanın en büyük su projelerinden biri olan Büyük Etiyopya Rönesans Barajı’nın (BERB) jeopolitik ve hidropolitik etkilerini coğrafi bakış ile incelemektedir. Suya erişimin tarih boyunca medeniyetlerin gelişimindeki belirleyici faktörlerden biri olduğu dikkate alındığında, medeniyetlerin var olma mücadelelerinde su kaynaklarına sahip olma ve yönetme üstünlüğünün yadsınamaz bir güce sahip olma anlamı taşıdığı aşikardır. Özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde sınır aşan sulara sahip ülkeler arasında yaşanan güç asimetrileri, havza yönetiminde önemli bir çekişme alanı yaratmaktadır. Etiyopya’nın başlattığı BERB projesi, yukarı kıyıdaş ülkelerin kendi kalkınma hedeflerini gerçekleştirme çabasının bir ürünü olarak değerlendirilmekte, aşağı kıyıdaş Mısır ve Sudan’ın ise tarihsel hak iddiaları ve Nil Nehri’ne olan bağımlılıkları nedeniyle bu projeye karşı sert tavırlar sergilediği görülmektedir. Bu bağlamda çalışmada Nil Havzası’ndaki su paylaşım mücadelesi; havza hidrolojik özellikleri, tarihsel süreç, nüfus dinamikleri, uluslararası hukuk ve enerji güvenliği bağlamında çok boyutlu olarak incelenerek BERB’in jeopolitik ve hidropolitik önemi ele alınmış ve projenin bölgesel güç dengeleri üzerindeki etkisi çok yönlü olarak araştırılmıştır.

Keywords

References

  1. Abd-El Monsef, H., Smith, S. E., & Darwish, K. (2015). Impacts of the Aswan High Dam after 50 years. Water Resources Management, 29, 1873–1885. https://doi.org/10.1007/s11269-015-0916-z
  2. Ahmed, M., Abdelrehim, R., Elshalkany, M., & Abdrabou, M. (2024). Impacts of the Grand Ethiopian Renaissance Dam on the Nile River’s downstream reservoirs. Journal of Hydrology, 633, 130952. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2024.130952
  3. Alemayehu, A. (2024). Conflicts and treaty over the Nile Basin: A critical review. East African Journal of Environment and Natural Resources, 7(1), 1–16. https://doi.org/10.37284/eajenr.7.1.1673
  4. Bilen, Ö. (2000). Orta Doğu, su sorunları ve Türkiye. Siyasal Araştırmalar Vakfı.
  5. Bray, T. L. (2013). Water, ritual, and power in the Inca empire. Latin American Antiquity, 24(2), 164–190. https://doi.org/10.7183/1045-6635.24.2.164
  6. Brown, E., & Sutcliffe, J. V. (2013). The water balance of Lake Kyoga, Uganda. Hydrological Sciences Journal, 58(2), 342–353. https://doi.org/10.1080/02626667.2012.753148
  7. CEDARE. (2014). Nile River Basin M&E rapid assessment report (Monitoring & Evaluation for Water in North Africa [MEWINA] Project, Water Resources Management Program). CEDARE.
  8. Çamyamaç, A. (2024). Nil Havzası işbirliği çerçeve anlaşmasının yürürlüğe girişine ilişkin bir değerlendirme. İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(10), 29–57.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental Geography

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2025

Submission Date

June 24, 2025

Acceptance Date

July 14, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 13 Number: 2

APA
Kale, M. M., & Çetmi, O. H. (2025). SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(2), 191-222. https://doi.org/10.57115/karefad.1725976
AMA
1.Kale MM, Çetmi OH. SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2025;13(2):191-222. doi:10.57115/karefad.1725976
Chicago
Kale, Mustafa Murat, and Onur Han Çetmi. 2025. “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 (2): 191-222. https://doi.org/10.57115/karefad.1725976.
EndNote
Kale MM, Çetmi OH (October 1, 2025) SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 2 191–222.
IEEE
[1]M. M. Kale and O. H. Çetmi, “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 13, no. 2, pp. 191–222, Oct. 2025, doi: 10.57115/karefad.1725976.
ISNAD
Kale, Mustafa Murat - Çetmi, Onur Han. “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 13/2 (October 1, 2025): 191-222. https://doi.org/10.57115/karefad.1725976.
JAMA
1.Kale MM, Çetmi OH. SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2025;13:191–222.
MLA
Kale, Mustafa Murat, and Onur Han Çetmi. “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 13, no. 2, Oct. 2025, pp. 191-22, doi:10.57115/karefad.1725976.
Vancouver
1.Mustafa Murat Kale, Onur Han Çetmi. SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2025 Oct. 1;13(2):191-222. doi:10.57115/karefad.1725976