Araştırma Makalesi

SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI

Cilt: 13 Sayı: 2 31 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI

Öz

Bu çalışma, Nil Nehri Havzası’nda yer alan ve kıtanın en büyük su projelerinden biri olan Büyük Etiyopya Rönesans Barajı’nın (BERB) jeopolitik ve hidropolitik etkilerini coğrafi bakış ile incelemektedir. Suya erişimin tarih boyunca medeniyetlerin gelişimindeki belirleyici faktörlerden biri olduğu dikkate alındığında, medeniyetlerin var olma mücadelelerinde su kaynaklarına sahip olma ve yönetme üstünlüğünün yadsınamaz bir güce sahip olma anlamı taşıdığı aşikardır. Özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde sınır aşan sulara sahip ülkeler arasında yaşanan güç asimetrileri, havza yönetiminde önemli bir çekişme alanı yaratmaktadır. Etiyopya’nın başlattığı BERB projesi, yukarı kıyıdaş ülkelerin kendi kalkınma hedeflerini gerçekleştirme çabasının bir ürünü olarak değerlendirilmekte, aşağı kıyıdaş Mısır ve Sudan’ın ise tarihsel hak iddiaları ve Nil Nehri’ne olan bağımlılıkları nedeniyle bu projeye karşı sert tavırlar sergilediği görülmektedir. Bu bağlamda çalışmada Nil Havzası’ndaki su paylaşım mücadelesi; havza hidrolojik özellikleri, tarihsel süreç, nüfus dinamikleri, uluslararası hukuk ve enerji güvenliği bağlamında çok boyutlu olarak incelenerek BERB’in jeopolitik ve hidropolitik önemi ele alınmış ve projenin bölgesel güç dengeleri üzerindeki etkisi çok yönlü olarak araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abd-El Monsef, H., Smith, S. E., & Darwish, K. (2015). Impacts of the Aswan High Dam after 50 years. Water Resources Management, 29, 1873–1885. https://doi.org/10.1007/s11269-015-0916-z
  2. Ahmed, M., Abdelrehim, R., Elshalkany, M., & Abdrabou, M. (2024). Impacts of the Grand Ethiopian Renaissance Dam on the Nile River’s downstream reservoirs. Journal of Hydrology, 633, 130952. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2024.130952
  3. Alemayehu, A. (2024). Conflicts and treaty over the Nile Basin: A critical review. East African Journal of Environment and Natural Resources, 7(1), 1–16. https://doi.org/10.37284/eajenr.7.1.1673
  4. Bilen, Ö. (2000). Orta Doğu, su sorunları ve Türkiye. Siyasal Araştırmalar Vakfı.
  5. Bray, T. L. (2013). Water, ritual, and power in the Inca empire. Latin American Antiquity, 24(2), 164–190. https://doi.org/10.7183/1045-6635.24.2.164
  6. Brown, E., & Sutcliffe, J. V. (2013). The water balance of Lake Kyoga, Uganda. Hydrological Sciences Journal, 58(2), 342–353. https://doi.org/10.1080/02626667.2012.753148
  7. CEDARE. (2014). Nile River Basin M&E rapid assessment report (Monitoring & Evaluation for Water in North Africa [MEWINA] Project, Water Resources Management Program). CEDARE.
  8. Çamyamaç, A. (2024). Nil Havzası işbirliği çerçeve anlaşmasının yürürlüğe girişine ilişkin bir değerlendirme. İzmir Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(10), 29–57.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

24 Haziran 2025

Kabul Tarihi

14 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kale, M. M., & Çetmi, O. H. (2025). SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(2), 191-222. https://doi.org/10.57115/karefad.1725976
AMA
1.Kale MM, Çetmi OH. SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. KAREFAD. 2025;13(2):191-222. doi:10.57115/karefad.1725976
Chicago
Kale, Mustafa Murat, ve Onur Han Çetmi. 2025. “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 (2): 191-222. https://doi.org/10.57115/karefad.1725976.
EndNote
Kale MM, Çetmi OH (01 Ekim 2025) SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 2 191–222.
IEEE
[1]M. M. Kale ve O. H. Çetmi, “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”, KAREFAD, c. 13, sy 2, ss. 191–222, Eki. 2025, doi: 10.57115/karefad.1725976.
ISNAD
Kale, Mustafa Murat - Çetmi, Onur Han. “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 13/2 (01 Ekim 2025): 191-222. https://doi.org/10.57115/karefad.1725976.
JAMA
1.Kale MM, Çetmi OH. SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. KAREFAD. 2025;13:191–222.
MLA
Kale, Mustafa Murat, ve Onur Han Çetmi. “SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 2, Ekim 2025, ss. 191-22, doi:10.57115/karefad.1725976.
Vancouver
1.Mustafa Murat Kale, Onur Han Çetmi. SUYUN JEOPOLİTİK ÖNEMİNE COĞRAFİ BAKIŞ: BÜYÜK ETİYOPYA RÖNESANS BARAJI. KAREFAD. 01 Ekim 2025;13(2):191-222. doi:10.57115/karefad.1725976