Research Article

Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak

Volume: 23 Number: 1 March 20, 2024
EN TR

Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak

Abstract

Bu makalede bireylerin eylemlerine müdahale etmenin tek haklı gerekçesinin başkalarına zarar gelmesini önlemek olduğunu ifade eden ‘‘zarar ilkesine (Zİ)’’ getirilen üç eleştiriyi tartıştım. Öncelikle ilkeyi anlamlı kılabilecek bir zarar tarifinin bulunmadığı eleştirisini ele alarak bu eleştirinin, ilkenin ancak problemsiz bir zarar tanımı ile birlikte makul kabul edilebileceği varsayımına dayandığını tespit ettim. Zarar kavramına ilişkin var olan bilgi dağarcığımızı görmezden gelmesi ve zarara başvuran ilkeler haricindeki diğer birçok ilkeyi de kapsayan genel bir şüpheciliğin önünü açması nedeniyle ilgili varsayımı reddetmemiz gerektiğini savundum. İkinci olarak, zarar vermenin yanlışlığının halihazırda yaygın olarak kabul ediliyor olmasından ötürü Zİ’nin bize yeni bir şey söylemediği, zararın türü/miktarı gibi güncel tartışmaların yoğunlaştığı noktalarda suskun kaldığı ve dolayısıyla artık işlevsiz olduğu eleştirisini değerlendirdim. Buna karşın hangi zarar tarifinin benimsendiğinden bağımsız olarak Zİ’nin, zararın varlığı kanıtlanmadıkça bireylerin eylemlerinde serbest bırakılmaları gerektiğini vurgulayan bir özgürlük karinesini temsil etme ve bazı eylemlerin zarar içermese dahi yasaklanabileceğini düşünen hukuki ahlakçılara yasak taleplerini gerekçelendirme yükümlülüklerini hatırlatma şeklinde iki önemli işleve halen sahip olduğunu iddia ettim. Son olarak Zİ'nin potansiyel kötüye kullanımlarına dair endişelere değindim. Bu endişelerin giderilmesi için yapılması gerekenin, zarar içeren eylemleri belirlemeye çalışmak değil, her eylemin bir miktar zarar içerme olasılığına sahip olduğunu kabul ederek hangi tür zararların hukuken düzenlenmesi gerektiği özelinde makul bir seçenek ortaya koymak olduğunu iddia ettim. Zİ’nin suiistimallerinin genellikle zarar kavramının geniş yorumlanmasının ürünü olduğunu düşünerek, cebir ve hile eylemlerinin neden olduğu birinci derece zararları esas alan, hukuki öngörülebilirliği artıracak bir hukuki çerçeve benimsemeyi tercih ettim. Kuşkusuz bu tercih yasaklanması gereken bazı zararlı eylemlere karşı hukuki koruma sağlayamama riskini içermektedir; ancak bu, özgürlüğü korumayı taahhüt eden genel bir ilke ortaya koymak için ödenmesi gereken bir bedeldir. Buradan hareketle, ele aldığım üç eleştiriden hiçbirinin Zİ’nin reddedilmesini gerektirmediği sonucuna vardım.

Keywords

References

  1. Archard, D. (1990) Freedom Not to be Free: The Case of the Slavery Contract in J. S. Mill’s On Liberty. Philosophical Quarterly 40: 453-465.
  2. Boonin, D. (2014). The Non-Identity Problem and the Ethics of Future People. New York: Oxford University Press.
  3. Bradley, B. (2012). Doing Away with Harm. Philosophy and Phenomenological Research. 85(2), 390–412.
  4. Brown, D. G. (2010). Mill on the Harm in Not Voting, Utilitas, 22: 126–33.
  5. Cane, P. (2006). Taking Law Seriously: Starting Points of the Hart/Devlin Debate. The Journal of Ethics, 10(1/2), 21–51.
  6. Devlin, P. (1965). The Enforcement of Morals. Oxford: Oxford University Press.
  7. Duff, R. A. (2016). Legal Moralism and Public Wrongs. Legal, Moral, and Metaphysical Truths: The Philosophy of Michael S. Moore (ed. Ferzan K. & Morse S., pp. 95-110). Oxford: Oxford University Press.
  8. Dülger, M. (2020). John Stuart Mill ve Hukuk Kuramına Etkileri. Beytulhikme An International Journal of Philosophy. 10 (4), 1471-1493.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Systematic Philosophy (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 20, 2024

Submission Date

December 6, 2023

Acceptance Date

February 6, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 23 Number: 1

APA
Ataş, U. (2024). Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 23(1), 68-93. https://doi.org/10.20981/kaygi.1400899
AMA
1.Ataş U. Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. 2024;23(1):68-93. doi:10.20981/kaygi.1400899
Chicago
Ataş, Utku. 2024. “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23 (1): 68-93. https://doi.org/10.20981/kaygi.1400899.
EndNote
Ataş U (March 1, 2024) Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23 1 68–93.
IEEE
[1]U. Ataş, “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”, Kaygı, vol. 23, no. 1, pp. 68–93, Mar. 2024, doi: 10.20981/kaygi.1400899.
ISNAD
Ataş, Utku. “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23/1 (March 1, 2024): 68-93. https://doi.org/10.20981/kaygi.1400899.
JAMA
1.Ataş U. Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. 2024;23:68–93.
MLA
Ataş, Utku. “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, vol. 23, no. 1, Mar. 2024, pp. 68-93, doi:10.20981/kaygi.1400899.
Vancouver
1.Utku Ataş. Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. 2024 Mar. 1;23(1):68-93. doi:10.20981/kaygi.1400899

e-ISSN: 2645-8950