Klasik Düşüncede Eğitimin Ontolojik Temelleri: Varlık, Hakikat ve Modern Eğitimde Anlam Krizi

Abstract

Bu çalışma, klasik düşüncede eğitimin dayandığı varlık ve hakikat anlayışını ontolojik bir perspektiften incelemekte; modern dönemde ortaya çıkan epistemolojik ve ontolojik dönüşümlerin eğitim tasavvuru üzerindeki etkilerini tartışmaktadır. Her eğitim anlayışının belirli bir ontolojik ve epistemolojik zemine dayandığı varsayımından hareketle, çalışmada klasik düşüncede hâkim olan varlık ve hakikat telakkisinin eğitimin amacı, içeriği ve yöntemi üzerindeki belirleyici etkisi ele alınmıştır. Klasik dönemde eğitim, insanın mahiyetinin ne olduğu ve hakikatin ne şekilde kavranabileceği sorularına verilen cevaplar doğrultusunda şekillenmiştir. Bu bağlamda klasik düşüncede eğitim, yalnızca pedagojik bir faaliyet değil, insanın varlıkla kurduğu ilişkinin bir ifadesi olarak insanın ontolojik yetkinleşme süreci şeklinde kavranmaktadır. Çalışma özellikle klasik düşüncede varlığın düzenli, anlamlı ve aşkın bir ilkeye bağlı olduğu kabulünün, eğitimi insanın hakikate yönelmesi ve yetkinleşmesi süreci olarak nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, Platon, Aristoteles, Farabi ve İbn Sina’nın ontolojik ve epistemolojik yaklaşımları çerçevesinde eğitimin ahlaki, entelektüel ve varoluşsal boyutları analiz edilmiştir. Çalışma ayrıca modern eğitim anlayışında ortaya çıkan araçsallaşma ve anlam krizini, hakikat ve varlık anlayışında meydana gelen ontolojik dönüşüm bağlamında tartışmaktadır. Dolayısıyla eğitim, yalnızca bilgi aktarımı değil, insanın varlık düzeni içerisindeki yerini idrak etmesini amaçlayan bütüncül bir süreçtir. Sonuçta çalışma, eğitimin yalnızca teknik bir süreç değil, ontolojik ve felsefi bir mesele olduğunu vurgulamakta; klasik düşüncenin sunduğu bütüncül perspektifin, modern eğitim tartışmalarında insan, hakikat ve eğitimin amacı arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesine katkı sunabilecek imkânlar barındırdığını ileri sürmektedir.

Keywords

• Klasik Düşünce
• Hakikat
• Eğitim Felsefesi
• Eğitim Felsefesi
• Klasik Düşünce
• Hakikat
• Ontolojik Eğitim
• Modern Eğitim

The Ontological Foundations of Education in Classical Thought: Being, Truth, and the Crisis of Meaning in Modern Education

Abstract

This study examines the understanding of existence and truth upon which education is based in classical thought from an ontological perspective; it also discusses the effects of epistemological and ontological transformations that emerged in the modern era on the conception of education. Starting from the assumption that every understanding of education is based on a specific ontological and epistemological foundation, the study addresses the decisive influence of the dominant conception of being and truth in classical thought on the purpose, content, and method of education. In the classical period, education was shaped by the answers given to the questions of what the nature of man is and how truth can be grasped. In this context, education in classical thought is understood not only as a pedagogical activity but also as a process of ontological competence for man, as an expression of the relationship man establishes with being. The study specifically reveals how the acceptance in classical thought that being is bound to an orderly, meaningful, and transcendent principle shaped education as a process of man's turning towards truth and achieving competence. However, the moral, intellectual, and existential dimensions of education have been analyzed within the framework of the ontological and epistemological approaches of Plato, Aristotle, Farabi, and Ibn Sina. The study also discusses the instrumentalization and meaning crisis that has emerged in the modern understanding of education, in the context of the ontological transformation occurring in the understanding of truth and existence. Therefore, education is considered not only as the transfer of knowledge, but also as a holistic process aimed at enabling the individual to understand their place within the order of existence. In conclusion, the study emphasizes that education is not merely a technical process, but an ontological and philosophical issue; it argues that the holistic perspective offered by classical thought holds possibilities for contributing to a rethinking of the relationship between human, truth, and the purpose of education in modern educational discussions.

Keywords

• Classical Thought
• Truth
• Philosophy of Education
• Classical Thought
• Truth
• Ontological Education
• Modern Education

References

1. Arendt, H. (2019). Geçmişle Gelecek Arasında (çev. Bahadır Sina Şener). İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Aristoteles (2017). Metafizik (çev. Ahmet Arslan). İstanbul: Sosyal Yayınları.
3. Aristoteles (2018). Nikomakhos’a Etik (çev. Saffet Babür). Ankara: Bilgesu Yayınları.
4. Aristoteles. (2008). Eğitim Üzerine (Haz. J. Burnet, Çev. Ahmet Aydoğan). İstanbul: Say Yayınları.
5. Farabi. (1974). Mutluluğu Kazanma (Tahsîlü's-Saʿâde) (çev. Hüseyin Atay). Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.
6. Gatto, J. T. (2018). Eğitim: Bir Kitle İmha Silahı: Zorunlu Eğitimin Karanlık Dünyasında Bir Yolculuk (Çev. M. Ali Özkan). İstanbul: EDAM.
7. Gazali (2011). İhyâu Ulûmi’d-Dîn (çev. Ahmet Serdaroğlu), c. III. İstanbul: Bedir Yayınları.
8. Hadot, P. (1995). Philosophy as a Way of Life. Oxford: Blackwell.

9. Hadot, P. (2012). Ruhani Alıştırmalar ve Antik Felsefe (Çev. Kübra Gürkan). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
10. Han, B.-C. (2018). Şeffaflık Toplumu (çev. Haluk Barışcan). İstanbul: Metis Yayınları.
11. İbn Sina (1959). Kitâbü’n-Nefs (nşr. Fazlur Rahman). Kahire.
12. İnce, A. (2021). Eğitilmiş İnsanın İmali. İstanbul: İnsan Yayınları.
13. İnce, A. (2024). İnsanı Anlamak. İstanbul: İnsan Yayınları.
14. Jaeger, W. (1945). Paideia: The Ideals of Greek Culture, Vol. I. Oxford: Oxford University Press.
15. Küçükalp, K. (2022). Modern ve Postmodern Zamanlarda Eğitimin Varlık-Oluşsal Ufkundaki Dönüşüm Üzerine Bir Deneme. Sosyoloji Divanı, 10(20), 229–235.
16. Küçükalp, K. ve Cevizci, A. (2010). Batı Düşüncesi. İstanbul: İsam Yayınları.
17. MacIntyre, A. (2007). After Virtue. A study in moral theory (3rd ed.). Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press.
18. MacIntyre, A. (2013). Erdem Peşinde (çev. Muttalip Özcan). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
19. Miskeveyh, İbn. (2017). Ahlâk Eğitimi (Tehzîbü'l-Ahlâk) (çev. Abdulkadir Şener, İsmet Kayaoğlu ve Cihat Tunç). İstanbul: Büyüyen Ay Yayınları
20. Platon (2019). Devlet (çev. Sabahattin Eyüboğlu – M. Ali Cimcoz). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
21. Postman, N. (2016). Teknopoli: Kültürün Teknolojiye Teslim Oluşu (çev. M. Emre Yılmaz). Ankara: Sentez Yayınları.
22. Taylor, C. (2014). Modernliğin Sıkıntıları (çev. Uğur Canbilen). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.