Research Article

Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi

Volume: 25 Number: 2 September 30, 2026
EN TR

Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi

Abstract

Bu çalışma, Jean-Jacques Rousseau’nun siyaset felsefesi bağlamında geliştirdiği ahlaki özgürlük ve genel irade kavramlarının, Immanuel Kant’ın ahlak felsefesinde nasıl bir dönüşüme uğrayarak özerk irade ve kategorik buyruk kavramlarına temel oluşturduğunu incelemektedir. Rousseau’nun modern felsefedeki yeri genellikle siyaset teorisi ile sınırlandırılsa da Kant’ın onu “ahlak dünyasının Newton’u” olarak nitelemesi, bu etkilenimin boyutunu görmek bakımından önemlidir. Bu boyutu ortaya koymak üzere çalışma, Rousseau’nun “kendi koyduğumuz yasaya itaat etmek özgürlüktür” önermesinin Kant’ta iradenin özerkliği ilkesine nasıl dönüştüğüne odaklanmaktadır. Rousseau’da bireyi dürtülerinin kölesi olmaktan kurtaran ahlaki özgürlük fikri, Kant’ta insanın kendi belirlediği yasaya itaat etmesi gerektiği fikri ile sistematik bir yapıya kavuşmuştur. Ayrıca Rousseau’nun bireyler arasında eşitlik ve karşılıklı saygıya dayanan toplum ideali, Kant’ın insanı salt bir araç değil, kendinde bir amaç olarak gören ahlak anlayışına zemin hazırlamıştır. Yukarıda ele alınan dört kavram ışığında bu çalışma, Kant’ın pratik felsefesinin Rousseau’nun siyasal ve ahlaki düşüncelerinin sistematik bir yeniden yorumu olarak okunabileceğini savunmaktadır. Bu bağlamda Rousseau’nun genel irade anlayışından Kant’ın ahlaki yasa öğretisine uzanan güçlü bir kavramsal sürekliliğin bulunduğu ileri sürülmektedir.

Keywords

References

  1. Aydoğan, E. (2022). “Kant Etiğinin Newton’u Olarak Jean Jacques Rousseau.” Hitit İlahiyat Dergisi, 21(2), 975–1004. https://doi.org/10.14395/hid.1162172.
  2. Bahner, W. (1989). “Jean Jacques Rousseau’nun Toplumsal ve Siyasal Hedefi” (çev. O. Gülkaya). Felsefe Dergisi, 89(1), 80–99.
  3. Bakır, K. (2010). “Jean Jacques Rousseau’nun Natüralist Eğitim Anlayışı.” Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 103–122.
  4. Cassirer, E. (2007). Kant’ın Yaşamı ve Öğretisi (çev. D. Özlem). İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  5. Cassirer, E. (2017). Rousseau, Kant, Goethe (çev. M. Tüzel). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  6. Cevizci, A. (2010). Felsefe Tarihi. İstanbul: Say Yayınları.
  7. Darwall, S. (2023). Modern Moral Philosophy: From Grotius to Kant (1st ed.). Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781139025065.
  8. Dent, N. J. H. (2000). Rousseau Sözlüğü (çev. B. Özkan, N. Ilgıcıoğlu, A. Çitil ve A. Kovanlıkaya). İstanbul: Sarmal Yayıncılık.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ethics, 18th Century Philosophy

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

April 4, 2026

Acceptance Date

July 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 25 Number: 2

APA
Taştan, Ü., & Evren, M. (2026). Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(2), 508-530. https://doi.org/10.20981/kaygi.1923031
AMA
1.Taştan Ü, Evren M. Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi. Kaygı. 2026;25(2):508-530. doi:10.20981/kaygi.1923031
Chicago
Taştan, Ümit, and Mehmet Evren. 2026. “Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 25 (2): 508-30. https://doi.org/10.20981/kaygi.1923031.
EndNote
Taştan Ü, Evren M (September 1, 2026) Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 25 2 508–530.
IEEE
[1]Ü. Taştan and M. Evren, “Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi”, Kaygı, vol. 25, no. 2, pp. 508–530, Sept. 2026, doi: 10.20981/kaygi.1923031.
ISNAD
Taştan, Ümit - Evren, Mehmet. “Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 25/2 (September 1, 2026): 508-530. https://doi.org/10.20981/kaygi.1923031.
JAMA
1.Taştan Ü, Evren M. Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi. Kaygı. 2026;25:508–530.
MLA
Taştan, Ümit, and Mehmet Evren. “Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, vol. 25, no. 2, Sept. 2026, pp. 508-30, doi:10.20981/kaygi.1923031.
Vancouver
1.Ümit Taştan, Mehmet Evren. Genel İradeden Kategorik Buyruğa: Kant’ın Ahlak Felsefesinde Rousseau’nun Dönüştürücü Etkisi. Kaygı. 2026 Sep. 1;25(2):508-30. doi:10.20981/kaygi.1923031

e-ISSN: 2645-8950