Research Article

Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi

Volume: 7 Number: 2 December 31, 2025
TR EN

Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi

Abstract

Bu çalışma, sporcuların müsabaka sırasında olumsuz davranışlara yönelmelerine neden olan etkenleri belirlemeyi ve bu etkenlerin sporcuların deneyimlerine dayalı göreli önemlerini, sınıflama yargılarına dayalı ölçekleme tekniği ile ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışma, nicel bir yaklaşımla, betimsel ve kesitsel olarak yürütülmüş olup, katılımcılarını çeşitli branşlarda aktif olarak müsabakalara katılan 278 sporcu (185 erkek %66,7; 93 kadın %33,3; yaş ortalaması= 22,27, SS = 4,03) oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, katılımcılara literatür taraması ve uzman görüşlerine dayanılarak hazırlanan 12 temel etkeni içeren “Sporda Olumsuz Davranışlara Yönlendiren Etkenler Formu” sunulmuş ve her bir etkenin, katılımcıların müsabakalardaki genel deneyimlerine bağlı olarak olumsuz davranışlara yönlendirme bakımından ne ölçüde etkili olduğunu sınıflandırmaları istenmiştir. Bu form, hakem kararları, kazanma anlayışı, sporcunun öfkesini kontrol edememesi, antrenör ve takım arkadaşlarının etkileri ile rakip ve seyirci davranışları gibi etkenleri içermektedir. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış ve R (4.3.2.) ortamında sınıflama yargıları kanununun Koşul B denklemine göre analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, sıfıra ötelenmiş ölçek değerlerine göre, hakemlerin adil olmayan kararlar vermesi (Sc= 0,931), ne pahasına olursa olsun kazanma anlayışına sahip olma (Sc= 0,777) ve sporcuların öfkesini kontrol edememesi (Sc= 0,569) en yüksek ölçek değerlerine sahip etkenler olarak belirlenmiş ve çevresel etkenler ise daha düşük ölçek değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Sonuçlar, müsabaka esnasında sporcuların olumsuz davranışlarını açıklamada bireysel psikolojik etkenlerin çevresel faktörlere kıyasla daha belirleyici olduğunu göstermektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu araştırma için etik kurul izni Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Bilimsel Araştırma Önerisi Etik Kurulu’nun 21.05.2025 tarihli ve 3 numaralı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

Thanks

Çalışmaya katılarak katkı sağlayan tüm katılımcılara teşekkür ederim.

References

  1. Alemdağ, C. (2019). Saldırganlıkta prososyal ve antisosyal davranışların rolü. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(3), 107–116. https://dergipark.org.tr/en/pub/ ataunibesyo/article/612477
  2. Altın, Y. (2024). Sporda prososyal ve antisosyal davranışları etkileyen kişilik, motivasyon ve ahlaktan uzaklaşma faktörlerinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi (Tez No. 851983) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden erişildi.
  3. Altın, Y. (2025). Spor yapan bireyleri spora yönlendiren temel nedenlerin Thurstone'un ikili karşılaştırmalara dayalı ölçekleme yöntemi ile ölçeklenmesi. Journal of Physical Education and Sports Studies, 17(1), 27-40. https://doi.org/10.55929/besad.1524530
  4. Bandura, A. (1990). Selective activation and disengagement of moral control. Journal of Social Issues, 46(1), 27–46. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1990.tb00270.x
  5. Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of moral thought and action. In W. M. Kurtines & J. L. Gewirtz (Eds.), Handbook of moral behavior and development (Vol. 1, pp. 45–103). Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
  6. Bartholomew, K. J., Ntoumanis, N., & Thøgersen-Ntoumani, C. (2010). The controlling interpersonal style in a coaching context: Development and initial validation of a psychometric scale. Journal of Sport & Exercise Psychology, 32, 193–216. https://doi.org/10.1123/jsep.32.2.193
  7. Baumeister, R. F., Stillwell, A. M., & Heatherton, T. F. (1994). Guilt: An interpersonal approach. Psychological Bulletin, 115(2), 243–267. https://doi.org/10.1037/0033-2909.115.2.243
  8. Boardley, I. D., & Kavussanu, M. (2007). Development and validation of the Moral Disengagement in Sport Scale. Journal of Sport & Exercise Psychology, 29(5), 608–628. https://doi.org/10.1123/jsep.29.5.608

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Statistical Analysis Methods, Sport and Exercise Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

July 19, 2025

Acceptance Date

November 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 7 Number: 2

APA
Altın, Y. (2025). Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 651-669. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1746151
AMA
1.Altın Y. Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;7(2):651-669. doi:10.51177/kayusosder.1746151
Chicago
Altın, Yasin. 2025. “Sporcuları Müsabaka Esnasında Olumsuz Davranışlar Sergilemeye Yönlendiren Etkenlerin Sınıflama Yargılarına Dayalı ölçeklenmesi”. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 (2): 651-69. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1746151.
EndNote
Altın Y (December 1, 2025) Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 2 651–669.
IEEE
[1]Y. Altın, “Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi”, Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 7, no. 2, pp. 651–669, Dec. 2025, doi: 10.51177/kayusosder.1746151.
ISNAD
Altın, Yasin. “Sporcuları Müsabaka Esnasında Olumsuz Davranışlar Sergilemeye Yönlendiren Etkenlerin Sınıflama Yargılarına Dayalı ölçeklenmesi”. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7/2 (December 1, 2025): 651-669. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1746151.
JAMA
1.Altın Y. Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;7:651–669.
MLA
Altın, Yasin. “Sporcuları Müsabaka Esnasında Olumsuz Davranışlar Sergilemeye Yönlendiren Etkenlerin Sınıflama Yargılarına Dayalı ölçeklenmesi”. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 7, no. 2, Dec. 2025, pp. 651-69, doi:10.51177/kayusosder.1746151.
Vancouver
1.Yasin Altın. Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Dec. 1;7(2):651-69. doi:10.51177/kayusosder.1746151

Cited By

The journal publishes theoretical and applied articles that make original contributions to all areas of the social sciences. Authors may submit articles in Turkish or English, prepared in accordance with the journal’s writing rules. All legal responsibility for the content of published articles rests with the authors.

Kayseri University Journal of Social Sciences operates under the Creative Commons Attribution–Noncommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0).

• Published works may be copied, reproduced, shared, distributed, adapted, translated, and used to create derivative works (e.g., translated or reorganized versions), provided that these uses are non-commercial and proper attribution is given.

• Attribution (BY): Users must give appropriate credit to the original author(s), provide a citation, and include a link to the license. Any changes made must be clearly indicated.

• Noncommercial (NC): Content may only be used for non-commercial purposes and may not be used in paid publications, advertisements, or any activity that generates direct financial gain.

• Derivative works are not required to be licensed under the same terms; however, proper attribution and compliance with non-commercial use are required.

License Information: CC BY-NC4.0

Cc_by-nc_icon.svg

Skip to the home page

 Contact information

E- Mail: sosder@kayseri.edu.tr

Tlf:   : +90 352 432 38 38

Fax: +90 352 504 38 37

Adres:  Kayseri Üniversitesi Rektörlüğü, Mevlana Mah. 15 Temmuz Yerleşkesi, No: 5, 38030 Kayseri, Türkiye.