Araştırma Makalesi

Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi

Cilt: 7 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi

Öz

Bu çalışma, sporcuların müsabaka sırasında olumsuz davranışlara yönelmelerine neden olan etkenleri belirlemeyi ve bu etkenlerin sporcuların deneyimlerine dayalı göreli önemlerini, sınıflama yargılarına dayalı ölçekleme tekniği ile ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışma, nicel bir yaklaşımla, betimsel ve kesitsel olarak yürütülmüş olup, katılımcılarını çeşitli branşlarda aktif olarak müsabakalara katılan 278 sporcu (185 erkek %66,7; 93 kadın %33,3; yaş ortalaması= 22,27, SS = 4,03) oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, katılımcılara literatür taraması ve uzman görüşlerine dayanılarak hazırlanan 12 temel etkeni içeren “Sporda Olumsuz Davranışlara Yönlendiren Etkenler Formu” sunulmuş ve her bir etkenin, katılımcıların müsabakalardaki genel deneyimlerine bağlı olarak olumsuz davranışlara yönlendirme bakımından ne ölçüde etkili olduğunu sınıflandırmaları istenmiştir. Bu form, hakem kararları, kazanma anlayışı, sporcunun öfkesini kontrol edememesi, antrenör ve takım arkadaşlarının etkileri ile rakip ve seyirci davranışları gibi etkenleri içermektedir. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış ve R (4.3.2.) ortamında sınıflama yargıları kanununun Koşul B denklemine göre analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, sıfıra ötelenmiş ölçek değerlerine göre, hakemlerin adil olmayan kararlar vermesi (Sc= 0,931), ne pahasına olursa olsun kazanma anlayışına sahip olma (Sc= 0,777) ve sporcuların öfkesini kontrol edememesi (Sc= 0,569) en yüksek ölçek değerlerine sahip etkenler olarak belirlenmiş ve çevresel etkenler ise daha düşük ölçek değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Sonuçlar, müsabaka esnasında sporcuların olumsuz davranışlarını açıklamada bireysel psikolojik etkenlerin çevresel faktörlere kıyasla daha belirleyici olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma için etik kurul izni Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Bilimsel Araştırma Önerisi Etik Kurulu’nun 21.05.2025 tarihli ve 3 numaralı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

Teşekkür

Çalışmaya katılarak katkı sağlayan tüm katılımcılara teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Alemdağ, C. (2019). Saldırganlıkta prososyal ve antisosyal davranışların rolü. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(3), 107–116. https://dergipark.org.tr/en/pub/ ataunibesyo/article/612477
  2. Altın, Y. (2024). Sporda prososyal ve antisosyal davranışları etkileyen kişilik, motivasyon ve ahlaktan uzaklaşma faktörlerinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi (Tez No. 851983) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden erişildi.
  3. Altın, Y. (2025). Spor yapan bireyleri spora yönlendiren temel nedenlerin Thurstone'un ikili karşılaştırmalara dayalı ölçekleme yöntemi ile ölçeklenmesi. Journal of Physical Education and Sports Studies, 17(1), 27-40. https://doi.org/10.55929/besad.1524530
  4. Bandura, A. (1990). Selective activation and disengagement of moral control. Journal of Social Issues, 46(1), 27–46. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1990.tb00270.x
  5. Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of moral thought and action. In W. M. Kurtines & J. L. Gewirtz (Eds.), Handbook of moral behavior and development (Vol. 1, pp. 45–103). Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
  6. Bartholomew, K. J., Ntoumanis, N., & Thøgersen-Ntoumani, C. (2010). The controlling interpersonal style in a coaching context: Development and initial validation of a psychometric scale. Journal of Sport & Exercise Psychology, 32, 193–216. https://doi.org/10.1123/jsep.32.2.193
  7. Baumeister, R. F., Stillwell, A. M., & Heatherton, T. F. (1994). Guilt: An interpersonal approach. Psychological Bulletin, 115(2), 243–267. https://doi.org/10.1037/0033-2909.115.2.243
  8. Boardley, I. D., & Kavussanu, M. (2007). Development and validation of the Moral Disengagement in Sport Scale. Journal of Sport & Exercise Psychology, 29(5), 608–628. https://doi.org/10.1123/jsep.29.5.608

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İstatistiksel Analiz Teknikleri, Spor ve Egzersiz Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

10 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Altın, Y. (2025). Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 651-669. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1746151
AMA
1.Altın Y. Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. KAYÜSOSDER. 2025;7(2):651-669. doi:10.51177/kayusosder.1746151
Chicago
Altın, Yasin. 2025. “Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi”. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 (2): 651-69. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1746151.
EndNote
Altın Y (01 Aralık 2025) Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7 2 651–669.
IEEE
[1]Y. Altın, “Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi”, KAYÜSOSDER, c. 7, sy 2, ss. 651–669, Ara. 2025, doi: 10.51177/kayusosder.1746151.
ISNAD
Altın, Yasin. “Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi”. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7/2 (01 Aralık 2025): 651-669. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1746151.
JAMA
1.Altın Y. Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. KAYÜSOSDER. 2025;7:651–669.
MLA
Altın, Yasin. “Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi”. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 651-69, doi:10.51177/kayusosder.1746151.
Vancouver
1.Yasin Altın. Sporcuları müsabaka esnasında olumsuz davranışlar sergilemeye yönlendiren etkenlerin sınıflama yargılarına dayalı ölçeklenmesi. KAYÜSOSDER. 01 Aralık 2025;7(2):651-69. doi:10.51177/kayusosder.1746151

Cited By

Dergi, sosyal bilimlerin her alanında, literatüre özgün katkı yapan teorik ve uygulamalı makaleleri yayımlamaktadır. Yazarlar, dergimiz yazım kurallarına uygun hazırlanmış, Türkçe ve İngilizce çalışmalarıyla Dergi’ye katkıda bulunabilirler. Dergimiz, makalelerin değerlendirilmesi, yayına hazırlanması ve yayınlanması sürecinde yazarlardan herhangi bir ücret talep etmemektedir.

Makaleniz için lütfen makale şablonunu kullanınız.
Dergide yer alan yazıların bütün hukukî sorumluluğu yazarlara aittir.


Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bu lisans doğrultusunda, dergide yayımlanan içerikler aşağıdaki koşullar çerçevesinde kullanılabilir: Eserler, uygun atıf yapılması koşuluyla ticari olmayan amaçlarla kopyalanabilir; çoğaltılabilir; paylaşılabilir ve dağıtılabilir; uyarlanabilir, çevirisi yapılabilir; türev çalışmalar oluşturulabilir (çeviri yapabilir, içeriği yeniden düzenleyebilir) ve tüm bunları ticari olmayan amaçlarla yapabilir.

https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ 

Atıf (BY): Kullanıcılar, eserin yazar(lar)ını belirtmek, kaynak göstermek ve lisans bağlantısını eklemekle yükümlüdür. Yapılan değişiklikler varsa ayrıca açıkça belirtilmelidir. Atıf; yazar adı, eserin başlığı, lisans bağlantısı ve varsa değişiklik bilgilerini içermelidir.

Ticari Olmama (NC): İçerikler yalnızca ticari olmayan amaçlarla kullanılabilir. Ücretli yayınlarda, reklam amaçlı veya doğrudan gelir getiren herhangi bir mecrada kullanılamaz.

Lisans Bilgisi: Aynı lisans koşulları ile paylaşılmak zorunda değildir (ShareAlike zorunluluğu yoktur), ancak yeni kullanıcılar yine de atıf yapmalı ve ticari olmayan kullanım kuralına uymalıdır.


Cc_by-nc_icon.svg

 Skip to the home page

İletişim Bilgileri

E- Posta: sosder@kayseri.edu.tr

Tlf:   : +90 352 432 38 38

Fax: +90 352 504 38 37

Adres:  Kayseri Üniversitesi Rektörlüğü, Mevlana Mah. 15 Temmuz Yerleşkesi, No: 5, 38030 Kayseri, Türkiye.