Year 2019, Volume , Issue 44, Pages 145 - 159 2019-12-15

ORHAN PAMUK’UN KURGUSAL METİNLERİNDE CİNSİYET: KADIN, ERKEK, ÇOCUK KARAKTERLERİN KURGUDAKİ KULLANIM ORANI

SİBEL YANARAY [1] , YAKUP ÇELİK [2]


Edebî metinlerin temel yapısını yer, kişi, zaman, olay oluşturur. Bazı kurgularda bu unsurların birkaçı bazı kurgularda ise hepsi belirleyici biçimde kullanılır. Karakterler kurgunun ilerlemesinde ağırlıklı rol üstlenir. Okuyucu, karakterler aracılığıyla metinde kendinden bir parça yakalar. Hayallerini, hayal kırıklıklarını, beklentilerini, iç çatışmalarını, kısaca yaşantısını, yaşamak istediklerini ya da istemediklerini görür. Başka bir deyişle kurmaca dünyada kendini görür.

Görme eylemi aslında kişinin kurduğu bu empatiyle başlayacaktır. Kadın, erkek, çocuk gibi kimlikler, romanlardaki yaşananlar üzerinden okuyucunun empati kurmasını, zamanla ve karakterlerle özdeşleşme oranını artırmasını sağlar. Bu noktada romanlardaki cinsiyet kullanımını ve bunların kullanım oranını değerlendirme kararı aldık. Orhan Pamuk’un kurgusalında mesleklerle ilgili bir çalışma yaparken Orhan Pamuk’un kurguya dayalı metinlerinde karakterleri mesleklerle ilişkilendirerek değerlendirdiğini saptadık. Bunu saptarken yazarımızın kurgusal metinlerinde cinsiyetin kullanım şeklini de inceleme ihtiyacı duyduk. Çünkü onun bazı metinlerinde çocuk, hepsinde ise erkek ön plâna çıkmaktadır. Karakterlerin izlek, çatışma, duygu ve duyu aktarımındaki yansımalarında cinsiyetin belirli bir biçimde kullanıldığı gözlemlenmiştir. Karakterler içinde bulundukları toplumda mesleklerle giydirilirken cinsiyetler de belirleyici misyon yüklenmiştir. Kurgu bir dönemi anlatıyorsa ona göre kadının geride olduğu erkeğin ön plâna çıktığı gözlemlenmiştir ki bu durum kurmaca için doğal bir sonuçtur. Bazıları süreç romanıdır, buralarda kadın biraz da olsa gözlemlenebilirken, çocuk karakterlerin sayısının artışı görülür. Erkekler tüm kurgularda fazlaca kullanılmıştır. Tüm bu gözlemler sayısal veriler ile belirlenip şablonlaştırıldı. Böylece yüzdelik dilimler içinde her bir cinsiyetin de kullanım sıklığı değerlendirildi. Edebiyatın sosyolojiyle ilişkisinin meslekler üzerinden somutlandığı Orhan Pamuk kurgusalında meslek, karakter, cinsiyet ilişkisiyle kadının, erkeğin, çocuğun yeri, kullanım oranı belirtilerek bir yazarın bakış açısıyla cinsiyet kavramının kurgusal evrende işlenişi değerlendirilmiştir.

Türk edebiyatı, Orhan Pamuk, roman, senaryo, cinsiyet
  • Ahmedov, Ramil. (2018, Eylül-Ekim). “Orhan Pamuk: Şimdi yazdığım Veba Geceleri de biraz Doğu-Batı romanıdır”. Kitap-lık, 8.
  • Pamuk, Orhan (2016). Sessiz Ev. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2016). Kara Kitap. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2016). Benim Adım Kırmızı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2016). Kafamda Bir Tuhaflık. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Cevdet Bey ve Oğulları. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Beyaz Kale. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Yeni Hayat. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Kar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Masumiyet Müzesi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Kırmızı Saçlı Kadın. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Gizli Yüz. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Pamuk, Orhan (2017). Hatıraların Masumiyeti. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Yanaray Baba, Sibel. (2019). Orhan Pamuk’un Kurguya Dayalı Metinlerinde Meslekler, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-1039-8185
Author: SİBEL YANARAY (Primary Author)
Country: Turkey


Orcid: 0000-0001-9252-8221
Author: YAKUP ÇELİK (Primary Author)
Institution: İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Application Date : July 29, 2019
Acceptance Date : December 5, 2019
Publication Date : December 15, 2019

APA YANARAY, S , ÇELİK, Y . (2019). ORHAN PAMUK’UN KURGUSAL METİNLERİNDE CİNSİYET: KADIN, ERKEK, ÇOCUK KARAKTERLERİN KURGUDAKİ KULLANIM ORANI. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi , (44) , 145-159 . DOI: 10.17498/kdeniz.598287