Research Article

Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Volume: 27 Number: 1 January 31, 2026
TR EN

Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Bu araştırma ile; aşırı düşünme (overthinking) kavramının nicel olarak ölçülebilmesini sağlayan, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 18-26 yaş arası genç yetişkin bireyler araştırma grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın pilot uygulaması için 175 gönüllü katılımcıya ulaşılarak ölçeğe yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. Jamovi (2.3) uygulaması üzerinden yapılan AFA sonuçlarına göre ölçek, 14 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu yapı varyansın %47.2’sini açıklarken Cronbach Alpha değeri .92 olarak bulunmuştur. Aşırı Düşünme Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik analizleri için ise 400 gönüllü katılımcıya ulaşılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik analizleri kapsamında; Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçüt geçerliği, iç tutarlılığı, eş değer yarılar güvenirliği, madde-toplam korelasyonu, alt-üst grup güvenirliği sonuçları incelenmiştir. Yapılan ölçüt geçerliği analizine göre ise Aşırı Düşünme Ölçeği (ADÖ) ile Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği (RDBÖ) arasında pozitif yönde, anlamlı ve yüksek düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır (r=.81, p<.001). Yapılan tüm analizler incelendiğinde Aşırı Düşünme Ölçeği’nin kavramı ölçebilmesi bakımından geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. Acar-Keskin, S. M. (2019). Düşünme kötülüğü alt edebilir mi? Hannah arendt’te düşünme üzerine. Beytulhikme: An International Journal of Philosophy, 9(1). https://doi.org/10.18491/beytulhikme.1468
  2. Aksu, G., Reyhanlıoğlu, Ç., ve Eser, M. T. (2021). Jamovi ile veri analizi (1. bs.). Pegem Akademi.
  3. Asharaph, A., Mustafov, K., & Seth, A. (2021). Overthinking and procrastination during a pandemic. Scripta Scientifica Salutis Publicae, 7(1), 23-34. https://journals.mu-varna.bg/index.php/sssp/article/viewFile/8105/7364
  4. Bond, F. W., Hayes, S. C., Baer, R. A., Carpenter, K. M., Guenole, N., Orcutt, H. K., Waltz, T., & Zettle, R. D. (2011). Preliminary psychometric properties of the acceptance and action questionniare-II: A revised measure of psychological flexibility and experiential avoidance. Behavior Therapy, 42, 676–688. https://doi.org/10.1016/j.beth.2011.03.007
  5. Brinker J. K., & Dozois D. J. (2009). Ruminative thought style and depressed mood. Journal of Clinical Psychology. 65(1);1-19. https://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1239&context=psychologypub
  6. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni spss uygulamaları ve yorum. (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
  7. Çakır, G. ve Uzun, B. (2020). Farkındalık (mindfulness) ve kabul temelli terapiler. Z. Karakuş ve Y. Yavuzer (Ed.), Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları (3. Baskı, s. 615-652) içinde. Pegem Akademi.
  8. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: spss ve lısrel uygulamaları. (6. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9786055885670

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2026

Submission Date

July 1, 2024

Acceptance Date

June 26, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 1

APA
Bostancı, B., & Sarıcaoğlu, H. (2026). Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 17-43. https://doi.org/10.29299/kefad.1507732
AMA
1.Bostancı B, Sarıcaoğlu H. Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KEFAD. 2026;27(1):17-43. doi:10.29299/kefad.1507732
Chicago
Bostancı, Betül, and Halim Sarıcaoğlu. 2026. “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (1): 17-43. https://doi.org/10.29299/kefad.1507732.
EndNote
Bostancı B, Sarıcaoğlu H (January 1, 2026) Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 1 17–43.
IEEE
[1]B. Bostancı and H. Sarıcaoğlu, “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, KEFAD, vol. 27, no. 1, pp. 17–43, Jan. 2026, doi: 10.29299/kefad.1507732.
ISNAD
Bostancı, Betül - Sarıcaoğlu, Halim. “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/1 (January 1, 2026): 17-43. https://doi.org/10.29299/kefad.1507732.
JAMA
1.Bostancı B, Sarıcaoğlu H. Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KEFAD. 2026;27:17–43.
MLA
Bostancı, Betül, and Halim Sarıcaoğlu. “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 1, Jan. 2026, pp. 17-43, doi:10.29299/kefad.1507732.
Vancouver
1.Betül Bostancı, Halim Sarıcaoğlu. Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KEFAD. 2026 Jan. 1;27(1):17-43. doi:10.29299/kefad.1507732