Araştırma Makalesi

Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 27 Sayı: 1 31 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırma ile; aşırı düşünme (overthinking) kavramının nicel olarak ölçülebilmesini sağlayan, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 18-26 yaş arası genç yetişkin bireyler araştırma grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın pilot uygulaması için 175 gönüllü katılımcıya ulaşılarak ölçeğe yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. Jamovi (2.3) uygulaması üzerinden yapılan AFA sonuçlarına göre ölçek, 14 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu yapı varyansın %47.2’sini açıklarken Cronbach Alpha değeri .92 olarak bulunmuştur. Aşırı Düşünme Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik analizleri için ise 400 gönüllü katılımcıya ulaşılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik analizleri kapsamında; Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçüt geçerliği, iç tutarlılığı, eş değer yarılar güvenirliği, madde-toplam korelasyonu, alt-üst grup güvenirliği sonuçları incelenmiştir. Yapılan ölçüt geçerliği analizine göre ise Aşırı Düşünme Ölçeği (ADÖ) ile Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği (RDBÖ) arasında pozitif yönde, anlamlı ve yüksek düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır (r=.81, p<.001). Yapılan tüm analizler incelendiğinde Aşırı Düşünme Ölçeği’nin kavramı ölçebilmesi bakımından geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acar-Keskin, S. M. (2019). Düşünme kötülüğü alt edebilir mi? Hannah arendt’te düşünme üzerine. Beytulhikme: An International Journal of Philosophy, 9(1). https://doi.org/10.18491/beytulhikme.1468
  2. Aksu, G., Reyhanlıoğlu, Ç., ve Eser, M. T. (2021). Jamovi ile veri analizi (1. bs.). Pegem Akademi.
  3. Asharaph, A., Mustafov, K., & Seth, A. (2021). Overthinking and procrastination during a pandemic. Scripta Scientifica Salutis Publicae, 7(1), 23-34. https://journals.mu-varna.bg/index.php/sssp/article/viewFile/8105/7364
  4. Bond, F. W., Hayes, S. C., Baer, R. A., Carpenter, K. M., Guenole, N., Orcutt, H. K., Waltz, T., & Zettle, R. D. (2011). Preliminary psychometric properties of the acceptance and action questionniare-II: A revised measure of psychological flexibility and experiential avoidance. Behavior Therapy, 42, 676–688. https://doi.org/10.1016/j.beth.2011.03.007
  5. Brinker J. K., & Dozois D. J. (2009). Ruminative thought style and depressed mood. Journal of Clinical Psychology. 65(1);1-19. https://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1239&context=psychologypub
  6. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni spss uygulamaları ve yorum. (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
  7. Çakır, G. ve Uzun, B. (2020). Farkındalık (mindfulness) ve kabul temelli terapiler. Z. Karakuş ve Y. Yavuzer (Ed.), Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları (3. Baskı, s. 615-652) içinde. Pegem Akademi.
  8. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: spss ve lısrel uygulamaları. (6. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9786055885670

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

26 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bostancı, B., & Sarıcaoğlu, H. (2026). Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 17-43. https://doi.org/10.29299/kefad.1507732
AMA
1.Bostancı B, Sarıcaoğlu H. Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KEFAD. 2026;27(1):17-43. doi:10.29299/kefad.1507732
Chicago
Bostancı, Betül, ve Halim Sarıcaoğlu. 2026. “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (1): 17-43. https://doi.org/10.29299/kefad.1507732.
EndNote
Bostancı B, Sarıcaoğlu H (01 Ocak 2026) Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 1 17–43.
IEEE
[1]B. Bostancı ve H. Sarıcaoğlu, “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, KEFAD, c. 27, sy 1, ss. 17–43, Oca. 2026, doi: 10.29299/kefad.1507732.
ISNAD
Bostancı, Betül - Sarıcaoğlu, Halim. “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/1 (01 Ocak 2026): 17-43. https://doi.org/10.29299/kefad.1507732.
JAMA
1.Bostancı B, Sarıcaoğlu H. Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KEFAD. 2026;27:17–43.
MLA
Bostancı, Betül, ve Halim Sarıcaoğlu. “Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 1, Ocak 2026, ss. 17-43, doi:10.29299/kefad.1507732.
Vancouver
1.Betül Bostancı, Halim Sarıcaoğlu. Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KEFAD. 01 Ocak 2026;27(1):17-43. doi:10.29299/kefad.1507732

2562219122   19121           19118       19119       19120     19124DRJI_Logo.jpg