Aşırı Düşünme Ölçeği: Geliştirme Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 1, 17 - 43, 31.01.2026

Betül Bostancı , Halim Sarıcaoğlu

https://doi.org/10.29299/kefad.1507732

Öz

Bu araştırma ile; aşırı düşünme (overthinking) kavramının nicel olarak ölçülebilmesini sağlayan, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 18-26 yaş arası genç yetişkin bireyler araştırma grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın pilot uygulaması için 175 gönüllü katılımcıya ulaşılarak ölçeğe yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. Jamovi (2.3) uygulaması üzerinden yapılan AFA sonuçlarına göre ölçek, 14 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu yapı varyansın %47.2’sini açıklarken Cronbach Alpha değeri .92 olarak bulunmuştur. Aşırı Düşünme Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik analizleri için ise 400 gönüllü katılımcıya ulaşılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik analizleri kapsamında; Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçüt geçerliği, iç tutarlılığı, eş değer yarılar güvenirliği, madde-toplam korelasyonu, alt-üst grup güvenirliği sonuçları incelenmiştir. Yapılan ölçüt geçerliği analizine göre ise Aşırı Düşünme Ölçeği (ADÖ) ile Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği (RDBÖ) arasında pozitif yönde, anlamlı ve yüksek düzeyde bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır (r=.81, p<.001). Yapılan tüm analizler incelendiğinde Aşırı Düşünme Ölçeği’nin kavramı ölçebilmesi bakımından geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Aşırı düşünme , Psikolojik esneklik , Mükemmeliyetçilik

Overthinking Scale: Validity and Reliability Study

Öz

This research aimed to develop a valid and reliable scale for quantitatively measuring the concept of overthinking. The research group comprised of young adults aged 18-26. For the pilot study, an Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted on the scale with data collected from 175 volunteer participants. Based on the EFA results obtained using the Jamovi software (version 2.3), the scale was found to have a single-factor structure consisting of 14 items. This structure accounts for 47.2% of the variance, and the Cronbach's alpha coefficient was calculated as .92, indicating high internal consistency. To further evaluate the validity and reliability of the Overthinking Scale, a total of 400 volunteer participants were recruited. Several analyses were conducted within this scope, including Confirmatory Factor Analysis (CFA), criterion validity, internal consistency, split-half reliability, item-total correlation, and comparisons between lower and upper groups. The criterion validity analysis revealed a strong, positive, and statistically significant correlation between the Overthinking Scale and the Ruminative Thought Style Scale (RTSS) (r = .81, p < .001). Based on the comprehensive validity and reliability analyses, the Overthinking Scale was confirmed as a robust tool for assessing the concept of
overthinking.

Anahtar Kelimeler

Overthinking , Psychological flexibility , Perfectionism

Kaynakça

• Acar-Keskin, S. M. (2019). Düşünme kötülüğü alt edebilir mi? Hannah arendt’te düşünme üzerine. Beytulhikme: An International Journal of Philosophy, 9(1). https://doi.org/10.18491/beytulhikme.1468
• Aksu, G., Reyhanlıoğlu, Ç., ve Eser, M. T. (2021). Jamovi ile veri analizi (1. bs.). Pegem Akademi.
• Asharaph, A., Mustafov, K., & Seth, A. (2021). Overthinking and procrastination during a pandemic. Scripta Scientifica Salutis Publicae, 7(1), 23-34. https://journals.mu-varna.bg/index.php/sssp/article/viewFile/8105/7364
• Bond, F. W., Hayes, S. C., Baer, R. A., Carpenter, K. M., Guenole, N., Orcutt, H. K., Waltz, T., & Zettle, R. D. (2011). Preliminary psychometric properties of the acceptance and action questionniare-II: A revised measure of psychological flexibility and experiential avoidance. Behavior Therapy, 42, 676–688. https://doi.org/10.1016/j.beth.2011.03.007
• Brinker J. K., & Dozois D. J. (2009). Ruminative thought style and depressed mood. Journal of Clinical Psychology. 65(1);1-19. https://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1239&context=psychologypub
• Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni spss uygulamaları ve yorum. (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Çakır, G. ve Uzun, B. (2020). Farkındalık (mindfulness) ve kabul temelli terapiler. Z. Karakuş ve Y. Yavuzer (Ed.), Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları (3. Baskı, s. 615-652) içinde. Pegem Akademi.
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: spss ve lısrel uygulamaları. (6. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9786055885670
• Demir, E. (2022). Ölçek geliştirme sürecinde doğrulayıcı faktör analizi. M. Acar-Güvendir ve Y. Özer-Özkan (Ed.), Tüm yönleriyle ölçek geliştirme süreci içinde (1. Baskı, s. 127-154). Pegem Akademi.
• Dennehy, R., Meaney, S., Cronin, M., & Arensman, E. (2020). The psychosocial impacts of cybervictimisation and barriers to seeking social support: Young people’s perspectives. Children and Youth Services Review, 111 (2020), Article 104872. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.104872
• Doğan, U. (2023). The relationship between test anxiety, rumination, and psychological flexibility. Current Psychology, Current Psychology, 43(3), 2568-2577. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04411-9 Donachie, T. C. (2018). Perfectionism, overthinking and emotions in youth footballers [Unpublished Doctoral Dissertation, University of Leeds]. https://etheses.whiterose.ac.uk/23223/1/DONACHIE_TCD_YSJ_SPORT_PHD_2018.pdf
• Flegal, K. E., & Anderson, M. C. (2008). Overthinking skilled motor performance: Or why those who teach can’t do. Psychonomic bulletin & review, 15(5), 927-932. ttps://doi.org/10.3758/PBR.15.5.927
• Flett, G., Nepon, T., & Hewitt, P. (2016). Perfectionism, Worry, and Rumination in Health and Mental Health: A Review and a Conceptual Framework for a Cognitive Theory of Perfectionism. In: Sirois, F., Molnar, D. (eds), Perfectionism, Health, and Well-Being (pp. 121-155). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-18582-8_6
• Hewitt, P. L., & Flett, G. L. (1991). Perfectionism in the self and social contexts: conceptualization, assessment, and association with psychopathology. Journal of Personality and Social Psychology, 60(3), 456-470. https://doi.org/10.1037/0022-3514.60.3.456
• Hurst, K. (2016). How to stop overthinking and overcome anxiety now. https://thelawofattraction.com/stop-overthinking-overcome-anxiety/
• Kaiser, B. N., Haroz, E. E., Kohrt, B. A., Bolton, P. A., Bass, J. K., & Hinton, D. E. (2015). “Thinking too much”: A systematic review of a common idiom of distress. Social Science & Medicine, vol. (147), 170-183. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2015.10.044
• Karaman, M. (2023). Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi: kavramsal bir çalışma. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(1), 47-63. https://doi.org/10.29131/uiibd.1279602
• Karatepe, H. T. (2010). Ruminatif düşünce biçimi ölçeğinin türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması (Publication No. 271757) [Yayınlanmamış uzmanlık tezi, TC Sağlık Bakanlığı].
• Kendall, P. C., ve Türküm, S. (1994). Sağlıklı düşünme. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 27(2) , 956-967. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000374
• Kurien, R., Paila, A. R., & Nagendra, A. (2014). Application of paralysis analysis syndrome in customer decision making. Procedia economics and finance, 11, 323-334. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(14)00200-7
• Laili, N. Q. (2021). Mindfulness therapy untuk menangani overthinking pada wanita dewasa di desa sedati gede kecamatan sedati kabupaten sidoarjo. [Unpublished Doctoral Dissertation]. UIN Sunan Ampel Surabaya.
• Lyubomirsky, S., Layous, K., Chancellor, J., & Nelson, S. K. (2015). Thinking about rumination: the scholarly contributions and intellectual legacy of Susan Nolen Hoeksema. Annual review of clinical psychology, https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-032814-112733 11(1), 1-22.
• Megarina, Y., Lara, L., Anjelly, F., Sebo, T. A. R., & Gratia, D. J. (2021). Pandangan masyarakat terhadap overthinking dan relasinya dengan teori rational emotive brief therapy. PsyArXiv. https://doi.org/10.31234/osf.io/s8xpk
• Nabila, H. A., Wahyuningsih, W., & Mendyana, M. (2022). Corelation of overthinking toward career desicion among college students. Focus, 5(3), 190-199. https://doi.org/10.22460/fokus.v5i3.10739
• Oral, M. (1999). The relationship between dimensions of perfectionism, stressful life events and depressive symptoms in university students a test of diathesis-stress model of depression. [Unpublished Master’s Thesis, Middle East Technical University]. OpenMETU. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/3227
• Özü, Ö. (2017). Genç yetişkinlik dönemi ve uyum problemleri. F. S. Çakar (Ed.), Yaşam dönemleri ve uyum sorunları içinde (1. Baskı, s. 321-349). Pegem Akademi.
• Petric, D. (2018). Emotional knots and overthinking. Research Gate. https://www.researchgate.net/profile/Domina-Petric/publication/325742568_Emotional_knots_and_overthinking/links/5b2127900f7e9b0e37401cd9/Emotional-knots-and-overthinking.pdf
• Pieter, R., Nababan, D., Ariawan, S., Listio, S., & Ruben, S. (2022). Improving intrapersonal skills to overcome the negative effects of overthinking in the disruption era. Budapest International Research and Critics Institute): Humanities and Social Sciences, 5(2), 10632-10642. https://doi.org/10.33258/birci.v5i2.4876
• R Core Team (2021). R: A Language and environment for statistical computing. (Version 4.1) [Computer software]. https://cran.r-project.org.
• Rofi'atin, A. F. I., Dewi, R. K., & Fadillahwati, F. (2021). Islamic counseling guidance with tahajud prayer therapy to reduce overthinking habits. In Proceedings of International Conference on Da'wa and Communication (Vol. 3, No. 1,pp. 148- 158). https://doi.org/10.15642/icondac.v3i1.499
• Sharma, P., & Agarwal, N. (2021). Impact of COVID-19 on higher education. International journal for modern trends in science and technology, volume (7), pp. 363-366. https://doi.org/10.46501/IJMTST0707059
• Shillington, K. J., Vanderloo, L. M., Burke, S. M., Ng, V., Tucker, P., & Irwin, J. D. (2022). Not so sweet dreams: adults' quantity, quality, and disruptions of sleep during the initial stages of the COVID-19 pandemic. Sleep Medicine, vol. (91), 189- 195. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2021.02.028
• Smith, D. (2016). The resilient therapist: preventing vicarious traumatisation. [Unpublished Higher Diploma Final Year Project, Dublin Business School].
• Smith, G. (2022). The book of overthinking: How to stop the cycle of worry (1th ed.). Andrews McMeel Publishing.
• Sperber, S. (t.y.). Overthinking: definition, causes, how to stop. https://www.berkeleywellbeing.com/overthinking.html &
• Talbert, B. (2017). Overthinking and other minds: The analysis paralysis. Social Epistemology, 31(6), 545-556. https://doi.org/10.1080/02691728.2017.1346933
• The Jamovi Project (2022). Jamovi. (Version 2.3) [Computer Software]. https://www.jamovi.org. Uygur, S. S. ve Karaca, R. (2020). Psikolojik esneklik ölçeği: geliştirilmesi, geçerliği ve güvenirliği. Turkish Studies – Education, 15(5), 3797-3826. https://dx.doi.org/10.47423/TurkishStudies.44949
• Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85. ISSN: 1303-1732 – http://dergipark.ulakbim.gov.tr/iuisletme
• Yavuz, F., Ulusoy, S., Iskin, M., Esen, F. B., Burhan, H. S., Karadere, M. E., & Yavuz, N. (2016). Turkish version of acceptance and action questionnaire-II (AAQ-II): A reliability and validity analysis in clinical and non-clinical samples. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 26(4), 397– 408. https://doi.org/10.5455/bcp.20160223124107
• Yulianti, N. M. R., & Juniartha, M. G. (2022). Pranayama nadi sodhana untuk meredakan overthinking. Maha Widya Duta: Jurnal Penerangan Agama, Pariwisata Budaya, Dan Ilmu Komunikasi, 6(1), 58-68. https://doi.org/10.55115/duta.v6i1.1990