Research Article

Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması

Volume: 27 Number: 1 January 31, 2026
TR EN

Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması

Abstract

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların sosyal becerileri edinim ve kullanımında yetersizliklerinin olduğu bilinmektedir. Sosyal beceriler OSB olan çocuklara çeşitli yöntemlerle öğretilmeye çalışılmaktadır. Bu araştırmada, sosyal beceri öğretiminde doğrudan öğretim (DÖ) ve gömülü öğretim (GÖ) yönteminin etkililik ve verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Çalışmaya OSB olan yedi yaşında iki erkek öğrenci katılmış ve tek denekli araştırma yöntemlerinden biri olan uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri kendini tanıtma ve izin isteme becerileri, bağımsız değişkenleri doğrudan ve gömülü öğretimdir. Bağımsız değişkenlerin etkililik verileri grafiksel analiz ve etki büyüklüğü hesaplaması şeklinde sunulmuş, verimlilik ve sosyal geçerlilik verileri ise betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda her iki bağımsız değişkenin etkili olduğu, deneklerin edindikleri sosyal becerileri farklı ortam ve kişilere genelleyebildikleri, çalışma sona erdikten bir, üç, beş hafta sonra sürdürebildikleri bulgularına ulaşılmıştır. Doğrudan öğretimin her iki denekte de daha verimli olduğu görülmüştür. Ayrıca denekler her iki uygulamadan da hoşlandıklarını, deneklerin öğretmenleri ise öğrencilerinin sosyal becerilerinde artışlar gözlemlediklerini belirtmişlerdir.

Keywords

References

  1. Agran, M., Salzberg, C. L., & Stowitschek, J. J. (1987). An analysis of the effects of a social skills training program using self-instructions on the acquisition and generalization of two social behaviors in a work setting. Journal of the Association for Persons with Severe Handicaps, 12(2), 131-139. https://doi.org/10.1177/154079698701200207
  2. Aldemir Fırat, Ö., ve Ergenekon, Y. (2018b). Uygulamacılar için özel eğitimde farklı bir bakış açısı: gömülü öğretim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi. 19(2), 379-401. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.328444
  3. Aldemir Fırat, Ö. A., ve Ergenekon, Y. (2021). Okul öncesi öğretmenlerince sunulan gömülü öğretimin kaynaştırma öğrencilerinin hedef davranışlarını edinmelerindeki etkililiği. Eğitim ve Bilim. 46(207), 1-21. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2021.9280
  4. Alptekin, S. (2010). Akranların sosyal becerilere model olduğu doğrudan öğretimin zihinsel engelli öğrencinin sosyal becerileri kazanması, sürdürmesi, genellemesi ve sosyal kabulüne etkisi. [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  5. American Psychiatric Association. (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing
  6. Avcıoğlu, H. (2013). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere selam verme becerisinin öğretiminde videoyla model olmanın etkililiği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(1), 455-477. https://www.idealonline.com.tr/IdealOnline/pdfViewer/index.xhtml?uId=1258&ioM=Paper&preview=true&isViewer=true#pagemode=bookmarks
  7. Bellini, S., Peters, J. K., Benner, L., & Hopf, A. (2007). A meta-analysis of school-based social skills interventions for children with autism spectrum disorders. Remedial and Special Education, 28(3), 153-162. https://doi.org/10.1177/07419325070280030401
  8. Berkeban, C. H. (2013). Gelişimsel yetersizliği olan çocuklara toplumsal uyarı işaretlerinin öğretiminde gömülü öğretimle sunulan eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği. [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Autism and Spectrum Disorder Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2026

Submission Date

February 7, 2025

Acceptance Date

August 9, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 1

APA
Sönmez, M., & Çifci Tekinarslan, İ. (2026). Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 186-213. https://doi.org/10.29299/kefad.1635688
AMA
1.Sönmez M, Çifci Tekinarslan İ. Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. KEFAD. 2026;27(1):186-213. doi:10.29299/kefad.1635688
Chicago
Sönmez, Mihriban, and İlknur Çifci Tekinarslan. 2026. “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (1): 186-213. https://doi.org/10.29299/kefad.1635688.
EndNote
Sönmez M, Çifci Tekinarslan İ (January 1, 2026) Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 1 186–213.
IEEE
[1]M. Sönmez and İ. Çifci Tekinarslan, “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”, KEFAD, vol. 27, no. 1, pp. 186–213, Jan. 2026, doi: 10.29299/kefad.1635688.
ISNAD
Sönmez, Mihriban - Çifci Tekinarslan, İlknur. “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/1 (January 1, 2026): 186-213. https://doi.org/10.29299/kefad.1635688.
JAMA
1.Sönmez M, Çifci Tekinarslan İ. Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. KEFAD. 2026;27:186–213.
MLA
Sönmez, Mihriban, and İlknur Çifci Tekinarslan. “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 1, Jan. 2026, pp. 186-13, doi:10.29299/kefad.1635688.
Vancouver
1.Mihriban Sönmez, İlknur Çifci Tekinarslan. Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. KEFAD. 2026 Jan. 1;27(1):186-213. doi:10.29299/kefad.1635688