Araştırma Makalesi

Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması

Cilt: 27 Sayı: 1 31 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması

Öz

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların sosyal becerileri edinim ve kullanımında yetersizliklerinin olduğu bilinmektedir. Sosyal beceriler OSB olan çocuklara çeşitli yöntemlerle öğretilmeye çalışılmaktadır. Bu araştırmada, sosyal beceri öğretiminde doğrudan öğretim (DÖ) ve gömülü öğretim (GÖ) yönteminin etkililik ve verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Çalışmaya OSB olan yedi yaşında iki erkek öğrenci katılmış ve tek denekli araştırma yöntemlerinden biri olan uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri kendini tanıtma ve izin isteme becerileri, bağımsız değişkenleri doğrudan ve gömülü öğretimdir. Bağımsız değişkenlerin etkililik verileri grafiksel analiz ve etki büyüklüğü hesaplaması şeklinde sunulmuş, verimlilik ve sosyal geçerlilik verileri ise betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda her iki bağımsız değişkenin etkili olduğu, deneklerin edindikleri sosyal becerileri farklı ortam ve kişilere genelleyebildikleri, çalışma sona erdikten bir, üç, beş hafta sonra sürdürebildikleri bulgularına ulaşılmıştır. Doğrudan öğretimin her iki denekte de daha verimli olduğu görülmüştür. Ayrıca denekler her iki uygulamadan da hoşlandıklarını, deneklerin öğretmenleri ise öğrencilerinin sosyal becerilerinde artışlar gözlemlediklerini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agran, M., Salzberg, C. L., & Stowitschek, J. J. (1987). An analysis of the effects of a social skills training program using self-instructions on the acquisition and generalization of two social behaviors in a work setting. Journal of the Association for Persons with Severe Handicaps, 12(2), 131-139. https://doi.org/10.1177/154079698701200207
  2. Aldemir Fırat, Ö., ve Ergenekon, Y. (2018b). Uygulamacılar için özel eğitimde farklı bir bakış açısı: gömülü öğretim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi. 19(2), 379-401. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.328444
  3. Aldemir Fırat, Ö. A., ve Ergenekon, Y. (2021). Okul öncesi öğretmenlerince sunulan gömülü öğretimin kaynaştırma öğrencilerinin hedef davranışlarını edinmelerindeki etkililiği. Eğitim ve Bilim. 46(207), 1-21. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2021.9280
  4. Alptekin, S. (2010). Akranların sosyal becerilere model olduğu doğrudan öğretimin zihinsel engelli öğrencinin sosyal becerileri kazanması, sürdürmesi, genellemesi ve sosyal kabulüne etkisi. [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  5. American Psychiatric Association. (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing
  6. Avcıoğlu, H. (2013). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere selam verme becerisinin öğretiminde videoyla model olmanın etkililiği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(1), 455-477. https://www.idealonline.com.tr/IdealOnline/pdfViewer/index.xhtml?uId=1258&ioM=Paper&preview=true&isViewer=true#pagemode=bookmarks
  7. Bellini, S., Peters, J. K., Benner, L., & Hopf, A. (2007). A meta-analysis of school-based social skills interventions for children with autism spectrum disorders. Remedial and Special Education, 28(3), 153-162. https://doi.org/10.1177/07419325070280030401
  8. Berkeban, C. H. (2013). Gelişimsel yetersizliği olan çocuklara toplumsal uyarı işaretlerinin öğretiminde gömülü öğretimle sunulan eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği. [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

7 Şubat 2025

Kabul Tarihi

9 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sönmez, M., & Çifci Tekinarslan, İ. (2026). Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 186-213. https://doi.org/10.29299/kefad.1635688
AMA
1.Sönmez M, Çifci Tekinarslan İ. Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. KEFAD. 2026;27(1):186-213. doi:10.29299/kefad.1635688
Chicago
Sönmez, Mihriban, ve İlknur Çifci Tekinarslan. 2026. “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (1): 186-213. https://doi.org/10.29299/kefad.1635688.
EndNote
Sönmez M, Çifci Tekinarslan İ (01 Ocak 2026) Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 1 186–213.
IEEE
[1]M. Sönmez ve İ. Çifci Tekinarslan, “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”, KEFAD, c. 27, sy 1, ss. 186–213, Oca. 2026, doi: 10.29299/kefad.1635688.
ISNAD
Sönmez, Mihriban - Çifci Tekinarslan, İlknur. “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/1 (01 Ocak 2026): 186-213. https://doi.org/10.29299/kefad.1635688.
JAMA
1.Sönmez M, Çifci Tekinarslan İ. Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. KEFAD. 2026;27:186–213.
MLA
Sönmez, Mihriban, ve İlknur Çifci Tekinarslan. “Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 1, Ocak 2026, ss. 186-13, doi:10.29299/kefad.1635688.
Vancouver
1.Mihriban Sönmez, İlknur Çifci Tekinarslan. Doğrudan- Gömülü Öğretimle Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciye Sosyal Beceri Öğretiminin Karşılaştırılması. KEFAD. 01 Ocak 2026;27(1):186-213. doi:10.29299/kefad.1635688

2562219122   19121           19118       19119       19120     19124DRJI_Logo.jpg