Öğretmenlerin Çevrim İçi Tetikte Olma, Sosyotelizm ve Siberaylaklık Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Abstract
Bu çalışma, öğretmenlerin çevrimiçi tetikte olma, sosyotelizm (phubbing) ve siberaylaklık davranışları arasındaki ilişkileri incelemekte ve bu davranışların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını araştırmaktadır. İlişkisel tarama deseni kullanılarak yürütülen araştırmada, Türkiye’nin Elâzığ ilinde devlet okullarında görev yapan 257 ortaokul ve lise öğretmeninden veri toplanmıştır. Katılımcılar Çevrimiçi Tetikte Olma Ölçeği, Genel Sosyotelizm Ölçeği ve Derste Akıllı Telefonla Siberaylaklık Ölçeğini yanıtlamışlardır. Cinsiyet ve mesleki deneyime göre farklılıkları incelemek amacıyla Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri kullanılmış; çalışma değişkenleri arasındaki ilişkileri belirlemek için ise Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Bulgular, çevrimiçi tetikte olma, sosyotelizm ve siberaylaklık düzeylerinin cinsiyet ve mesleki deneyime göre anlamlı biçimde farklılaşmadığını göstermiştir. Buna karşılık, çevrimiçi tetikte olma ile sosyotelizm, çevrimiçi tetikte olma ile siberaylaklık ve sosyotelizm ile siberaylaklık arasında güçlü ve pozitif ilişkiler bulunmuştur. Elde edilen bulgular, çevrimiçi tetikte olmanın sosyotelizm gibi sosyal olarak gözlemlenebilir davranışlarla yakından ilişkili olduğunu, siberaylaklıkla olan ilişkisinin ise daha bağlama duyarlı ve öz düzenleme süreçleri tarafından şekillendiğine dair ipuçları sunmaktadır. Genel olarak çalışma, öğretmenlerin dijital davranışlarını anlamada çevrimiçi tetikte olmanın temel bir yapı olduğunu ortaya koymakta ve eğitim ortamlarında dikkat yönetimi ile dijital dengeyi teşvik etmenin önemini vurgulamaktadır.
Keywords
References
- Aagaard, J. (2020). Digital akrasia: a qualitative study of phubbing. Ai & Society, 35(1), 237-244.
- Akbulut, Y., Dönmez, O., & Dursun, Ö. Ö. (2017). Cyberloafing and social desirability bias among students and employees. Computers in Human Behavior, 72, 87-95. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.02.031
- Akbulut, Y., Dursun, Ö. Ö., Dönmez, O., & Şahin, Y. L. (2016). In search of a measure to investigate cyberloafing in educational settings. Computers in Human Behavior, 55, 616-625. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.10.015
- Akgün, F. (2019). Lise öğrencilerinin derslerdeki siberaylaklık davranışlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 45(201), 175-191. https://doi.org/10.15390/EB.2019.8079
- Al-Saggaf, Y. (2022). Social norms. In The psychology of phubbing (pp. 79–89). Springer Nature Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-19-7045-0_8
- Al-Saggaf, Y., & MacCulloch, R. (2019). Phubbing and social relationships: Results from an Australian sample. Journal of Relationships Research, 10, e10. https://doi.org/10.1017/jrr.2019.9
- Al‐Saggaf, Y., & O'Donnell, S. B. (2019). Phubbing: Perceptions, reasons behind, predictors, and impacts. Human Behavior and Emerging Technologies, 1(2), 132-140. https://doi.org/10.1002/hbe2.130
- Andrade, C. (2021). The inconvenient truth about convenience and purposive samples. Indian Journal of Psychological Medicine, 43(1), 86–88. https://doi.org/10.1177/0253717620977000
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Instructional Technologies
Journal Section
Research Article
Authors
Yalın Kılıç Türel
0000-0002-0021-0484
Türkiye
Publication Date
September 30, 2026
Submission Date
April 28, 2026
Acceptance Date
August 1, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 27 Number: 3