Öğretmenlerin Çevrim İçi Tetikte Olma, Sosyotelizm ve Siberaylaklık Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Öz
Bu çalışma, öğretmenlerin çevrimiçi tetikte olma, sosyotelizm (phubbing) ve siberaylaklık davranışları arasındaki ilişkileri incelemekte ve bu davranışların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını araştırmaktadır. İlişkisel tarama deseni kullanılarak yürütülen araştırmada, Türkiye’nin Elâzığ ilinde devlet okullarında görev yapan 257 ortaokul ve lise öğretmeninden veri toplanmıştır. Katılımcılar Çevrimiçi Tetikte Olma Ölçeği, Genel Sosyotelizm Ölçeği ve Derste Akıllı Telefonla Siberaylaklık Ölçeğini yanıtlamışlardır. Cinsiyet ve mesleki deneyime göre farklılıkları incelemek amacıyla Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri kullanılmış; çalışma değişkenleri arasındaki ilişkileri belirlemek için ise Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Bulgular, çevrimiçi tetikte olma, sosyotelizm ve siberaylaklık düzeylerinin cinsiyet ve mesleki deneyime göre anlamlı biçimde farklılaşmadığını göstermiştir. Buna karşılık, çevrimiçi tetikte olma ile sosyotelizm, çevrimiçi tetikte olma ile siberaylaklık ve sosyotelizm ile siberaylaklık arasında güçlü ve pozitif ilişkiler bulunmuştur. Elde edilen bulgular, çevrimiçi tetikte olmanın sosyotelizm gibi sosyal olarak gözlemlenebilir davranışlarla yakından ilişkili olduğunu, siberaylaklıkla olan ilişkisinin ise daha bağlama duyarlı ve öz düzenleme süreçleri tarafından şekillendiğine dair ipuçları sunmaktadır. Genel olarak çalışma, öğretmenlerin dijital davranışlarını anlamada çevrimiçi tetikte olmanın temel bir yapı olduğunu ortaya koymakta ve eğitim ortamlarında dikkat yönetimi ile dijital dengeyi teşvik etmenin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aagaard, J. (2020). Digital akrasia: a qualitative study of phubbing. Ai & Society, 35(1), 237-244.
- Akbulut, Y., Dönmez, O., & Dursun, Ö. Ö. (2017). Cyberloafing and social desirability bias among students and employees. Computers in Human Behavior, 72, 87-95. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.02.031
- Akbulut, Y., Dursun, Ö. Ö., Dönmez, O., & Şahin, Y. L. (2016). In search of a measure to investigate cyberloafing in educational settings. Computers in Human Behavior, 55, 616-625. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.10.015
- Akgün, F. (2019). Lise öğrencilerinin derslerdeki siberaylaklık davranışlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 45(201), 175-191. https://doi.org/10.15390/EB.2019.8079
- Al-Saggaf, Y. (2022). Social norms. In The psychology of phubbing (pp. 79–89). Springer Nature Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-19-7045-0_8
- Al-Saggaf, Y., & MacCulloch, R. (2019). Phubbing and social relationships: Results from an Australian sample. Journal of Relationships Research, 10, e10. https://doi.org/10.1017/jrr.2019.9
- Al‐Saggaf, Y., & O'Donnell, S. B. (2019). Phubbing: Perceptions, reasons behind, predictors, and impacts. Human Behavior and Emerging Technologies, 1(2), 132-140. https://doi.org/10.1002/hbe2.130
- Andrade, C. (2021). The inconvenient truth about convenience and purposive samples. Indian Journal of Psychological Medicine, 43(1), 86–88. https://doi.org/10.1177/0253717620977000
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Öğretim Teknolojileri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yalın Kılıç Türel
0000-0002-0021-0484
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
28 Nisan 2026
Kabul Tarihi
1 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3
