Gastronomik Kimliğin Tüketim Davranışlarındaki Yansımaları: Siirt İli Örneği

Bu çalışma, Siirt ilinde yaşayan bireylerin geleneksel ve modern yiyecek tüketim alışkanlıklarını inceleyerek gastronomik kimliğin tüketim davranışları üzerindeki yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülen çalışmada veriler, Siirt merkez ve ilçelerinde yaşayan 170 katılımcıdan Karamustafa, Birdir ve Kılıçhan (2016) tarafından geliştirilen Gastronomik Akımlar Çerçevesinde Gıda Tüketim Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler açıklayıcı faktör analizi, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, geleneksel Siirt yemeklerinin düşük düzeyde tüketildiğini, buna karşılık fast food ve hazır gıdaların daha düzenli biçimde tercih edildiğini göstermektedir. Büryan kebabının diğer geleneksel yemeklere kıyasla daha yüksek tüketim düzeyine sahip olduğu, zingil tatlısının ise en düşük tüketilen ürün olduğu belirlenmiştir. Yiyecek seçiminde sağlık unsurunun öne çıktığı ve tüketimin büyük ölçüde ev ortamında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Demografik değişkenler çerçevesinde geliştirilen hipotezlerin büyük bir kısmının desteklendiği, geleneksel yemek tüketiminin cinsiyet, medeni durum, yaş, eğitim ve çalışma durumu açısından farklılaştığı, gelir değişkeni açısından ise anlamlı bir farklılaşma göstermediği görülmektedir. Modern yemek tüketiminin ise medeni durum, yaş ve eğitim değişkenleri açısından farklılaştığı, buna karşılık cinsiyet, çalışma durumu ve gelir değişkenleri bakımından anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Siirt gastronomik kimliğinin gündelik yaşam içinde belirli ürünler üzerinden sınırlı bir görünüm sergilediğini ve bu yapının demografik farklılıklar ile birlikte değişebildiğini ortaya koymaktadır.

This study seeks to investigate the traditional and contemporary food consumption patterns of individuals residing in Siirt and to elucidate the influence of gastronomic identity on consumption behavior. Utilizing a quantitative research methodology, data were gathered from 170 participants living in the central district and surrounding areas of Siirt through the Food Consumption Scale within the Framework of Gastronomic Trends, as developed by Karamustafa, Birdir, and Kılıçhan (2016). The collected data were subjected to exploratory factor analysis, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA). The results reveal that traditional Siirt dishes are consumed at relatively low levels, whereas fast food and convenience foods are more frequently preferred. Büryan kebab exhibits a higher consumption rate compared to other traditional dishes, while the dessert “zingil” is identified as the least consumed item. Health considerations emerged as a significant factor in food selection, with consumption predominantly occurring within the home environment. Most of the proposed hypotheses were supported by demographic variables. Traditional food consumption varied significantly by gender, marital status, age, education, and employment status, but not by income. Conversely, modern food consumption differed significantly by marital status, age, and education level, but showed no significant differences across gender, employment status, and income. In conclusion, the study demonstrates that the gastronomic identity of Siirt is preserved in everyday life in a limited manner through specific food items, and this structure varies according to demographic characteristics